Chế định luật sư công triển khai từ ngày 01/10

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, Đại hội XIII, Đại hội XIV của Đảng và các Kết luận của Bộ Chính trị về xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã xác định yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp, nâng cao năng lực tổ chức thi hành pháp luật, bảo vệ vững chắc lợi ích của quốc gia - dân tộc và quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước. Trong tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng và toàn diện, các quan hệ pháp lý phát sinh ngày càng đa dạng, phức tạp, đặt ra yêu cầu phải phòng ngừa rủi ro từ sớm, từ xa và xử lý bằng các công cụ pháp lý sắc bén, chuyên nghiệp.

Bộ trưởng cho biết, thể chế hóa chủ trương của Bộ Chính trị tại Kết luận số 23-KL/TW, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết số 24/2026/QH16 ngày 24/4/2026 về thí điểm thực hiện chế định luật sư công, có hiệu lực từ ngày 01/10/2026. Đánh giá sự ra đời của chế định luật sư công là một “đột phá thể chế” trong công tác bổ trợ tư pháp và nâng cao năng lực pháp lý cho khu vực công, Bộ trưởng nhấn mạnh, luật sư công không phải là sự thay thế hay chồng chéo với công tác pháp chế, trợ giúp pháp lý, mà là sự tiếp sức, tạo nên sự vững chắc về pháp lý cho các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu khai mạc Hội nghị

Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, lực lượng luật sư công sẽ góp phần chủ động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước và doanh nghiệp nhà nước trong các vụ kiện, tranh chấp quốc tế và trong nước; bảo đảm an toàn pháp lý cho các dự án kinh tế - xã hội trọng điểm, ngăn ngừa nguy cơ thất thoát, lãng phí và khiếu kiện kéo dài, đồng thời hỗ trợ khai thông các điểm nghẽn thể chế, đưa tinh thần thượng tôn pháp luật sâu rộng trong hoạt động quản trị nhà nước.

Về thời gian thực hiện thí điểm, Bộ trưởng cho biết, chế định luật sư công được thí điểm từ ngày 01/10/2026 đến ngày 30/9/2028 tại 08 Bộ và 10 tỉnh, thành phố. Với thời gian thực hiện 24 tháng, trong khi khối lượng công việc cần triển khai lớn, các cơ quan thực hiện thí điểm cần chủ động, khẩn trương và bảo đảm tiến độ đề ra. Bộ trưởng nhấn mạnh, “thí điểm không phải là làm thử cho biết, mà thí điểm là làm thật, làm quyết liệt để rút ra bài học thực tiễn, làm nền tảng hoàn thiện hệ thống pháp luật về lâu dài”; đồng thời đề nghị các đại biểu thảo luận thẳng thắn, đóng góp những ý kiến sát thực tế để Bộ Tư pháp kịp thời tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm việc thí điểm đạt kết quả cao nhất.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú điều hành Hội nghị

Luật sư công được hưởng các chế độ hỗ trợ, bồi dưỡng theo quy định

Trình bày báo cáo chuyên đề tại Hội nghị, ông Lê Xuân Hồng, Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp (Bộ Tư pháp) thông tin những nội dung trọng tâm của Kết luận số 23-KL/TW, Nghị quyết số 24/2026/QH16 và Nghị định số 364/2026/NĐ-CP về thí điểm chế định luật sư công. Theo đó, luật sư công được lựa chọn từ cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội, sĩ quan Công an hoặc người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước; có tư tưởng chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng, liêm chính; đủ tiêu chuẩn cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư theo Luật Luật sư và có ít nhất 05 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực pháp luật hoặc kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn pháp luật, giải quyết vụ việc pháp lý.

Về nhiệm vụ, luật sư công thực hiện tư vấn, đại diện, tham gia tố tụng, giải quyết các vụ kiện, tranh chấp trong nước và quốc tế; tư vấn pháp lý cho các dự án kinh tế - xã hội; tham gia thi hành án và giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài. Phạm vi hoạt động của luật sư công tập trung phục vụ khu vực nhà nước, không bao gồm trợ giúp pháp lý và không trùng lặp với hoạt động pháp chế. Luật sư công đồng thời thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn khác theo vị trí công tác.

Ông Lê Xuân Hồng, Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp (Bộ Tư pháp) trình bày báo cáo chuyên đề tại Hội nghị

Báo cáo cũng làm rõ quyền, nghĩa vụ, chế độ, chính sách và cơ chế phối hợp trong quá trình thực hiện thí điểm. Theo đó, các cơ quan có thể sử dụng luật sư công của nhau; trường hợp vụ việc phức tạp vượt khả năng đáp ứng có thể lựa chọn, ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với tổ chức hành nghề luật sư theo quy định. Luật sư công được hưởng các chế độ hỗ trợ, bồi dưỡng theo quy định, đồng thời được áp dụng cơ chế miễn trừ trách nhiệm trong những trường hợp đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định.

Tập trung nguồn lực, hoàn thiện cơ chế triển khai

Phát biểu tại Hội nghị, ông Trần Văn Bảy, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, Thành phố đã chủ động triển khai các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo và xây dựng kế hoạch tuyên truyền cao điểm về vị trí, vai trò của chế định luật sư công. Qua rà soát, Thành phố bước đầu xác định 22 trường hợp có thể tham gia tập huấn chế định và 144 trường hợp đủ điều kiện, cần được xem xét giảm thời gian tập sự theo quy định; đồng thời triển khai các công việc liên quan đến kinh phí, phối hợp với Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh và cử đầu mối làm việc với Cục Bổ trợ tư pháp.

Từ thực tiễn triển khai, đại diện Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị cần coi trọng việc sơ kết trong quá trình thí điểm, thay vì chờ đến khi tổng kết mới đánh giá. Theo đó, việc sơ kết sẽ giúp kịp thời nhận diện những vấn đề phát sinh, để kịp thời chấn chỉnh và điều chỉnh trong thời gian còn lại của giai đoạn thí điểm. Thành phố cũng đề nghị có hướng dẫn cụ thể về tiêu chí đánh giá đối với luật sư công, cơ chế kinh phí, thù lao và tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng cho đội ngũ này.

Bên cạnh đó, Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung về đội ngũ luật sư công, tạo điều kiện chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau giữa các địa phương và tăng cường phối hợp với Liên đoàn Luật sư Việt Nam, các Đoàn Luật sư. Đại diện Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định sẽ triển khai nghiêm túc việc thí điểm và có những đóng góp thiết thực trong quá trình thực hiện, làm cơ sở để tổng kết, hoàn thiện chế định luật sư công.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng Nguyễn Minh Hùng cũng cho biết, sau khi Nghị quyết số 24/2026/QH16 và Nghị định số 364/2026/NĐ-CP được ban hành, thành phố đã tổ chức quán triệt, rà soát nguồn nhân lực, nhu cầu sử dụng luật sư công và xây dựng kế hoạch triển khai. Kết quả bước đầu, Hải Phòng xác định 152 người thuộc nguồn xem xét luật sư công, trong đó, 02 trường hợp thuộc diện miễn đào tạo, miễn tập sự và 150 trường hợp thuộc diện miễn đào tạo, cần tham gia tập sự. Thành phố định hướng lựa chọn đội ngũ tinh gọn, căn cứ vào tiêu chuẩn, nguyện vọng, năng lực chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn và nhu cầu sử dụng thực tế.

Theo đại diện Hải Phòng, nhu cầu sử dụng luật sư công trên địa bàn tập trung ở các vụ, việc có giá trị lớn, tính chất phức tạp, liên ngành hoặc có nguy cơ phát sinh tranh chấp, thiệt hại cho Nhà nước. Do đó, việc bố trí luật sư công cần được thực hiện từ sớm, gắn với quá trình xây dựng phương án, xử lý vụ việc và phòng ngừa rủi ro pháp lý. Thành phố cũng lưu ý cần có quy trình rõ ràng trong phân công, điều phối, bảo đảm quyền bảo lưu ý kiến chuyên môn, yêu cầu bảo mật và phòng ngừa xung đột lợi ích.

Để triển khai thống nhất chế định luật sư công, Hải Phòng đề nghị Bộ Tư pháp tiếp tục hướng dẫn cụ thể về đào tạo, tập sự, cấp chứng chỉ hành nghề, bố trí và sử dụng luật sư công; đồng thời làm rõ cơ chế quản lý, điều phối, chế độ, chính sách và kinh phí bảo đảm hoạt động. Thành phố cũng đề xuất xây dựng chương trình bồi dưỡng chung và các lớp chuyên sâu theo từng lĩnh vực, tăng cường trao đổi nghiệp vụ giữa đội ngũ luật sư công tại các bộ, ngành, địa phương.

Nghiên cứu, xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng luật sư công

Phát biểu tại Hội nghị, Phó giám đốc Học viện Tư pháp Nguyễn Minh Hằng cho biết, Học viện đã phối hợp với Cục Bổ trợ tư pháp, Liên đoàn Luật sư Việt Nam và một số Đoàn Luật sư trong toàn quốc nghiên cứu, xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng luật sư công. Dự thảo chương trình được xây dựng theo hướng chú trọng năng lực thực hành nghề, với các nhóm năng lực về bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, tham mưu chiến lược, tư vấn, tranh tụng, bảo vệ lợi ích công quyền, năng lực số và chuyên môn hóa theo lĩnh vực.

Phó Giám đốc Học viện Tư pháp Nguyễn Minh Hằng phát biểu tại cuộc họp

Học viện dự kiến triển khai chương trình bồi dưỡng đầu tiên trong thời gian sớm nhất sau khi có danh sách đối tượng luật sư công, với thời lượng khoảng 10 ngày, kết hợp trực tiếp và trực tuyến, tập trung vào những kiến thức, kỹ năng cần thiết, cơ bản nhất mà luật sư công sẽ phải triển khai thực hiện trong giai đoạn thí điểm. Bên cạnh đó, Học viện Tư pháp cho biết sẽ rà soát, lựa chọn và kế thừa hệ thống học liệu hiện có, gồm giáo trình, hồ sơ tình huống, tình huống thực hành và bài giảng điện tử để phục vụ chương trình đào tạo, bồi dưỡng luật sư công. Trong đó, Học viện dự kiến ưu tiên khai thác các nội dung từ chương trình đào tạo luật sư phục vụ hội nhập quốc tế, đồng thời điều chỉnh cho phù hợp với tính chất đặc thù của luật sư công.

05 nhiệm vụ trọng tâm trong triển khai chế định luật sư công

Kết luận Hội nghị, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, việc triển khai chế định luật sư công không đơn thuần là tổ chức thi hành một văn bản quy phạm pháp luật mà là bước đi có tính chiến lược nhằm nâng cao năng lực pháp lý tại khu vực công, chủ động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước và doanh nghiệp nhà nước từ sớm, từ xa. Để chế định được triển khai hiệu quả từ ngày 01/10/2026, Bộ trưởng đề nghị các cơ quan thực hiện thí điểm tập trung vào 05 nhóm nhiệm vụ:

Thứ nhất, quán triệt, nâng cao nhận thức và làm tốt công tác truyền thông về chế định luật sư công; xác định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, đồng thời phân định rõ vị trí, vai trò, phạm vi nhiệm vụ của luật sư công với công tác pháp chế, thanh tra, trợ giúp pháp lý và các hoạt động pháp lý khác.

Thứ hai, khẩn trương kiện toàn đội ngũ luật sư công đợt đầu. Bộ trưởng lưu ý việc lựa chọn nhân sự phải căn cứ nhu cầu thực tế, bảo đảm “đúng người”, không chạy theo số lượng; đối với người chưa đủ điều kiện cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư, cần chủ động đào tạo, tập sự hoặc nghiên cứu tuyển dụng, tiếp nhận luật sư, chuyên gia, nhà khoa học có kinh nghiệm theo quy định.

Toàn cảnh Hội nghị

Thứ ba, sau khi hình thành đội ngũ, người đứng đầu các cơ quan thực hiện thí điểm cần phân công ngay các nhiệm vụ pháp lý phù hợp như: cho ý kiến pháp lý, thẩm định các dự án kinh tế - xã hội của địa phương, tham gia giải quyết các tranh chấp thương mại, đầu tư quốc tế và các vụ kiện hành chính, vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp , bảo đảm tính độc lập chuyên môn và phòng ngừa xung đột lợi ích; đồng thời bảo đảm nguồn lực tài chính và thực hiện đầy đủ các chế độ, chính sách đối với luật sư công. Trường hợp vụ việc vượt quá khả năng của đội ngũ luật sư công, có thể lựa chọn, ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với tổ chức hành nghề luật sư để phối hợp giải quyết.

Thứ tư, các bộ, ngành, địa phương và tổ chức xã hội - nghề nghiệp luật sư phối hợp chặt chẽ trong việc giải quyết thủ tục gia nhập Đoàn Luật sư và cấp Thẻ luật sư cho luật sư công, bảo đảm thực hiện nhanh chóng, ưu tiên để đội ngũ sớm thực hiện các nhiệm vụ pháp lý được giao.

Thứ năm, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng; đôn đốc, kiểm tra quá trình triển khai. Các cơ quan thực hiện thí điểm phân công đơn vị đầu mối và định kỳ 03 tháng báo cáo Bộ Tư pháp về tình hình thực hiện, những khó khăn, vướng mắc phát sinh để kịp thời tổng hợp, xử lý và phục vụ việc tổng kết, đánh giá chế định vào năm 2028.