Ngày 18/9, ông Nguyễn Duy Thắng, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp chủ trì Hội thảo lấy ý kiến góp ý dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 52/2015/NĐ-CP về cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật. Tham dự cuộc họp có đại diện các đơn vị có liên quan và một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp.
Nhiều điểm mới trong dự thảo Nghị định về Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật
Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Nguyễn Duy Thắng, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật cho biết, sau hơn 10 năm triển khai Nghị định số 52/2015/NĐ-CP, nhiều yếu tố mới đã xuất hiện, nhất là sự phát triển của công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, yêu cầu chuyển đổi số và những thay đổi trong phương thức vận hành của các cơ quan nhà nước. Qua thực tiễn triển khai, Nghị định số 52/2015/NĐ-CP cũng bộc lộ một số bất cập, đặt ra yêu cầu sửa đổi, hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu mới.
Theo ông Nguyễn Duy Thắng, Bộ Tư pháp đã chủ trì xây dựng dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 52/2015/NĐ-CP, đồng thời gửi lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương. Trên cơ sở tổng hợp các ý kiến góp ý, Bộ Tư pháp tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự thảo trước khi trình Chính phủ xem xét, thông qua theo chương trình công tác. Hội thảo tại miền Bắc là một trong ba hội thảo được tổ chức tại các khu vực nhằm tiếp tục lấy ý kiến, hoàn thiện dự thảo. Việc thay thế Nghị định số 52/2015/NĐ-CP không đơn thuần là một hoạt động cập nhật kỹ thuật thường quy, mà là một bước chuyển mình tất yếu mang tính chiến lược trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Toàn cảnh Hội thảo
Trong kỷ nguyên số, Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật không thể chỉ được coi là một “kho lưu trữ tệp tin” tĩnh, mà cần từng bước trở thành trụ cột cốt lõi của hạ tầng pháp lý số quốc gia, là cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật, cung cấp nguồn dữ liệu “đúng - đủ - sạch - sống” về văn bản quy phạm pháp luật và các thông tin liên quan cho toàn bộ hệ thống hành chính và xã hội. Đây cũng là nền tảng quan trọng nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch và quyền tiếp cận pháp luật của người dân, doanh nghiệp; đồng thời tạo lập hạ tầng dữ liệu cần thiết cho việc triển khai các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên trong công tác xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật.
Theo Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, dự thảo Nghị định thay thế có nhiều đột phá trong nội dung sửa đổi, bổ sung mang tính chuyển dịch từ một “kho lưu trữ” sang một “hệ sinh thái dữ liệu thông minh”. Theo đó, có việc chuyển đổi phương thức vận hành là “dữ liệu tạo lập một lần tại nguồn”; áp dụng nguyên tắc “kết nối tự động toàn trình” thay thế cơ chế nhập liệu thủ công lạc hậu. Cụ thể, dữ liệu được tạo lập một lần tại nơi phát sinh văn bản gốc và thực hiện cơ chế “kéo” dữ liệu tự động về Cơ sở dữ liệu quốc gia. Việc vận hành trên hạ tầng Trung tâm Dữ liệu quốc gia không chỉ là thay đổi về địa điểm đặt máy chủ, mà là sự tích hợp vào Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số. Điều này giúp dữ liệu pháp luật liên thông hoàn toàn với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đất đai, doanh nghiệp, tạo thành một mạng lưới dữ liệu “sạch”, giúp giảm thiểu tối đa sai lệch thông tin và lãng phí nguồn lực xã hội.
Đặc biệt, dự thảo Nghị định thay thế mở rộng phạm vi dữ liệu, xóa khoảng trống pháp lý dữ liệu ở cấp xã. Theo đó, dự thảo không chỉ dừng lại ở văn bản quy phạm pháp luật mà còn bao phủ các văn bản hành chính có liên quan trực tiếp đến hiệu lực như: Lệnh công bố, văn bản đính chính, văn bản bãi bỏ một phần, văn bản tạm ngưng hiệu lực, văn bản hướng dẫn áp dụng. Những văn bản này trước đây thường chỉ được coi là “tệp đính kèm” thì nay được xác lập là một thực thể dữ liệu số có định dạng, có liên kết logic trên hệ thống. Một điểm đột phá quan trọng là dự thảo quy định đầy đủ trách nhiệm đăng tải, quy trình đăng tải bao phủ 100% văn bản cấp xã, bù đắp khoảng trống pháp lý, xóa bỏ “vùng xám” dữ liệu văn bản do cấp xã ban hành.
Ông Nguyễn Duy Thắng, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp phát biểu khai mạc Hội thảo
Ngoài ra, để tránh hiểm họa “hộp đen” pháp lý, dự thảo quy định bắt buộc phải “gắn nhãn nhận biết AI”. Các thông tin do AI tạo lập chỉ có giá trị tham khảo; tính chịu trách nhiệm pháp lý cao nhất vẫn thuộc về bản gốc đã được ký số. Điều này đảm bảo AI là công cụ hỗ trợ tiếp cận, không phải chủ thể thay thế con người trong áp dụng pháp luật.
Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật đề nghị các chuyên gia, đại diện các bộ, ngành, địa phương nghiên cứu kỹ dự thảo, tập trung góp ý cụ thể đối với từng điều khoản và những nội dung mới, có tính đột phá, qua đó góp phần hoàn thiện dự thảo Nghị định thay thế.
Hoàn thiện cơ chế tạo lập, kết nối và khai thác dữ liệu pháp luật
Góp ý về dự thảo Nghị định, có đại biểu đề nghị làm rõ yêu cầu xây dựng, nâng cấp Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật phải phù hợp với Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia. Liên quan đến nguồn tạo lập dữ liệu, đại biểu cho rằng cần thống nhất giữa quy định tại Điều 3 và quy trình đăng tải, cập nhật tại Điều 14. Theo đó, cần quy định theo hướng mở, phù hợp với Nền tảng số pháp luật Việt Nam, bảo đảm văn bản được hình thành từ hệ thống soạn thảo, kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật theo cấu trúc phù hợp cho việc xử lý bằng công nghệ.
Về ứng dụng trí tuệ nhân tạo, có ý kiến cho rằng cần ưu tiên ứng dụng AI để hỗ trợ xử lý, khai thác dữ liệu, nhưng con người phải chịu trách nhiệm cuối cùng. Với dữ liệu pháp luật có tính chất quan trọng, việc ứng dụng AI cần được kiểm soát phù hợp. Khi dữ liệu được cấu trúc đầy đủ theo từng chương, điều, khoản, điểm và có dữ liệu đặc tả, công nghệ có thể hỗ trợ cảnh báo về thời hạn, tình trạng hiệu lực của văn bản.
Ảnh minh họa.
Đối với việc chia sẻ, khai thác dữ liệu, đại biểu đề nghị thay khái niệm “trích xuất” bằng kết nối, chia sẻ, tích hợp để thống nhất với Luật Dữ liệu và các quy định có liên quan. Đồng thời, dự thảo cần làm rõ trường hợp khai thác dữ liệu miễn phí và trường hợp thu phí, tính giá; phân biệt giữa dữ liệu pháp luật được khai thác miễn phí với dữ liệu có giá trị gia tăng do phân tích, tích hợp tri thức, qua đó làm rõ cơ chế và thẩm quyền liên quan.
Hội thảo đã cung cấp nhiều nội dung thiết thực, giúp cơ quan soạn thảo có thêm cơ sở để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Nghị định. Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật sẽ nghiêm túc tiếp thu, rà soát đầy đủ các ý kiến, đồng thời tiếp tục phối hợp với các chuyên gia, đơn vị liên quan để hoàn thiện dự thảo trong thời gian sớm nhất.
Ngày 18/9/2026, Bộ Tư pháp ban hành Quyết định số 2088/QĐ-BTP phê duyệt Phương án tái cấu trúc quy trình thủ tục hành chính trong lĩnh vực thi hành án dân sự thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ Tư pháp. Đột phá này tập trung vào thủ tục "Yêu cầu thi hành án dân sự", loại bỏ gánh nặng hồ sơ giấy, tự động hóa kết nối dữ liệu và cắt giảm tới 96,6% tổng chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.
Chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ theo vị trí việc làm cho công chức thực hiện nhiệm vụ tư pháp xã, phường, đặc khu (Chương trình) tập trung vào tập huấn kỹ năng, đặc biệt các kỹ năng liên quan đến chuyển đổi số, quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu và xử lý tình huống gắn với những khó khăn, vướng mắc trong thực tế triển khai thực hiện công việc.
Ngày 15/9/2026, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu ký Quyết định số 1788/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Chiều ngày 17/9, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh chủ trì cuộc họp giao ban Ban chỉ đạo của Bộ Tư pháp về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06/CP. Tham dự cuộc họp có Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Bộ Tư pháp Nguyễn Quang Thái cùng đại diện một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp.
Chiều ngày 15/9, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc làm việc với các đơn vị có liên quan về việc triển khai Trang Thông tin điện tử Hiến kế xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới trên Cổng Pháp luật quốc gia (Trang Hiến kế).
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu vừa ký Quyết định số 1774/QĐ-TTg ngày 14/9/2026 ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở (Kế hoạch). Việc ban hành Kế hoạch nhằm bảo đảm Luật được triển khai kịp thời, toàn diện, thống nhất và hiệu quả; qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả và tính thực chất trong tổ chức thi hành pháp luật.
Chiều ngày 11/9, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú chủ trì cuộc họp Hội đồng thẩm định dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư. Tham dự cuộc họp có đại diện các bộ, ngành, cơ quan, tổ chức có liên quan và một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp.
Thời gian qua, Chính phủ, các cơ quan ở Trung ương và địa phương đã rất nỗ lực, trách nhiệm trong triển khai nhiệm vụ tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật. Đây là nhiệm vụ có quy mô lớn, chưa có tiền lệ và yêu cầu chất lượng rất cao. Đến nay, các cơ quan đã hoàn thành giai đoạn báo cáo tình hình, kết quả sơ bộ và đang trong quá trình hoàn thiện, cập nhật kết quả tổng rà soát chính thức, phục vụ xây dựng Báo cáo của Chính phủ về kết quả tổng rà soát và giải pháp xử lý tổng thể hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước ngày 30/11/2026 theo Kế hoạch của Ban Chỉ đạo.
Đây là mục tiêu quan trọng tại Hội thảo “Hoàn thiện thể chế để thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới” do Tạp chí Dân chủ và Pháp luật phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp tổ chức ngày 10/9/2026, bằng hình thức trực tiếp tại Hà Nội, kết nối trực tuyến tới hơn 100 điểm cầu trên cả nước. Đồng chí Trương Thế Côn, Tổng Biên tập Tạp chí Dân chủ và Pháp luật; đồng chí Nguyễn Văn Cương, Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý; đồng chí Nguyễn Chi Lan, Phó Cục trưởng Cục Pháp luật dân sự - kinh tế đồng chủ trì Hội thảo.
Ngày 10/9, Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị triển khai thi hành Pháp lệnh số 01/2026/UBTVQH16 và Nghị định số 250/2026/NĐ-CP, kết hợp tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật hợp nhất văn bản. Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra Văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật Nguyễn Duy Thắng chủ trì Hội nghị.
Sau tuần thi đầu tiên, Cuộc thi trực tuyến trên Cổng Pháp luật quốc gia Tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật đang cho thấy sức hút và sức lan tỏa mạnh mẽ, với sự tham gia của đông đảo cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và Nhân dân trên cả nước.
Hội thảo dự kiến được Tạp chí Dân chủ và Pháp luật tổ chức ngày 10/9/2026 bằng hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến nhằm trao đổi, đánh giá thực trạng, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp hoàn thiện thể chế về kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Theo Báo cáo của Chính phủ, tính đến ngày 30/6/2026, các cơ quan ở Trung ương và địa phương đã xác định 45.793 văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) thuộc đối tượng, phạm vi tổng rà soát, trong đó đề xuất phương án xử lý đối với 13.077 văn bản. Xác định kết quả tổng rà soát hiện nay mới là bước đầu, Chính phủ yêu cầu trong thời gian tới, các cơ quan Trung ương và địa phương cần tiếp tục hoàn thiện báo cáo tổng rà soát, xác định đúng và thực chất những điểm nghẽn cần tháo gỡ. Trên cơ sở đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ cùng các cơ quan Trung ương, địa phương và đề nghị tiếp tục hoàn thiện “Báo cáo kết quả tổng rà soát và giải pháp xử lý tổng thể hệ thống VBQPPL” trình trước ngày 30/11/2026.
Chiều ngày 08/9, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú và Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Thị Phương Hoa đồng chủ trì cuộc họp Hội đồng thẩm định dự án Luật Đất đai (sửa đổi). Tham dự cuộc họp có đại diện các bộ, ngành, cơ quan, tổ chức có liên quan và một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp.
Chiều ngày 03/9, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh chủ trì cuộc họp Hội đồng thẩm định dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 107/2023/QH15 ngày 29/11/2023 của Quốc hội về việc áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu (dự thảo Nghị quyết). Tham dự phiên họp có đại diện các bộ, ngành có liên quan và một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp.
