Phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh theo hướng hiện đại, an toàn, minh bạch

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú nhất trí về sự cần thiết phải xây dựng dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh

Sáng ngày 17/8, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú và Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân đồng chủ trì cuộc họp Hội đồng thẩm định hồ sơ dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh. Tham dự cuộc họp có đại diện các bộ, ngành có liên quan và một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp.

Trao đổi tại cuộc họp, đại diện Bộ Công Thương cho biết, dự thảo Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh (dự thảo Luật) gồm 08 chương 54 điều quy định về tổ chức và hoạt động của thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam, gồm giao dịch hàng hóa phái sinh trên Sở giao dịch hàng hóa, giao dịch hàng hóa phái sinh phi tập trung (OTC); tổ chức và hoạt động của các chủ thể hạ tầng thị trường; hoạt động cung ứng dịch vụ hỗ trợ thị trường; quyền, nghĩa vụ của các chủ thể tham gia thị trường; quản lý nhà nước và các nội dung khác có liên quan đến giao dịch hàng hóa phái sinh.

Dự thảo Luật áp dụng đối với tổ chức, cá nhân tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động giao dịch hàng hóa phái sinh như: Các chủ thể vận hành hạ tầng thị trường, thành viên thị trường, tổ chức cung ứng dịch vụ hỗ trợ giao dịch hàng hóa phái sinh, tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia giao dịch hàng hóa phái sinh và các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan.

Nội dung cơ bản của dự thảo Luật hướng đến thiết lập khung pháp lý đầy đủ, đồng bộ, chuyên biệt cho giao dịch hàng hóa phái sinh, tập trung vào 05 nội dung:

(i) Xây dựng các quy định nhằm xác định rõ phạm vi điều chỉnh, nguyên tắc, mối quan hệ với pháp luật khác có liên quan và các quy định khác để đảm bảo định hướng chung hoạt động thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh.

(ii) Quy định về sản phẩm, phương thức giao dịch và chủ thể tham gia thị trường đảm bảo phù hợp với thông lệ quốc tế.

(iii) Thiết lập hạ tầng thị trường đảm bảo kiểm soát rủi ro, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động giao dịch hàng hóa phái sinh.

(iv) Tạo lập môi trường pháp lý mang tính kiến tạo, phát triển với các quy định về trách nhiệm quản lý theo hướng phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

(v) Hoàn thiện quy định về giao dịch hàng hóa phái sinh có yếu tố nước ngoài.

Các đại biểu đánh giá cao việc cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu ý kiến bổ sung cụm từ “hoạt động đo lường” vào khoản 4 Điều 13 dự thảo Luật về nghĩa vụ của Sở giao dịch hàng hóa. Bên cạnh đó, các ý kiến đề nghị làm rõ trong hồ sơ dự án Luật và dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật các phương tiện đo và phép đo định lượng tại kho giao nhận phải tuân thủ danh mục phương tiện đo nhóm 2 theo quy định của pháp luật về đo lường.

Góp ý đối với nội dung Điều 49 dự thảo Luật về biện pháp can thiệp khẩn cấp, có đại biểu cho rằng, cơ quan chủ trì soạn thảo cần làm rõ và cụ thể hóa các “biến động bất thường” và “sự kiện có nguy cơ” ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn, công bằng và ổn định của thị trường trong điều luật, đồng thời đề xuất bổ sung quy định giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết các biện pháp can thiệp này để có cơ sở thực hiện khi có rủi ro xảy ra.

Toàn cảnh cuộc họp

Đáng chú ý, một số đại biểu cho rằng, trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy phát triển kinh tế xanh và các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng được nâng cao, đặc biệt đối với hàng nông sản, năng lượng và hàng hóa lưu ký, việc bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc là yêu cầu cần thiết. Do đó, các ý kiến đề xuất cân nhắc bổ sung quy định khuyến khích Sở giao dịch hàng hóa và các kho lưu ký ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc hàng hóa, góp phần nâng cao tính minh bạch của thị trường, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia, đồng thời tăng khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, nâng cao giá trị hàng nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Ngoài ra, có đại biểu cho rằng, dự thảo Luật đã thể hiện tương đối rõ các yêu cầu ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong phát triển thị trường; tạo cơ sở pháp lý cho việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), Blockchain, dữ liệu lớn (Big Data) trong giao dịch, thanh toán, quản lý dữ liệu và giám sát thị trường. Dự thảo Luật cũng bước đầu tạo hành lang cho việc thiết lập cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, thúc đẩy chuyển đổi số và bảo đảm nguyên tắc trung lập về công nghệ, không giới hạn vào một công nghệ cụ thể. Cách tiếp cận này góp phần bảo đảm tính linh hoạt, khả năng thích ứng với tốc độ phát triển nhanh chóng của công nghệ.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú nhất trí về sự cần thiết phải xây dựng dự án Luật và cho rằng, dự án Luật đủ điều kiện trình Chính phủ sau khi được nghiên cứu, hoàn thiện trên cơ sở tiếp thu đầy đủ ý kiến của các thành viên Hội đồng thẩm định, trong đó tập trung vào 05 nội dung, cụ thể: (i) Làm rõ phạm vi điều chỉnh của dự án Luật; (ii) Xác định rõ vai trò quản lý nhà nước đối với Sở giao dịch hàng hóa, Trung tâm thanh toán bù trừ, các thành viên của Sở, Trung tâm và trong quản lý rủi ro, quản trị hệ sinh thái; (iii) Rà soát tính thống nhất của dự thảo Luật trong hệ thống pháp luật nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho giao dịch hàng hóa phái sinh; (iv) Cần bảo đảm tính khả thi của các quy định trong dự thảo Luật; (v) Hoàn thiện dự thảo Tờ trình, trong đó cần nhấn mạnh các vấn đề về quản lý nhà nước và quản lý rủi ro; tiếp tục rà soát từ ngữ và kỹ thuật soạn thảo.