Toàn cảnh Hội thảo.

Tham gia Hội thảo có các giáo sư, phó giáo sư, tiến sỹ, chuyên gia đầu ngành về pháp luật, kinh tế và hơn 200 đại biểu tham dự trực tiếp, trực tuyến gồm đại diện Lãnh đạo một số bộ, ngành; đại biểu Quốc hội; đại diện Văn phòng Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp; tổ chức pháp chế các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; các Sở chuyên môn của Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Đoàn Luật sư, tổ chức hành nghề luật sư; Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), các Hiệp hội Doanh nghiệp tại Việt Nam; các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu...

Tổng Biên tập Trương Thế Côn phát biểu tại Hội thảo.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, thay mặt lãnh đạo Bộ Tư pháp, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc đánh giá cao ý tưởng tổ chức Hội thảo của Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, với chủ đề rất thiết thực, đáp ứng sự kỳ vọng không chỉ của các doanh nghiệp tư nhân mà còn là mục tiêu, định hướng đề ra trong Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

TS. Đỗ Ngọc Thịnh, Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam phát biểu tại Hội thảo.

Thứ trưởng nhấn mạnh, chưa bao giờ Đảng và Nhà nước ta quan tâm đến kinh tế tư nhân như hiện nay, có thể nói đây là cột mốc và tạo đột phá cho kinh tế tư nhân phát triển. Trong Nghị quyết số 68-NQ/TW, ngoài việc tiếp nối những quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước qua các giai đoạn, đã khẳng định rất rõ vị trí, vai trò của kinh tế tư nhân trong giai đoạn hiện nay và sắp tới, đó là động lực quan trọng của nền kinh tế quốc gia và đề ra mục tiêu rất rõ ràng, trong đó phấn đấu đến năm 2030 có 2 triệu doanh nghiệp và đưa kinh tế tư nhân đóng góp vào kinh tế quốc gia chiếm từ 55 đến 58% GDP. Để đạt được mục tiêu mang tính đột phá đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW, đặc biệt là Nghị quyết số 66-NQ/TW đã đặt ra phải rà soát và hoàn thiện thể chế, hệ thống pháp luật để phục vụ không chỉ cho quản lý nhà nước mà phải kiến tạo để phát triển cho các thành phần kinh tế.

GS.TS. Phạm Hồng Thái phát biểu tại Hội thảo.

Hiện nay, Bộ Tư pháp đã, đang cùng các bộ, ngành tiếp tục nghiên cứu, nhận diện các điểm nghẽn và hoàn thiện thể chế, trong đó có các thể chế nhằm thúc đẩy kinh tế nói chung và đặc biệt tạo các điều kiện thuận lợi để kinh tế tư nhân phát triển theo đúng nghĩa, không mang tính hình thức.

Thứ trưởng gợi mở, Hội thảo cần tập trung thảo luận về điểm mạnh, điểm yếu của hộ kinh tế tư nhân hiện nay, bởi muốn tạo điều kiện phát triển, phải thấy được điểm mạnh, điểm yếu của doanh nghiệp về lý luận và đặc biệt là thực tiễn. Từ điểm mạnh, điểm yếu đó bắt đầu nhận diện bất cập, "điểm nghẽn" để đề xuất các giải pháp tháo gỡ bằng việc hoàn thiện thể chế, trong đó, đặc biệt quan tâm về đất đai vì đất đai là cơ sở quan trọng nhất và cũng là nguồn lực, động lực quan trọng nhất của các thành phần kinh tế. Phân tích cho thấy, doanh nghiệp tư nhân hiện yếu về nhiều mặt như nguồn lực, quản trị, kinh nghiệm… và gần như không tiếp cận được pháp lý. Trong khi đó, có thực trạng các doanh nghiệp không dám minh bạch điểm yếu của mình. Phải nhận diện đúng điểm yếu, đúng nguyên nhân mới có được chính sách phù hợp. Dưới góc độ Nhà nước, cũng đã có nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân nhưng việc tiếp cận ưu đãi rất khó khăn.

Ông Phan Đức Hiếu, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội phát biểu tại Hội thảo.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Phan Đức Hiếu, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội kiến nghị cần xây dựng một bộ tiêu chí để rà soát gửi tất cả bộ, ngành hướng dẫn, làm tham khảo. Bộ tiêu chí sẽ là cơ sở để xác định thế nào là hợp lý hay không hợp lý. Đồng thời, phải có rà soát độc lập. Khi các Bộ tự rà soát quy định của mình rất khó phát hiện quy định nào là bất cập. Bất cập được phát hiện với các bộ, ngành chưa hẳn đã là bất cập đối với doanh nghiệp mà có thể cùng quy định nhưng bất cập của doanh nghiệp lại ở chỗ khác và như vậy cải cách không gặp nhau, không hiệu quả. Theo ông Hiếu, trước mắt, nhiệm vụ này nên giao cho Bộ Tư pháp vì Bộ Tư pháp là độc lập nhất, thực hiện rà soát độc lập và phản biện ngược lại với lại các bộ, ngành khác. Về lâu dài, Việt Nam phải có một Ủy ban cải cách thể chế và cơ quan này là chuyên môn, chuyên nghiệp, độc lập, không phải cơ quan hành chính, giám sát và hỗ trợ chuyên môn cho cải cách thể chế một cách bền vững.

GS.TS. Võ Khánh Vinh, nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam nêu nhiều bất cập về tư duy, chính sách pháp luật, tổ chức triển khai và những khó khăn, thách thức của doanh nghiệp tư nhân. GS.TS. Võ Khánh Vinh đề nghị xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá hoạt động của doanh nghiệp tư nhân, dựa trên các yếu tố thủ tục hành chính, tổ chức thực hiện chính sách pháp luật về doanh nghiệp tư nhân, quản trị, nguồn lực…

Ông Trần Văn Hiển, Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam phát biểu tại Hội thảo.

Tham gia trao đổi, ông Trần Văn Hiển, Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam đề xuất cải thiện tính rõ ràng, minh bạch và dễ hiểu của các chính sách, văn bản pháp luật liên quan. Bên cạnh đó, cần xây dựng các cơ chế, đơn vị hỗ trợ trực tiếp doanh nghiệp nhỏ và vừa khi họ gặp khó khăn, vướng mắc. Đồng thời, đơn giản hóa thủ tục, điều kiện tiếp cận các nguồn vốn tín dụng hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Phát biểu bế mạc Hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc trân trọng cảm ơn các đại biểu đã tham dự và có những ý kiến phát biểu tâm huyết, trách nhiệm vì mục đích chung, trong đó tiếp tục khẳng định quan điểm và định hướng phát triển kinh tế tư nhân của Đảng và Nhà nước rất trúng và đúng. Đồng thời, qua các ý kiến tại Hội thảo, tiếp tục nhận diện rõ hơn điểm nghẽn về thể chế tác động đến kinh tế tư nhân. Cụ thể:

Điểm nghẽn trong xây dựng pháp luật: (i) Văn bản pháp luật chưa thực sự khắc phục triệt để được các tư duy mới, đó là tư duy "không quản được thì cấm", "cơ chế xin - cho"; (ii) Việc luật hóa các quan điểm của Đảng và Nhà nước còn chậm, đặc biệt là Nghị quyết số 66-NQ/TW. Chẳng hạn, hiện chưa có nhiều nghị quyết như Nghị quyết số 206/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật; (iii) Thủ tục hành chính trong thời gian qua được Đảng, Nhà nước định hướng cắt giảm mạnh, tối thiểu 30% nhưng hiện nhiều luật, thủ tục hành chính cắt giảm rất thấp, chưa tạo đột phá trong thủ tục hành chính; (iv) Một số văn bản luật và dưới luật chưa đồng bộ và thống nhất nhanh; (v) Chính sách hỗ trợ dù không thiếu nhưng chưa rõ, đặc biệt chưa có cơ chế cụ thể để doanh nghiệp được tiếp cận một cách đầy đủ chính sách đã có, mặc dù nhu cầu của doanh nghiệp rất lớn.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc chủ trì Hội thảo.

Điểm nghẽn trong thực thi pháp luật: (i) Việc triển khai thực hiện pháp luật đã có hiệu lực còn chậm và thiếu đồng bộ; (ii) Thiếu sự phối hợp giữa các Bộ, ngành và địa phương trong giải quyết các thủ tục hành chính, nhất là quy định của pháp luật nên đã có khoảng trống; (iii) Việc rà soát để nhận diện bất cập, khó khăn trong thực thi pháp luật gần như chưa được quan tâm đúng mức, thấy khó khăn nhưng không kiến nghị; (iv) Chậm đổi mới về tư duy, nhất là trong đổi mới tư duy chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ và kiến tạo cho sự phát triển; (v) Trình độ, năng lực, trách nhiệm, thái độ phục vụ của một bộ phận cán bộ, công chức chưa đáp ứng yêu cầu mà nguyên nhân chủ yếu do tâm lý sợ trách nhiệm, rủi ro nên chọn hướng an toàn cho rằng không hiểu, chưa rõ.

Bên cạnh đó, Hội thảo cũng tiếp tục nhận diện rõ hơn về điểm yếu và nhu cầu của kinh tế tư nhân, doanh nghiệp. Đó là, doanh nghiệp đã nhỏ thường sẽ yếu nhiều mặt, đặc biệt khả năng để có thể liên kết với doanh nghiệp nước ngoài. Doanh nghiệp tư nhân có rất nhiều nhu cầu, trong đó có những nhu cầu rất xác đáng như: Hỗ trợ về đào tạo để nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp; hỗ trợ về pháp lý để nâng cao trình độ pháp luật; nhu cầu Nhà nước cần hoàn thiện và có nhiều hơn những chính sách hỗ trợ một cách toàn diện, mà không chỉ một, hai "mắt xích", nhất là về vốn, nhân lực, đầu tư, đất đai, khoa học công nghệ, tư vấn pháp luật, tiếp cận thị trường, thuế…; cần tạo ra môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch và phải được đưa vào trong luật nhưng môi trường này không phải là quá rộng mà nó phải phân khúc; tháo gỡ và giải quyết kịp thời những điểm nghẽn cụ thể, trong đó có thể nghiên cứu hình thành một hệ thống dịch vụ hỗ trợ chuyên nghiệp để doanh nghiệp vừa và nhỏ có nơi để tiếp cận.

PGS.TS. Đinh Dũng Sỹ phát biểu tại Hội thảo.

Thứ trưởng đồng tình với các giải pháp được nêu như: (i) Cần phải rà soát và hoàn thiện toàn diện về hệ thống pháp luật hiện nay, nhất là pháp luật có tác động liên quan tới kinh tế tư nhân và cộng đồng doanh nghiệp như đất đai, đầu tư, quy hoạch, xây dựng, thuế, môi trường, phòng cháy chữa cháy…; (ii) Đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính, phải hơn 50% chứ không chỉ là tối thiểu 30%; (iii) Phải có những cơ chế rà soát thường xuyên, mặc dù Bộ Tư pháp được giao rà soát thường xuyên nhưng làm "không xuể", nhiều trường hợp bộ, ngành chưa làm tròn trách nhiệm, phối hợp chưa tốt; (iv) Kỳ vọng Bộ Tư pháp đóng vai trò tích cực hơn trong rà soát, nhận diện những bất cập, trong tham mưu, đề xuất sửa đổi mang tính chủ động.

Thứ trưởng nêu rõ các ý kiến tại Hội thảo sẽ được tổng hợp, tiếp tục nghiên cứu và cùng các bộ, ngành sớm sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các quy định pháp luật có liên quan cũng như tháo gỡ những điểm nghẽn mà kinh tế tư nhân, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ đang gặp phải. Thứ trưởng mong rằng, quý đại biểu sẽ tiếp tục đồng hành cùng Bộ Tư pháp, các đơn vị thuộc Bộ tiếp tục nhận diện những điểm nghẽn để hoàn thiện trong các luật.