Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc phát biểu khai mạc Hội thảo

Đánh giá kết quả cải thiện chất lượng các quy định pháp luật của bộ, ngành, địa phương có ý nghĩa quan trọng

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc nhấn mạnh, việc đánh giá kết quả cải thiện chất lượng các quy định pháp luật của bộ, ngành, địa phương có ý nghĩa quan trọng, góp phần nhìn nhận khách quan, toàn diện những kết quả đạt được, đồng thời nhận diện những tồn tại, hạn chế, khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân trong quá trình triển khai thực hiện. Qua đó, trao đổi, đề xuất các giải pháp nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Trên cơ sở đó, Thứ trưởng đề nghị các đại biểu tập trung đánh giá khách quan, thực chất kết quả công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật năm 2026, đặc biệt là tiến độ, chất lượng xây dựng, ban hành văn bản và công tác rà soát, kiểm tra, xử lý văn bản quy phạm pháp luật. Cùng với đó, cần nhận diện rõ những hạn chế, bất cập và nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng các quy định pháp luật; xác định những tiêu chí của Chỉ số còn hạn chế để có giải pháp ưu tiên cải thiện.

Thứ trưởng cũng đề nghị các đại biểu đề xuất những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, khả thi nhằm nâng cao chất lượng xây dựng chính sách, đánh giá tác động, tham vấn, hoàn thiện và tổ chức thi hành pháp luật, gắn với mục tiêu cải thiện thứ hạng của Việt Nam trong giai đoạn 2030 - 2045. Đồng thời, tăng cường trách nhiệm, hiệu quả phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương; bảo đảm cung cấp thông tin, số liệu đầy đủ, chính xác, kịp thời và chia sẻ những kinh nghiệm, mô hình, cách làm hiệu quả.

Toàn cảnh Hội thảo

Công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật đạt nhiều kết quả tích cực

Trình bày tình hình, kết quả thực hiện công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật năm 2026 và đề xuất một số giải pháp nâng cao điểm số, thứ hạng của Chỉ số cải thiện chất lượng các quy định pháp luật của Việt Nam, ông Lê Tuấn Phong, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp cho biết, công tác hoàn thiện thể chế, xây dựng văn bản quy phạm pháp luật đạt nhiều kết quả tích cực. Tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Chính phủ đã trình Quốc hội xem xét, thông qua 14 dự án luật, nghị quyết. Đối với công tác xây dựng văn bản quy định chi tiết, tính đến ngày 25/10/2026, các bộ, cơ quan ngang bộ đã xây dựng, ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành 312 văn bản, gồm 162 nghị định, 07 quyết định và 143 thông tư. Đặc biệt, Chiến dịch 20 ngày đêm nhằm khắc phục tình trạng nợ ban hành văn bản quy định chi tiết đã góp phần đẩy nhanh tiến độ xử lý, giảm số văn bản nợ thuộc thẩm quyền ban hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ từ 40 xuống còn 30 văn bản. Ở địa phương, trong 6 tháng đầu năm 2026, HĐND cấp tỉnh đã ban hành 1.181 nghị quyết, UBND cấp tỉnh ban hành 2.058 quyết định.

Bên cạnh kết quả đạt được, công tác xây dựng pháp luật còn một số hạn chế như tình trạng nợ đọng văn bản quy định chi tiết chưa được khắc phục triệt để; lạm dụng trình tự, thủ tục rút gọn; quy định còn mâu thuẫn, chồng chéo, thiếu thống nhất. Chất lượng đánh giá tác động chính sách, tham vấn đối tượng chịu sự tác động trong một số trường hợp chưa thực chất; đội ngũ cán bộ làm công tác pháp chế, xây dựng pháp luật còn thiếu và chưa đồng đều về năng lực.

03 nhóm giải pháp nâng cao chất lượng các quy định pháp luật

Để thực hiện mục tiêu nâng cao thứ hạng Chỉ số Cải thiện chất lượng các quy định pháp luật trong thời gian tới, ông Lê Tuấn Phong đề xuất tập trung triển khai đồng bộ 3 nhóm giải pháp:

Thứ nhất, nâng cao chất lượng các quy định pháp luật. Trong đó, cần tiếp tục đổi mới, hoàn thiện pháp luật về xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật, thể chế hóa đầy đủ các chủ trương mới về đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Cùng với đó, đổi mới thực chất quy trình xây dựng pháp luật, chuyển trọng tâm sang nâng cao chất lượng chính sách; bảo đảm việc đánh giá tác động dựa trên bằng chứng, dữ liệu, chú trọng lượng hóa chi phí tuân thủ và tác động đối với người dân, doanh nghiệp. Việc tham vấn các đối tượng chịu tác động, hiệp hội doanh nghiệp và chuyên gia cần được thực hiện thực chất; đồng thời nâng cao chất lượng thẩm định, thẩm tra và trách nhiệm giải trình trong quá trình tiếp thu ý kiến. Bên cạnh đó, cần thường xuyên rà soát, kịp thời sửa đổi, xử lý những quy định mâu thuẫn, chồng chéo, thiếu khả thi hoặc tạo ra rào cản, chi phí không cần thiết; chú trọng đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính. Việc hoàn thiện quy định pháp luật phải gắn với đánh giá kết quả thực thi, bảo đảm các quy định được áp dụng thống nhất trong thực tiễn. Đồng thời, quan tâm nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác xây dựng pháp luật, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo trong rà soát, đánh giá tác động, soạn thảo văn bản trên cơ sở dữ liệu đầy đủ, cập nhật và tin cậy.

Ông Lê Tuấn Phong, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp phát biểu tại Hội thảo

Thứ hai, cải thiện chất lượng quy định pháp luật trong các lĩnh vực được tổ chức quốc tế đánh giá. Các bộ, ngành cần chủ động rà soát kết quả đánh giá, xác định những lĩnh vực còn hạn chế để tập trung cải thiện, gắn nhiệm vụ nâng cao chất lượng quy định pháp luật với trách nhiệm quản lý ngành, lĩnh vực. Trọng tâm là rà soát, tháo gỡ các rào cản pháp lý, điều kiện kinh doanh không cần thiết, thủ tục phức tạp, quy định thiếu minh bạch và những bất cập làm gia tăng chi phí tuân thủ, ảnh hưởng đến hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Quá trình cải cách cần gắn với đánh giá hiệu quả thực thi, khảo sát ý kiến doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động, bảo đảm những vướng mắc phản ánh được chuyển hóa thành nhiệm vụ sửa đổi, hoàn thiện pháp luật cụ thể.

Thứ ba, nâng cao chất lượng thông tin cung cấp cho các tổ chức quốc tế. Theo đó, cần tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương trong cập nhật phương pháp đánh giá, nguồn dữ liệu và tiêu chí của chỉ số; xây dựng cơ chế cung cấp thông tin thống nhất, bảo đảm số liệu, tài liệu có căn cứ và được cập nhật thường xuyên. Đồng thời, chủ động trao đổi với các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới, WIPO, Diễn đàn Kinh tế thế giới để nắm bắt phương pháp đánh giá, nguồn thông tin và những nội dung cần cải thiện; kịp thời cung cấp thông tin, kết quả cải cách có tài liệu kiểm chứng. Cùng với đó, cần phát huy vai trò của doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề trong phản ánh những bất cập của quy định pháp luật và môi trường kinh doanh; nâng cao chất lượng truyền thông về kết quả cải cách bằng thông tin, số liệu và bằng chứng cụ thể. Việc theo dõi, phân tích dữ liệu và phản hồi từ doanh nghiệp cũng cần được thực hiện thường xuyên nhằm nhận diện sớm những lĩnh vực có nguy cơ ảnh hưởng đến kết quả đánh giá, qua đó kịp thời đề xuất giải pháp khắc phục.

Bà Nguyễn Thị Phương Mai, Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ phát biểu tại Hội thảo

Tăng cường phối hợp, nâng cao chất lượng dữ liệu đánh giá

Làm rõ cơ sở dữ liệu phục vụ đánh giá Chỉ số Cải thiện chất lượng các quy định pháp luật, Bà Nguyễn Thị Phương Mai, Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, Chỉ số được xây dựng trên nhiều nguồn dữ liệu do các tổ chức quốc tế thực hiện khảo sát, đánh giá. Nội dung đánh giá tập trung vào các quy định liên quan đến thị trường, cạnh tranh, thuế, thương mại, giá cả, thủ tục hành chính, đầu tư, tài chính và chi phí tuân thủ. Điều này cho thấy, chất lượng quy định pháp luật không chỉ được xem xét trên phương diện nội dung văn bản mà còn gắn với tác động thực tế đối với hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh và khả năng thực thi trong đời sống.

Từ đó, đại biểu nhấn mạnh, cải thiện Chỉ số không phải là trách nhiệm riêng của Bộ Tư pháp mà đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của nhiều bộ, ngành, địa phương. Bởi các quy định pháp luật do cơ quan Trung ương xây dựng được tổ chức thực hiện tại địa phương, nơi doanh nghiệp trực tiếp hoạt động và tham gia các cuộc khảo sát, đánh giá. Do vậy, bên cạnh nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật, cần chú trọng hiệu quả tổ chức thi hành, bảo đảm các quy định được thực hiện thống nhất, thực chất. Đồng thời, các cơ quan cần chủ động triển khai giải pháp ngay từ hiện tại, bởi kết quả đánh giá của các tổ chức quốc tế có độ trễ nhất định.

Bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, Vụ Pháp chế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu tại Hội thảo

Tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực phát triển

Đề cập đến giải pháp cải thiện chất lượng các quy định pháp luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, Vụ Pháp chế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, chuyển mạnh từ tư duy quản lý, kiểm soát sang tư duy kiến tạo phát triển. Theo đó, pháp luật không chỉ là công cụ quản lý nhà nước mà còn phải trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, khơi thông và giải phóng các nguồn lực, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh và khuyến khích đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh đó, cần tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý đối với những vấn đề mới phát sinh trong thực tiễn như kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, phát triển thị trường các-bon, truy xuất nguồn gốc và các hình thức tổ chức sản xuất hiện đại trong nông nghiệp. Việc xây dựng chính sách cũng cần chú trọng khuyến khích đầu tư nghiên cứu, phát triển, chuyển giao và ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường. Đặc biệt, Bộ sẽ tăng cường đánh giá tác động chính sách, khảo sát thực tiễn và mở rộng tham vấn các đối tượng chịu tác động, doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề, chuyên gia, nhà khoa học nhằm bảo đảm các quy định được ban hành có tính khả thi, đồng bộ, phù hợp với yêu cầu phát triển và thực sự đi vào cuộc sống.

Để thực hiện các mục tiêu trên, Bộ cũng xác định cần bảo đảm nguồn lực cho công tác xây dựng pháp luật, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ pháp chế, đẩy mạnh chuyển đổi số và hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong quá trình xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật. Qua đó, từng bước nâng cao chất lượng hệ thống pháp luật ngành nông nghiệp và môi trường, bảo đảm tính thống nhất, minh bạch, khả thi, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn 2026 - 2031.

(Ảnh: Nguyễn Phú)