Xây dựng, hoàn thiện tổ chức bộ máy và phát triển nguồn nhân lực Hệ thống Thi hành án dân sự đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tiếp tục đổi mới tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế, đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng nền tư pháp hiện đại, việc tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, phát triển nguồn nhân lực Hệ thống THADS theo hướng tinh, gọn, chuyên nghiệp, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả trở thành yêu cầu khách quan, là điều kiện quan trọng bảo đảm các bản án, quyết định của Tòa án được thực thi trên thực tế.

Lễ công bố các quyết định về tổ chức cán bộ Hệ thống THADS tháng 7 năm 2025

1. Cơ sở chính trị, pháp lý và yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực thi hành án dân sự

Nhận thức rõ tầm quan trọng của tổ chức bộ máy và đội ngũ công chức, Đảng, Nhà nước luôn xác định đổi mới, kiện toàn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị là một trong những nội dung trọng tâm của quá trình xây dựng, phát triển đất nước. Nghị quyết số 06-NQ/HNTW ngày 29/3/1989 Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VI về kiểm điểm hai năm thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng và phương hướng, nhiệm vụ ba năm tới (Nghị quyết số 06-NQ/HNTW) và các văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, XII, XIII, XIV của Đảng đều nhấn mạnh nhiệm vụ tinh gọn tổ chức bộ máy, xây dựng mô hình tổng thể tổ chức bộ máy hệ thống chính trị đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới. Ngày 25/10/2017, Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW về một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả (Nghị quyết số 18-NQ/TW): “Tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và phù hợp với thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nhằm tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước và chất lượng hoạt động của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội; phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Tinh giản biên chế gắn với cơ cấu lại, nâng cao chất lượng, sử dụng hiệu quả đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; giảm chi thường xuyên và góp phần cải cách chính sách tiền lương”. Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới (Nghị quyết số 27-NQ/TW) xác định nhiệm vụ: “Tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống cơ quan thi hành án”; “đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có đủ phẩm chất, năng lực, thực sự chuyên nghiệp, liêm chính; quản trị quốc gia hiện đại, hiệu quả; đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh, bền vững”, “Phát triển nhân lực tư pháp đủ số lượng, bảo đảm chất lượng, có cơ cấu hợp lý…”. Ngày 06/6/2025, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã ban hành Kết luận số 162-KL/TW về nội dung lớn của dự án Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi) và Đề án tiếp tục sắp xếp, tinh gọn bộ máy Hệ thống THADS bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả (Kết luận số 162-KL/TW), theo đó, “Thống nhất chủ trương Đề án tiếp tục sắp xếp, tinh gọn bộ máy Hệ thống THADS bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả”.

Chủ trương xây dựng bộ máy tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, vừa là động lực thúc đẩy đổi mới, vừa tạo áp lực tích cực nhằm nâng cao chất lượng thực thi công vụ trong điều kiện biên chế được cơ cấu lại theo hướng tinh giản và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực. Trong bối cảnh đó, công tác quản trị nhân lực trong Hệ thống THADS cần chuyển đổi mạnh mẽ từ phương thức quản lý truyền thống (dựa trên số lượng, thâm niên) sang quản trị hiện đại (dựa trên vị trí việc làm, năng lực thực chất và hiệu quả công việc). Tư duy “biên chế suốt đời” phải được thay thế bằng tư duy cạnh tranh lành mạnh, không ngừng học hỏi, đổi mới để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của bộ máy nhà nước kiến tạo phát triển. Trong xu thế này, việc duy trì mô hình THADS hoàn toàn do Nhà nước đảm nhiệm không còn phù hợp với yêu cầu phát triển mới. Thay vào đó, cần chuyển đổi từ tư duy “Nhà nước làm tất cả” sang “Nhà nước kiến tạo và điều tiết”, mở rộng sự tham gia của xã hội đối với một số hoạt động phù hợp, qua đó, huy động hiệu quả các nguồn lực phục vụ phát triển.

Trong bối cảnh khối lượng công việc ngày càng tăng, tính chất vụ việc ngày càng phức tạp, yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu, rộng, việc cơ cấu lại tổ chức bộ máy gắn với nâng cao chất lượng đội ngũ công chức THADS cần được triển khai đồng bộ. Đây là điều kiện quan trọng để xây dựng Hệ thống THADS chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

2. Thực tiễn tổ chức bộ máy và nguồn nhân lực thi hành án dân sự trước ngày 01/7/2025

2.1. Về tổ chức bộ máy

Trước khi thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh, gọn bộ máy, Hệ thống cơ quan THADS được tổ chức theo mô hình ba cấp, gồm: Trung ương (Tổng cục THADS giúp Bộ Tư pháp quản lý nhà nước về công tác THADS, thi hành án hành chính), cấp tỉnh (Cục THADS tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương), cấp huyện (Chi cục THADS huyện, thành phố trực thuộc Cục THADS tỉnh, thành phố).

Ở trung ương, cơ quan quản lý THADS thuộc Bộ Tư pháp (Tổng cục THADS) gồm Lãnh đạo Tổng cục[1]; các đơn vị trực thuộc Tổng cục THADS ở trung ương gồm 08 đơn vị (07 tổ chức hành chính và 01 đơn vị sự nghiệp)[2], cơ cấu lãnh đạo của các đơn vị gồm Vụ trưởng và không quá 03 Phó Vụ trưởng và tương đương. Tại Tổng cục THADS có Thẩm tra viên, Thẩm tra viên chính, Thẩm tra viên cao cấp thi hành án, công chức khác và viên chức.

Ở cấp tỉnh, Cục THADS tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương là cơ quan trực thuộc Tổng cục THADS, gồm Cục trưởng và không quá 03 Phó Cục trưởng (riêng Cục THADS thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh không quá 04 Phó Cục trưởng, nhưng không làm thay đổi số lượng phó của toàn Hệ thống THADS theo quy định pháp luật). Mỗi Cục THADS có từ 4 - 6 phòng chuyên môn và tương đương (sau đây gọi chung là phòng thuộc Cục). Cả nước có 270 phòng thuộc 63 Cục THADS, trong đó, 45 Cục THADS có 04 phòng (Văn phòng; Phòng Tổ chức cán bộ; Phòng Nghiệp vụ và tổ chức THADS; Phòng Kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo); 17 Cục THADS có 05 phòng (thêm Phòng Tài chính - Kế toán); 01 Cục THADS Thành phố Hồ Chí Minh có 06 phòng (thêm Phòng Nghiệp vụ và tổ chức thi hành phần dân sự, tiền, tài sản, vật chứng trong bản án, quyết định hình sự, hành chính và quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh có liên quan đến tài sản; đôn đốc thi hành án hành chính - gọi tắt là Phòng Nghiệp vụ 2). Cục THADS có Chấp hành viên cao cấp, Chấp hành viên trung cấp, Chấp hành viên sơ cấp, Thẩm tra viên, Thẩm tra viên chính, Thư ký thi hành án và các chức danh giúp việc khác.

Chi cục THADS cấp huyện được thành lập theo đơn vị hành chính cấp huyện, gồm Chi cục trưởng và không quá 02 Phó Chi cục trưởng. Chi cục THADS không có đơn vị trực thuộc, mọi hoạt động do Chi cục trưởng chỉ đạo, điều hành. Chi cục THADS cấp huyện có Chấp hành viên trung cấp, Chấp hành viên sơ cấp, Thẩm tra viên, Thư ký thi hành án và các chức danh hỗ trợ, phục vụ khác

2.2. Về nguồn nhân lực[3]

Trước ngày 01/7/2025, Hệ thống THADS được giao 8.562 biên chế, trong đó, Cục Quản lý THADS 178 biên chế, các cơ quan THADS địa phương 8.384 biên chế. Tính đến ngày 31/5/2025, Hệ thống THADS thực hiện được 8.369 biên chế, đạt tỷ lệ 97,7% và 2.308 hợp đồng lao động.

Về trình độ đào tạo, có 823 người có trình độ trên đại học, chiếm tỷ lệ 9,8%; 7.262 người có trình độ cử nhân chiếm tỷ lệ 86,8%; 284 người có trình độ dưới đại học, chiếm tỷ lệ 3,4%.

Về cơ cấu công chức: (i) cơ cấu công chức theo chuyên môn, nghiệp vụ, có 4.053 Chấp hành viên[4], chiếm tỷ lệ 48,4%; 888 Thẩm tra viên[5], chiếm tỷ lệ 10,6%; 1.237 Thư ký[6], chiếm tỷ lệ 14,8%; 480 chuyên viên[7], chiếm tỷ lệ 5,7%; 1.711 công chức giữ ngạch còn lại[8], chiếm tỷ lệ 20,4%; (ii) cơ cấu công chức theo vị trí lãnh đạo quản lý, có 2.327 công chức đang giữ chức vụ lãnh đạo quản lý, chiếm tỷ lệ 27,8%; 6.042 công chức không giữ vị trí lãnh đạo quản lý, chiếm tỷ lệ 72,2%.

Sau hơn 16 năm thi hành Luật THADS năm 2008, sửa đổi, bổ sung các năm 2014, 2022 (Luật THADS năm 2008), mô hình tổ chức THADS đã bộc lộ những giới hạn trước yêu cầu phát triển mới. Khối lượng việc và tiền phải thi hành tăng nhanh; nhiều vụ việc giá trị đặc biệt lớn, tính chất phức tạp; yêu cầu thu hồi tài sản trong các vụ án kinh tế, tham nhũng ngày càng cao… Trong bối cảnh đó, mô hình tổ chức nhiều cấp vận hành theo phương thức quản lý truyền thống đã bộc lộ những hạn chế nhất định như nguồn lực bị phân tán, chỉ đạo qua nhiều tầng trung gian, quy trình xử lý thủ công, thiếu dữ liệu tức thời.

3. Yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy thi hành án dân sự - bước chuyển quan trọng trong tiến trình xây dựng hệ thống tinh gọn, hiệu quả

Triển khai thực hiện Kết luận số 162-KL/TW, năm 2025 đánh dấu bước đột phá về cải cách tổ chức bộ máy của cơ quan THADS. Việc sắp xếp lại Hệ thống THADS theo mô hình hai cấp là quyết sách mang tầm chiến lược, xuất phát từ chủ trương lớn của Đảng về cải cách tổ chức bộ máy nhà nước. Nghị quyết số 18-NQ/TW, Nghị quyết số 27-NQ/TW và Kết luận số 162-KL/TW của Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã định hướng sắp xếp, tinh gọn tổ chức các cơ quan trong hệ thống chính trị, bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Việc triển khai Kết luận số 162-KL/TW đối với lĩnh vực THADS được Bộ Tư pháp xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, có ý nghĩa then chốt trong năm 2025. Theo đó, từ ngày 01/7/2025, hệ thống cơ quan THADS đã thống nhất chuyển từ mô hình ba cấp (Tổng cục THADS - Cục THADS - Chi cục THADS) sang mô hình hai cấp (Cục Quản lý THADS - THADS tỉnh, thành phố).

Tổng cục THADS được tổ chức lại thành Cục Quản lý THADS gồm 07 đơn vị trực thuộc[9]; toàn bộ 63 Cục THADS tỉnh, thành phố trước đây được sáp nhập thành 34 THADS tỉnh, thành phố, gồm 355 Phòng THADS khu vực (giảm 338 Chi cục THADS, tương đương 48,8% so với số Chi cục THADS trước sắp xếp là 693 Chi cục) và 159 Phòng chuyên môn và tương đương (giảm 111 phòng, tương đương 41,1% so với 270 phòng trước sắp xếp).

Đây là cuộc cải cách quy mô chưa từng có trong lịch sử hệ thống, thể hiện quyết tâm cao của Đảng và Nhà nước trong tinh giản bộ máy, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Mô hình tổ chức này đã thể chế hóa, thực hiện nghiêm chủ trương của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy tinh - gọn - mạnh, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; là phương án đổi mới mạnh mẽ, đối với các cơ quan THADS gắn với chuyển đổi phương thức quản lý chỉ đạo điều hành, tổ chức THADS; đồng thời, cơ cấu lại toàn bộ đội ngũ cán bộ, hướng tới xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, bản lĩnh, ngang tầm nhiệm vụ. Chỉ một tháng sau kết luận của Bộ Chính trị, Bộ Tư pháp đã ban hành các quyết định thành lập cơ quan mới, điều động bổ nhiệm cán bộ và sắp xếp xong bộ máy, bảo đảm hệ thống vận hành thông suốt theo mô hình hai cấp. Trong suốt quá trình chuyển đổi, Hệ thống THADS thường xuyên tổ chức các đoàn công tác và các cuộc họp trực tuyến hướng dẫn, chia sẻ kinh nghiệm để tháo gỡ khó khăn cho cơ sở. Nhờ vậy, các cơ quan sau sáp nhập không gián đoạn hoạt động và nhanh chóng ổn định tổ chức, tư tưởng cán bộ.

Qua đánh giá, việc tinh, gọn bộ máy đã cắt giảm các tầng nấc trung gian, thu gọn đầu mối và biên chế; tăng cường hiệu lực quản lý, thống nhất chỉ đạo; tối ưu hóa nguồn lực, tiết kiệm chi phí; nâng cao chất lượng, hiệu quả toàn diện hoạt động của THADS cấp tỉnh; phù hợp định hướng cải cách thể chế, không tổ chức cấp huyện; tăng hiệu quả kiểm soát, phòng, chống sai phạm… Năm 2025, mặc dù, thời gian thực hiện sắp xếp gần với những tháng cuối năm công tác, trong bối cảnh vừa phải thực hiện rất nhiều công việc sắp xếp bộ máy, vừa phải tổ chức thi hành án, nhưng công chức THADS từ trung ương đến địa phương đã đoàn kết, quyết tâm hoàn thành chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao. 06 tháng đầu năm 2026, công tác THADS tiếp tục có kết quả hoạt động tốt, dự báo năm 2026 toàn Hệ thống THADS tiếp tục đạt và vượt chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao.

4. Phát triển đội ngũ công chức thi hành án dân sự đáp ứng yêu cầu mới

Công tác THADS đang trải qua giai đoạn chuyển mình lịch sử với việc sắp xếp lại mô hình tổ chức tinh, gọn (mô hình cơ quan THADS một cấp tại địa phương), tinh giản biên chế, nhưng số lượng các vụ việc thi hành án không ngừng tăng lên hằng năm. Do đó, phát triển đội ngũ công chức THADS đáp ứng yêu cầu mới đòi hỏi sự chuyển đổi toàn diện, trọng tâm là nâng cao bản lĩnh chính trị, chuẩn hóa trình độ chuyên môn pháp lý, đặc biệt, năng lực làm chủ công nghệ để vận hành hiệu quả nền tảng số THADS trong bối cảnh mới, trong đó, nhấn mạnh một số yêu cầu đặt ra đối với phát triển đội ngũ công chức như sau:

Thứ nhất, phát triển đội ngũ công chức phù hợp với chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước và yêu cầu hội nhập quốc tế trong kỷ nguyên mới.

Quán triệt Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, định hướng then chốt đầu tiên và xuyên suốt là xây dựng đội ngũ công chức vừa thấm nhuần sâu sắc chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, vừa có năng lực chủ động, tự tin hội nhập quốc tế, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Công chức làm công tác THADS trước hết phải là những chiến sĩ tiên phong trên “mặt trận” pháp lý, có bản lĩnh chính trị kiên định, vững vàng, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Mỗi công chức cần được đào tạo, rèn luyện để ý thức sâu sắc về sứ mệnh thực thi pháp luật trong hoạt động thi hành án của mình. Mọi quy trình, thủ tục, biện pháp nghiệp vụ đều phải thực hiện chính xác, đầy đủ, minh bạch, đúng pháp luật, tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc THADS. Đồng thời, trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu, rộng, yêu cầu hội nhập đặt ra đòi hỏi cấp thiết về đội ngũ công chức được trang bị hệ thống kiến thức toàn diện về pháp luật và thực tiễn quốc tế để giải quyết công việc.

Thứ hai, phát triển đội ngũ công chức bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu tăng cường năng lực đội ngũ công chức làm công tác THADS với thực hiện chủ trương tinh giản biên chế.

Yêu cầu này đòi hỏi thực hiện chuyển đổi căn bản từ quản lý biên chế sang quản lý theo vị trí việc làm và năng lực thực chất. Cần rà soát toàn bộ hệ thống công việc, dựa trên chức năng, nhiệm vụ quyền hạn của các cơ quan, đơn vị được quy định trong Luật THADS năm 2025. Thực hiện phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, hợp lý gắn với tăng cường trách nhiệm cá nhân và trách nhiệm giải trình, nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo của đội ngũ công chức làm công tác THADS. Nâng cao tối đa năng suất và hiệu quả lao động của từng cá nhân và của cả tổ chức thông qua việc đầu tư đồng bộ về công cụ và môi trường làm việc. Về công cụ, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số triệt để, coi đây là nội dung của đột phá về hạ tầng. Cần đầu tư xây dựng và vận hành hiệu quả các hệ thống phần mềm chuyên dụng quản lý toàn diện quy trình THADS, tích hợp từ khâu tiếp nhận, phân loại, xử lý, ra quyết định, tổ chức cưỡng chế đến kết thúc vụ việc... Bên cạnh đó, Nhà nước có trách nhiệm bảo đảm cơ sở vật chất, phương tiện, trang thiết bị cần thiết và nguồn lực chuyển đổi số cho Hệ thống THADS.

Thứ ba, phát triển đội ngũ công chức THADS đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số quốc gia và hiện đại hóa quản lý THADS.

Chuyển đổi số đã được Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định là một trong những động lực chính cho phát triển đất nước nhanh, mạnh và bền vững. Đối với Hệ thống THADS, chuyển đổi số là cơ hội đột phá để nâng cao chất lượng, hiệu quả công việc, tính minh bạch và chất lượng phục vụ Nhân dân. Yêu cầu đối với đội ngũ công chức là cần phải biết sử dụng công nghệ, áp dụng công nghệ để phục vụ công việc, đồng thời, khuyến khích tư duy đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng nhanh với sự phát triển không ngừng của công nghệ.

Thứ tư, phát triển đội ngũ công chức gắn với nâng cao đạo đức công vụ và trách nhiệm giải trình.

Yêu cầu này bảo đảm năng lực chuyên môn của đội ngũ công chức được sử dụng đúng đắn, vì lợi ích quốc gia, dân tộc và phục vụ Nhân dân. Vì vậy, bên cạnh trang bị kiến thức, kỹ năng, phải thường xuyên giáo dục chính trị, tư tưởng, rèn luyện bản lĩnh cho đội ngũ Chấp hành viên và coi đây là nhiệm vụ trọng yếu, nhằm nâng cao năng lực tự kiểm soát, phòng ngừa vi phạm, hạn chế biểu hiện tiêu cực và nâng cao chất lượng thực thi công vụ. Thường xuyên thực hiện trách nhiệm giải trình, cung cấp thông tin đầy đủ, trung thực và chịu trách nhiệm về mọi quyết định, hành động cá nhân. Xây dựng và vận hành hiệu quả, thực chất cơ chế giám sát, kiểm tra, thanh tra và xử lý nghiêm minh, kịp thời mọi hành vi vi phạm.

Thứ năm, phát triển đội ngũ công chức làm công tác THADS theo hướng ổn định, chuyên nghiệp và bền vững, đáp ứng yêu cầu của chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Phát triển đội ngũ công chức THADS chất lượng cao là nhiệm vụ chiến lược. Để đội ngũ công chức đáp ứng yêu cầu chuyên nghiệp và bền vững, cần tập trung: (i) chuẩn hóa và chuyên môn hóa nhân lực, rà soát, bổ sung quy hoạch và bố trí công chức theo đúng vị trí việc làm, bảo đảm 100% Chấp hành viên, Thẩm tra viên đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn nghiệp vụ, pháp lý và kỹ năng giải quyết các vụ việc phức tạp; (ii) đào tạo kỹ năng số và bản lĩnh chính trị, bảo đảm đội ngũ công chức sử dụng thành thạo các nền tảng số, phần mềm quản lý, nghiệp vụ trực tuyến và khai thác dữ liệu điện tử để phục vụ công việc; xây dựng đội ngũ công chức THADS không chỉ “tinh thông nghiệp vụ”, mà còn giữ vững kỷ cương, liêm chính, phòng chống tiêu cực; (iii) hoàn thiện cơ chế tuyển dụng, sử dụng và đãi ngộ theo hướng cạnh tranh, công khai, minh bạch; xây dựng chính sách thu hút, trọng dụng và giữ chân nhân lực chất lượng cao đặt trong tổng thể chiến lược phát triển nguồn nhân lực Hệ thống THADS, bảo đảm tương xứng với tính chất đặc thù, áp lực nghề nghiệp và yêu cầu trách nhiệm của công việc.

5. Một số bài học kinh nghiệm và giải pháp trong thời gian tới

5.1. Một số bài học kinh nghiệm

Từ thực tiễn xây dựng, hoàn thiện tổ chức bộ máy và phát triển nguồn nhân lực Hệ thống THADS thời gian qua, có thể rút ra một số bài học sau:

(i) Cơ cấu tổ chức phải đi theo hướng tinh, gọn, giảm thiểu các khâu trung gian, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ để tăng tính chủ động cho cấp cơ sở. Áp dụng triệt để nguyên tắc phân cấp, giải quyết dứt điểm các vướng mắc từ cơ sở.

(ii) Tinh, gọn bộ máy phải đi đôi với nâng cao chất lượng đội ngũ công chức, chuẩn hóa đội ngũ cán bộ, bảo đảm đội ngũ này đạt chuẩn chuyên môn cao, nắm vững pháp luật, có kỹ năng thực tiễn và có đạo đức nghề nghiệp vững vàng.

(iii) Bản lĩnh cán bộ THADS là phẩm chất cốt lõi để thực thi pháp luật công bằng. Phẩm chất này được tôi luyện vững chắc thông qua 03 trụ cột song hành: chỉ đạo điều hành từ lãnh đạo (sự định hướng); đào tạo, bồi dưỡng (nền tảng kiến thức) và trực tiếp xử lý vụ việc khó (thực tiễn).

(iv) Chuyển đổi số trở thành phương thức quản trị mới. Đây không chỉ là ứng dụng công nghệ thông tin vào quy trình nghiệp vụ mà là quá trình chuyển đổi toàn diện, từ phương thức quản lý hành chính truyền thống sang quản trị bằng dữ liệu. Đây là giải pháp đột phá để nâng cao chất lượng, hiệu quả tổ chức thi hành án, tăng tính minh bạch và khả năng kiểm soát hoạt động công vụ.

5.2. Giải pháp trong thời gian tới

Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng. Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, XIX của Đảng, Chỉ thị số 04-CT/TW ngày 02/6/2021 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế và Nghị quyết số 27-NQ/TW đã đặt ra yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy cơ quan THADS, xây dựng, phát triển nguồn nhân lực cơ quan THADS. Do đó, trong thời gian tới, cần tiếp tục quán triệt thực hiện nghiêm các chủ trương của Đảng về tổ chức bộ máy, nhân lực cơ quan THADS. Đồng thời, nâng cao trách nhiệm của các cấp ủy đảng cơ quan THADS đối với việc vận hành bộ máy mới, đào tạo, phát triển đội ngũ công chức THADS.

Thứ hai, hoàn thiện thể chế, cơ chế quản lý đội ngũ công chức THADS. Tập trung rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy định về cán bộ, công chức cơ quan THADS không còn phù hợp, trong đó, tập trung xác định vị trí việc làm, xây dựng bản mô tả công việc và khung năng lực vị trí việc làm, hoàn thiện hệ thống tiêu chí đánh giá đội ngũ Chấp hành viên, công chức THADS dựa trên kết quả thực hiện nhiệm vụ... Đồng thời, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về đội ngũ công chức THADS cần thực hiện theo hướng đồng bộ, cụ thể, minh bạch và gắn chặt với thực tiễn, trong đó, lấy việc nâng cao bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm công vụ làm trung tâm. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để xây dựng đội ngũ công chức THADS chuyên nghiệp, liêm chính, đáp ứng yêu cầu xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Tiếp tục rà soát và hoàn chỉnh quy hoạch chức danh lãnh đạo quản lý nhiệm kỳ 2026 - 2031; gắn quy hoạch với đào tạo, bồi dưỡng, quản lý và sử dụng cán bộ theo vị trí việc làm, tiêu chuẩn chức danh. Tập trung kiện toàn, củng cố đội ngũ cán bộ, lãnh đạo Cục Quản lý THADS và các cơ quan THADS địa phương, đặc biệt, những đơn vị, địa bàn còn yếu kém. Bố trí, sử dụng đội ngũ cán bộ có hiệu quả, phù hợp với vị trí việc làm, năng lực, sở trường đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị. Triển khai đồng bộ, hiệu quả các giải pháp điều động, luân chuyển, chuyển đổi vị trí công tác nhằm tăng cường cho các địa bàn có lượng vụ việc lớn, thiếu Chấp hành viên.

Thứ ba, nâng cao chất lượng tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng. Tiếp tục đổi mới công tác tuyển dụng, thu hút nhân tài với việc từng bước nâng cao các tiêu chuẩn thi tuyển, tuyển dụng đầu vào theo vị trí việc làm. Đẩy mạnh, thu hút, tuyển dụng người có tài vào làm việc trong cơ quan THADS, đặc biệt, các cơ quan THADS thuộc vùng sâu, vùng xa, miền núi khó khăn về nguồn cán bộ. Thực hiện đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên cho đội ngũ công chức làm công tác THADS có năng lực chuyên môn và bản lĩnh, phẩm chất chính trị, nghề nghiệp vững vàng theo hướng thiết thực, gắn với yêu cầu vị trí việc làm và nhiệm vụ thực tiễn. Gắn công tác đào tạo, bồi dưỡng với công tác quy hoạch, đánh giá và sử dụng cán bộ. Quá trình đánh giá cán bộ phải chặt chẽ, công bằng, kết hợp với bố trí, sắp xếp công chức phù hợp với năng lực và sở trường.

Thứ tư, xây dựng đạo đức công vụ, kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng. Thường xuyên giáo dục phẩm chất, đạo đức, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm cho đội ngũ công chức THADS, đặc biệt, đội ngũ công chức quản lý, hạn chế tới mức thấp nhất số công chức vi phạm bị xử lý kỷ luật hoặc khởi tố hình sự. Nghiên cứu xây dựng Quy tắc ứng xử của Chấp hành viên, Thẩm tra viên và Thư ký thi hành án, trong đó, tập trung vào sự liêm chính, tôn trọng pháp luật, tận tụy với công việc, giữ bí mật thông tin, không vụ lợi, thái độ khách quan, đúng mực khi làm việc với đương sự và đồng nghiệp. Thường xuyên kiểm tra, giám sát nội bộ trong hoạt động cơ quan THADS. Tăng cường vai trò giám sát của xã hội và truyền thông. Cơ quan THADS cần chủ động công khai minh bạch kết quả thi hành án, kết quả thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm để người dân biết, qua đó, tạo sức ép xã hội buộc công chức tuân thủ chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp.

Thứ năm, đẩy mạnh chuyển đổi số và hiện đại hóa hoạt động THADS. Xây dựng, triển khai nền tảng số THADS, kết nối chia sẻ dữ liệu THADS với các cơ quan, tổ chức có liên quan; hoàn thiện, xây dựng và đưa vào sử dụng các phần mềm nghiệp vụ THADS[10], hệ thống biên lai điện tử, thông báo về THADS qua ứng dụng VneID. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và giám sát thực hiện công việc, theo đó, thực hiện hiệu quả làm việc trên môi trường điện tử qua hệ thống Quản lý văn bản và điều hành tác nghiệp của Bộ Tư pháp. Xây dựng Trung tâm giám sát, điều hành thông minh THADS (IOC) nhằm tăng cường hiệu quả công tác quản lý, điều hành, phân tích dữ liệu, dự báo tình hình theo thời gian thực của ngành và hệ thống. Thực hiện số hóa hồ sơ nghiệp vụ THADS, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm các thủ tục không cần thiết. Đổi mới công tác quản lý, chỉ đạo điều hành gắn với cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của cơ quan THADS. Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn để nâng cao trình độ ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số của toàn bộ công chức trong Hệ thống THADS.

Thứ sáu, hoàn thiện chính sách đãi ngộ, bảo đảm điều kiện làm việc. Cụ thể hóa, áp dụng đầy đủ, kịp thời các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về chính sách tiền lương, chế độ đối với công chức cơ quan THADS. Kịp thời biểu dương, khen thưởng, vinh danh những tập thể, cá nhân có thành tích trong hoạt động công vụ, nhất là những công chức đã giải quyết thành công những vụ việc khó, phức tạp, những Chấp hành viên giữ vững đạo đức, dũng cảm đấu tranh phòng, chống tiêu cực. Đồng thời, kịp thời xử lý những tập thể, cá nhân có sai phạm, nhất là người đứng đầu không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định, vi phạm phẩm chất, đạo đức... Tăng cường phương tiện làm việc hiện đại, đầu tư cơ sở vật chất cho các cơ quan THADS, nhất là thực hiện bố trí trụ sở làm việc, hệ thống kho vật chứng đạt chuẩn theo quy định; tăng cường phương tiện làm việc hiện đại; bảo đảm phương tiện di chuyển, trang thiết bị cưỡng chế, chuyên dùng phục vụ công tác THADS. Thể chế hóa, tổ chức thực hiện Quy định số 183-QĐ/TW ngày 18/9/2024 của Bộ Chính trị về bảo vệ cơ quan, tổ chức, người thi hành công vụ trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án.

Trong hành trình 80 năm phát triển (19/7/1946 - 19/7/2026), Hệ thống THADS đã từng bước chuyển đổi toàn diện bộ máy, chuyển từ các cơ quan hành chính tư pháp sơ khai trở thành hệ thống cơ quan tư pháp chuyên sâu. Trong tiến trình đó, xây dựng tổ chức bộ máy tinh gọn, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực luôn giữ vai trò trung tâm, tạo nền tảng cho những bước phát triển mang tính đột phá của toàn hệ thống. Việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng giảm tầng nấc trung gian, tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu lực quản lý đã góp phần tăng cường tính thống nhất trong chỉ đạo, điều hành; đồng thời, thúc đẩy chuẩn hóa, chuyên nghiệp hóa đội ngũ công chức THADS. Đây cũng là điều kiện quan trọng để đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, đổi mới phương thức quản trị, từng bước công khai, minh bạch hóa quy trình tổ chức thi hành án và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Trong những năm qua, Hệ thống THADS luôn đạt và vượt chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao. Để có được thành công đó, là kết quả của sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Bộ Tư pháp, sự phối hợp của các cơ quan, cấp ủy, chính quyền địa phương và đặc biệt là sự đóng góp, cống hiến bền bỉ của đội ngũ công chức làm công tác THADS. Đây tiếp tục là nền tảng quan trọng để Hệ thống THADS phát triển hiện đại, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Ban Tổ chức cán bộ, Cục Quản lý Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp

[1]. Tổng Cục trưởng và không quá 04 Phó Tổng cục trưởng.

[2]. 07 tổ chức hành chính gồm: (i) Vụ Quản lý, chỉ đạo nghiệp vụ thi hành bản án, quyết định dân sự, kinh tế, lao động, hôn nhân gia đình, trọng tài thương mại (gọi tắt là Vụ nghiệp vụ 1); (ii) Vụ Quản lý, chỉ đạo nghiệp vụ thi hành bản án, quyết định phá sản; phần dân sự, tiền, tài sản, vật chứng trong bản án, quyết định hình sự và quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh có liên quan đến tài sản (gọi tắt là Vụ Nghiệp vụ 2); (iii) Vụ Quản lý thi hành án hành chính (gọi tắt là Vụ Nghiệp vụ 3); (iv) Vụ Giải quyết khiếu nại, tố cáo; (v) Vụ Tổ chức cán bộ; (vi) Vụ Kế hoạch - Tài chính; (vii) Văn phòng. 01 đơn vị sự nghiệp: Trung tâm Thống kê, Quản lý dữ liệu và Ứng dụng công nghệ thông tin.

[3]. Số liệu trong mục này do Ban Tổ chức cán Bộ, Cục Quản lý Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp tự thống kê.

[4]. Gồm: Chấp hành viên cao cấp, Chấp hành viên trung cấp, Chấp hành viên sơ cấp.

[5]. Gồm: Thẩm tra viên cao cấp, Thẩm tra viên chính, Thẩm tra viên.

[6]. Gồm: Thư ký thi hành án và Thư ký trung cấp thi hành án.

[7]. Gồm: Chuyên viên cao cấp, Chuyên viên chính, Chuyên viên.

[8]. Gồm kế toán, cán sự công tác THADS, thủ kho, thủ quỹ, văn thư, nhân viên công nghệ thông tin…

[9]. (i) Ban Pháp chế và Nghiệp vụ THADS; (ii) Ban Nghiệp vụ thi hành án hành chính và Thừa hành viên; (iii) Ban Kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo; (iv) Ban Chuyển đổi số và thống kê dữ liệu thi hành án; (v) Ban Kế hoạch - Tài chính; (vi) Ban Tổ chức cán bộ; (vii) Văn phòng.

[10]. Gồm: Hỗ trợ ra Quyết định thi hành án; Tổ chức THADS; Tiếp công dân tiếp nhận đơn thư và quản lý giải quyết khiếu nại, tố cáo.

(Nguồn: Ấn phẩm “80 năm Thi hành án dân sự Việt Nam - Vẻ vang truyền thống, vững bước tương lai”, xuất bản năm 2026)