Chị Tình đã tham gia đóng BHXH được khoảng 05 năm. Trong quá trình làm việc, chị Tình bị ốm và nghỉ điều trị khoảng gần 01 năm. Trong thời gian nghỉ điều trị bệnh, chị Tình nghỉ không lương do đó bị gián đoạn đóng BHXH (khoảng gần 01 năm). Chị Tình hỏi, chị muốn đóng bù BHXH thời gian chỉ nghỉ gián đoạn 01 năm kia như thế nào? Số tiền phải đóng bù tính như thế nào? Và việc tiến hành đóng bù ở Công ty chị làm việc hay đến cơ quan bảo hiểm tự nguyện để đóng?

Tạp chí Dân chủ và Pháp luật và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam trả lời:

Pháp luật cho phép hai bên thỏa thuận đóng BHXH trong thời gian nghỉ không lương. Tuy nhiên, nếu thời gian 01 năm qua đã trôi qua mà không có bất kỳ thỏa thuận đóng nối tiếp nào, chị Tình sẽ không được phép đóng bù lại thời gian gián đoạn này. Căn cứ khoản 5 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định: “ Đối tượng quy định tại các điểm a, b, c, d và i khoản 1 và khoản 2 Điều 2 của Luật này mà không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì người lao động không phải đóng bảo hiểm xã hội tháng đó, trừ trường hợp người sử dụng lao động và người lao động có thỏa thuận về việc có đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động tháng đó với căn cứ đóng bằng căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tháng gần nhất”.

Căn cứ khoản 1 Điều 8 Nghị định 158/2025/NĐ-CP ngày 25/6/2025 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc quy định: “1. Các trường hợp truy thu, truy đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc:

a) Được điều chỉnh tăng tiền lương làm tăng tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc mà thời gian thực hiện hồi tố trở về trước;

b) Trường hợp người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài được gia hạn hợp đồng hoặc ký hợp đồng lao động mới ngay tại nước tiếp nhận lao động thực hiện truy đóng sau khi về nước;

c) Đối tượng quy định tại điểm m và điểm n khoản 1 Điều 2 của Luật Bảo hiểm xã hội đóng sau thời hạn đóng bảo hiểm xã hội chậm nhất quy định tại điểm b khoản 4 Điều 33 của Luật Bảo hiểm xã hội”.

Như vậy, pháp luật không cho phép người lao động tự ý truy đóng (đóng bù) cho thời gian nghỉ ốm không lương đã qua. Nếu ngay từ khi bắt đầu nghỉ bệnh, chị Tình và Công ty không có thỏa thuận về việc tiếp tục đóng BHXH, thì chị không được phép đóng bù cho 01 năm gián đoạn này. Thời gian này sẽ không được tính để hưởng các chế độ BHXH. Trường hợp chị và công ty có thỏa thuận từ trước về việc vẫn đóng BHXH bắt buộc trong thời gian chị nghỉ ốm, thì việc đóng mới được thực hiện.

Căn cứ quy định tại khoản 5 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, trường hợp hai bên có thỏa thuận đóng BHXH trong tháng người lao động nghỉ không lương, thì “căn cứ đóng bằng căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tháng gần nhất”. Vì vậy, số tiền đóng BHXH của chị sẽ được tính toán dựa trên mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của tháng liền kề ngay trước khi chị bắt đầu xin nghỉ điều trị bệnh.

Căn cứ khoản 4 Điều 13 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, người sử dụng lao động có trách nhiệm đóng BHXH bắt buộc cho người lao động và trích khoản tiền phải đóng từ tiền lương của người lao động để nộp cùng một lúc vào quỹ bảo hiểm xã hội. Nếu chị thuộc trường hợp được đóng (do có thỏa thuận với công ty), việc nộp tiền bảo hiểm bắt buộc phải được tiến hành thông qua Công ty nơi chị làm việc để Công ty nộp cho cơ quan BHXH. Chị không được tự ý đến cơ quan bảo hiểm xã hội để đăng ký đóng bù BHXH tự nguyện cho khoảng thời gian gián đoạn thuộc phạm vi hợp đồng lao động này.