Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo lấy ý kiến Đề án Xây dựng Cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và Đề án Ứng dụng AI trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật

Tham dự Hội thảo có đại diện các cơ quan Đảng ở Trung ương; đại diện các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp; đại diện các Bộ, ngành, địa phương; đại diện các tổ chức giáo dục, nghiên cứu; đại diện các hiệp hội và doanh nghiệp.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện Đề án trong bối cảnh khối lượng công việc lớn, nội dung mới và phạm vi tác động rộng. Theo Thứ trưởng, việc xây dựng các Đề án không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu hoàn thiện thể chế mà còn phải phục vụ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh phát biểu khai mạc Hội thảo

Thứ trưởng cho biết, quá trình xây dựng Đề án Xây dựng Cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và Đề án Ứng dụng AI trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật cần bảo đảm đầy đủ cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn, đồng thời bám sát yêu cầu phát triển trong tình hình mới. Trong đó, dữ liệu và công nghệ phải trở thành nền tảng phục vụ quản trị hiện đại, xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Nhấn mạnh yếu tố chất lượng, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh cho rằng, các Đề án chỉ thực sự có giá trị khi có tính khả thi, được triển khai hiệu quả trên thực tế và huy động được sự tham gia của các bộ, ngành, chuyên gia, doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp công nghệ.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng lưu ý, trong bối cảnh công nghệ số phát triển nhanh, yêu cầu tăng trưởng ngày càng cao và nguồn lực còn hạn chế, việc triển khai phải bảo đảm trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải. Đồng thời, quá trình hoàn thiện thể chế cần bám sát thực tiễn, kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn để tạo động lực cho phát triển.

Báo cáo tại hội thảo, đại diện Cục Công nghệ thông tin cho biết, Đề án Xây dựng Cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật nhằm hình thành nguồn dữ liệu pháp luật thống nhất, dùng chung trên toàn quốc, phục vụ nâng cao hiệu quả xây dựng và thi hành pháp luật. Đề án hướng tới mục tiêu kép gồm xây dựng, chuẩn hóa, liên thông dữ liệu pháp luật; đồng thời thúc đẩy ứng dụng dữ liệu lớn, khai phá dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực pháp luật, tạo nền tảng phát triển dịch vụ pháp lý số.

Theo đó, Đề án đặt ra 07 nhóm mục tiêu cụ thể như: tái cấu trúc Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật; chuẩn hóa 100% dữ liệu văn bản quy phạm pháp luật dưới dạng máy đọc được; số hóa toàn bộ quy trình xây dựng văn bản; xây dựng kho dữ liệu pháp luật tập trung và Đồ thị tri thức pháp luật quốc gia; phát triển nền tảng tích hợp, phân tích và khai thác dữ liệu thông minh; bảo đảm dữ liệu “sẵn sàng cho AI”; ứng dụng AI phục vụ cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, hướng tới mục tiêu Top 3 ASEAN về môi trường pháp lý kinh doanh.

Đề án tập trung vào 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, gồm: hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng công nghệ, số hóa và chuẩn hóa dữ liệu, phát triển nhân lực, thúc đẩy dịch vụ pháp lý số và LegalTech, bảo đảm an ninh dữ liệu, tăng cường hợp tác quốc tế.

Đối với Đề án Ứng dụng AI trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, mục tiêu trọng tâm là ứng dụng AI hỗ trợ soạn thảo, thẩm định, kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật; phát hiện mâu thuẫn, chồng chéo; phân tích xu hướng vi phạm; hỗ trợ đánh giá tác động chính sách và cải cách thủ tục hành chính. Đề án cũng hướng tới phát triển trợ lý pháp lý ảo, chatbot AI, các dịch vụ pháp lý số và mô hình ngôn ngữ lớn chuyên biệt cho pháp luật Việt Nam, tích hợp trên Cổng Pháp luật quốc gia và Nền tảng số Pháp luật Việt Nam.

TS. Chu Thị Hoa, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý phát biểu tại Hội thảo

Phát biểu tại Hội thảo, chia sẻ về cơ chế sandbox cho xây dựng hạ tầng dữ liệu pháp luật và ứng dụng AI trong xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật, TS. Chu Thị Hoa, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp cho rằng, trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhu cầu về một khung thể chế linh hoạt hỗ trợ thử nghiệm và ứng dụng các công nghệ mới là rất cấp thiết. Những công nghệ mới nổi như AI, dữ liệu lớn hiện nay chưa được điều chỉnh bởi quy định hiện hành hoặc gặp rào cản do pháp luật cũ không theo kịp thực tiễn.

Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) vì thế được đặt ra như một công cụ thể chế cần thiết để: (i) tạo điều kiện cho các cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp triển khai thử nghiệm công nghệ mới trong điều kiện pháp lý đặc thù, có giám sát; (ii) giúp cơ quan nhà nước thu thập dữ liệu thực tiễn phục vụ điều chỉnh chính sách, rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu khoa học - ứng dụng công nghệ - pháp luật; (iii) thúc đẩy hình thành các mô hình mới, tạo động lực tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Cũng theo Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý, các công nghệ AI hỗ trợ rà soát mâu thuẫn văn bản, dự báo tác động chính sách hoặc hỗ trợ tư vấn pháp luật tự động (chatbot pháp lý) cần được thử nghiệm về độ chính xác và tính khách quan. Sandbox tạo không gian để đánh giá sai số của AI trong môi trường thực tế nhưng có kiểm soát. Vì vậy, sandbox là công cụ cần thiết để giảm thiểu rào cản thể chế đối với đổi mới, đồng thời vẫn bảo đảm mục tiêu quản lý rủi ro và bảo vệ lợi ích công cộng.

Đại biểu tham tham gia phát biểu tại Hội thảo

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận về các nội dung cơ bản như: mô hình, giải pháp xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; định vị cơ sở dữ liệu lớn và AI pháp luật trong bối cảnh mới; phát triển dữ liệu và nhân lực AI trong chuyển đổi số; khả năng tích hợp dữ liệu từ các nguồn hiện có; nhu cầu khai thác thông tin của người dân và doanh nghiệp; nhu cầu, định hướng ứng dụng AI trong xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật.