Tiếp tục thúc đẩy hợp tác pháp luật, tư pháp trong ASEAN và các đối tác quốc tế

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh phát biểu Bế mạc Diễn đàn

Tại các phiên thảo luận chuyên đề ngày 19/8, các diễn giả đã trình bày nhiều tham luận tập trung vào những vấn đề cốt lõi trong quản trị và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), từ chủ quyền AI quốc gia, lựa chọn công nghệ phù hợp cho hoạt động pháp lý đến quản lý rủi ro và bảo đảm quyền con người.

Tại Phiên thảo luận chuyên đề 2 với chủ đề “Định hướng chủ quyền quốc gia về trí tuệ nhân tạo (AI) và quản trị hợp tác trong khu vực công của ASEAN”, các diễn giả tập trung trao đổi về cách thức các quốc gia xây dựng năng lực tự chủ về AI, đồng thời thúc đẩy hợp tác và quản trị hiệu quả trong khu vực công. Các tham luận đi sâu vào định hướng chủ quyền AI quốc gia, lựa chọn công nghệ AI phù hợp cho hoạt động pháp lý và khu vực công, cũng như quản lý rủi ro nhằm bảo đảm việc sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm. Qua đó, các chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới sáng tạo với bảo đảm an toàn, minh bạch và khả năng kiểm soát trong quá trình ứng dụng AI.

Tiếp nối nội dung này, Phiên thảo luận chuyên đề 3 với chủ đề “Cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm trong ứng dụng Trí tuệ nhân tạo: Kinh nghiệm quốc tế” tập trung chia sẻ kinh nghiệm của châu Âu và khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong xây dựng khuôn khổ pháp lý và quản trị AI có trách nhiệm. Các diễn giả làm rõ yêu cầu đưa pháp quyền, quyền con người vào quá trình xây dựng và thực thi chính sách về AI; đồng thời nhấn mạnh việc bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương, đặc biệt là trẻ em. Tham luận về quyền trẻ em và AI đặt vấn đề bảo đảm an toàn ngay từ khâu thiết kế, với cách tiếp cận dựa trên quyền nhằm chuyển các yêu cầu về phúc lợi trẻ em thành những nghĩa vụ cụ thể, có thể thực thi đối với cơ quan nhà nước, ngân sách và các dịch vụ liên quan.

Phiên thảo luận chuyên đề 2 với chủ đề “Định hướng chủ quyền quốc gia về trí tuệ nhân tạo (AI) và quản trị hợp tác trong khu vực công của ASEAN”

Các phiên thảo luận không chỉ cung cấp những kinh nghiệm quốc tế đa dạng mà còn góp phần gợi mở các định hướng chính sách phù hợp cho ASEAN trong quản trị AI. Qua trao đổi giữa các chuyên gia, tổ chức quốc tế và đại diện khu vực công, các đại biểu có thêm cơ sở để hướng tới xây dựng môi trường pháp lý về AI hiện đại, an toàn, có trách nhiệm, đồng thời bảo đảm AI phục vụ con người và các mục tiêu phát triển bền vững của khu vực.

Phát biểu bế mạc Diễn đàn Pháp luật ASEAN năm 2026, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đánh giá, sau gần hai ngày làm việc khẩn trương, nghiêm túc và hiệu quả, Diễn đàn đã tạo dựng không gian đối thoại cởi mở, đa chiều, thực chất về những vấn đề pháp lý, tư pháp đặt ra trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh, các phiên toàn thể và phiên thảo luận chuyên đề đã mang đến cái nhìn toàn diện về thực tiễn ứng dụng AI trong xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật, từ kinh nghiệm của Việt Nam, các nước ASEAN đến những bài học từ Liên minh châu Âu và các tổ chức quốc tế. Những trao đổi về ứng dụng AI trong nghiên cứu pháp luật, xây dựng chính sách, phát triển cơ sở dữ liệu pháp luật, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tiếp cận pháp luật cho thấy AI đang từng bước trở thành công cụ quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng quản trị nhà nước và hiệu quả hoạt động tư pháp.

Diễn đàn đồng thời mở rộng thảo luận tới nhiều vấn đề mới mang tính chiến lược như chủ quyền AI quốc gia, quản trị AI trong khu vực công ASEAN, trọng tài trong kỷ nguyên số, cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm và những cơ hội, thách thức của AI đối với quản trị quốc gia thông minh. Sự tham gia của các chuyên gia, tổ chức quốc tế và đối tác phát triển như ASEAN, ERIA, Liên minh châu Âu, UNCITRAL, OECD đã mang đến nhiều góc nhìn đa dạng, qua đó khẳng định không có một mô hình quản trị AI duy nhất phù hợp với mọi quốc gia.

Phiên thảo luận chuyên đề 3 với chủ đề “Cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm trong ứng dụng Trí tuệ Nhân tạo: Kinh nghiệm quốc tế”

Từ các nội dung trao đổi, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh cho rằng, dù mỗi quốc gia có điều kiện và cách tiếp cận khác nhau, việc phát triển, ứng dụng AI cần được đặt trên nền tảng pháp quyền, minh bạch, trách nhiệm giải trình, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hướng tới phát triển bền vững. Đặc biệt, AI không chỉ là đối tượng điều chỉnh của pháp luật mà còn đang trở thành công cụ hỗ trợ ngày càng hiệu quả trong toàn bộ quá trình xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thi hành pháp luật.

Theo Thứ trưởng, trước tốc độ phát triển nhanh chóng của công nghệ, các quốc gia cần chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy quản trị, xây dựng các khuôn khổ pháp lý linh hoạt, thích ứng và dựa trên quản trị rủi ro, đồng thời tạo không gian cho đổi mới sáng tạo. Đối với ASEAN, việc tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, đối thoại chính sách, phát triển nguồn nhân lực pháp lý số và thúc đẩy hợp tác giữa cơ quan tư pháp, cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và các tổ chức quốc tế có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao năng lực quản trị AI và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các quốc gia.

Nhấn mạnh yêu cầu lấy con người làm trung tâm, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh cho rằng, sự phát triển của AI phải hướng tới phục vụ con người, góp phần nâng cao khả năng tiếp cận công lý, chất lượng dịch vụ công pháp lý, hiệu quả quản trị nhà nước và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bao trùm, bền vững.

Từ kết quả của Diễn đàn, Thứ trưởng đề nghị các nước ASEAN tiếp tục cụ thể hóa những nhận thức chung thành các ưu tiên hợp tác và hành động thiết thực thông qua các cơ chế của ASEAN, đồng thời tăng cường hợp tác với các đối tác quốc tế. Trọng tâm là tiếp tục xây dựng, hoàn thiện các khuôn khổ pháp lý phù hợp, bảo đảm AI được phát triển và ứng dụng an toàn, an ninh, có trách nhiệm, minh bạch và lấy con người làm trung tâm.

Khẳng định Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên vươn mình, trong đó chuyển đổi số giữ vai trò quan trọng, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh Bộ Tư pháp Việt Nam sẽ tiếp tục tích cực thúc đẩy hợp tác pháp luật, tư pháp trong ASEAN và với các đối tác quốc tế, chủ động, tích cực và có trách nhiệm đóng góp vào tiến trình hợp tác chung.

Thứ trưởng kỳ vọng Diễn đàn Pháp luật ASEAN năm 2026 sẽ trở thành tiền đề thúc đẩy hình thành mạng lưới hợp tác pháp luật số sâu rộng, trong đó những sáng kiến và kết quả trao đổi tại Diễn đàn được chuyển hóa thành các khuôn khổ hợp tác và hành động cụ thể, góp phần kiến tạo hệ sinh thái pháp lý hiện đại, hướng tới một Cộng đồng ASEAN tự cường, sáng tạo và thịnh vượng.