Luật Thủ đô (sửa đổi) cần tiếp cận theo hướng trao quyền để Hà Nội tự chủ phát triển

Trình bày Báo cáo về xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật Lê Tuấn Phong cho biết, Bộ Tư pháp đã phối hợp chặt chẽ với Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội trong việc nghiên cứu, đề xuất cơ chế chính sách đặc thù cho Thủ đô.

Theo Phó Vụ trưởng Lê Tuấn Phong, việc xây dựng Luật phải bảo đảm phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển Thủ đô trong tình hình mới; bảo đảm tính hợp hiến. Đồng thời, kịp thời thể chế hóa Nghị quyết mới (đang được xây dựng) để thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW năm 2022 về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; những quan điểm đột phá tại Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới…

Trên cơ sở đó, Luật Thủ đô (sửa đổi) cần xác định theo nhóm lĩnh vực trọng tâm thúc đẩy phát triển Thủ đô trong giai đoạn hiện nay; đặc biệt cần tập trung giải quyết các “điểm nghẽn”, bảo đảm công khai, minh bạch, cạnh tranh, nhưng lại có tính liên kết cao đối với sự phát triển chung của Vùng Thủ đô và của đất nước.

Phó Vụ trưởng Lê Tuấn Phong cho biết, thành phố Hà Nội đề xuất 4 nhóm chính sách lớn xây dựng Luật gồm: (i) về vị trí, chức năng, nhiệm vụ của Thủ đô; (ii) về thẩm quyền của Thủ đô; (iii) về quản trị, xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô; (iv) về liên kết, phát triển Vùng Thủ đô với 31 nội dung cụ thể. Với 4 nhóm chính sách này, thành phố Hà Nội đã có những đề xuất mang tính đột phá, vượt trội, trao quyền mạnh mẽ cho Thủ đô, thực hiện đúng chủ trương “địa phương quyết, địa phương chịu trách nhiệm”.

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh 3 nội dung lớn trong việc xây dựng Luật là nguồn tài chính, nguồn nhân lực, trình tự thủ tục và thẩm quyền. Đồng thời, Thứ trưởng yêu cầu xây dựng các quy định để đảm bảo kiểm soát quyền lực trong triển khai thực hiện.

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh đánh giá, cách tiếp cận của Luật Thủ đô hiện hành đã không còn phù hợp với yêu cầu phát triển nhanh và cao của Thủ đô trong giai đoạn hiện nay. Do đó, cần xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) với cách tiếp cận rất khác so với trước đây, theo hướng trao quyền để Thủ đô tự chủ phát triển.

Trên cơ sở định hướng này, Bộ trưởng gợi mở một số nội dung lớn của dự thảo Luật. Bộ trưởng nhấn mạnh, về định hướng xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), cần nêu rõ việc xây dựng Luật phải thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng lớn của Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng; các chủ trương, định hướng lớn của Bộ Chính trị trong Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII.

Đồng thời, góp phần tạo lập cơ sở pháp lý cho việc hiện thực hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Chỉ rõ mục tiêu cốt lõi của thành phố Hà Nội là tăng tốc phát triển, Bộ trưởng cũng nêu một số giải pháp chính sách về thu hút nguồn lực, về thẩm quyền của Thủ đô; đồng thời lưu ý cần quy định để lồng ghép các giải pháp xử lý 5 “điểm nghẽn” của thành phố Hà Nội.

Liên quan đến tiến độ xây dựng dự án Luật, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh cho biết, thời điểm dự kiến trình dự án Luật là tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, diễn ra vào tháng 4/2026, do đó, Bộ trưởng đề nghị các đơn vị thuộc Bộ phối hợp chặt chẽ với thành phố Hà Nội để xây dựng dự án Luật bảo đảm yêu cầu rất cấp bách về tiến độ, chất lượng, chú trọng tham khảo kinh nghiệm quốc tế.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng lưu ý, các quy định tại dự án Luật có liên quan đến nhiều quyền và lợi ích của các chủ thể khác nhau. Do đó, dù Luật được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn nhưng vẫn nên thực hiện một số nội dung của quy trình xây dựng luật như lấy ý kiến đối tượng chịu tác động như người dân, doanh nghiệp, lấy ý kiến chuyên gia… Qua đó, bảo đảm tính chặt chẽ, khả thi cũng như thuận lợi cho việc tổ chức triển khai thực hiện sau khi Luật được thông qua.