Luật Thủ đô năm 2026 được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm xây dựng và phát triển Thủ đô. Đáng chú ý, tại Điều 26 của Luật đã thiết lập khung chính sách tương đối toàn diện về thu hút đầu tư, ưu đãi, hỗ trợ đầu tư và phát triển doanh nghiệp, mở rộng cơ hội cho nhiều dự án trên địa bàn Thành phố được tiếp cận các chính sách ưu đãi về đất đai, thuế, tín dụng, hạ tầng, phát triển nhân lực và đổi mới sáng tạo.
Nhiều nhóm dự án đầu tư được ưu đãi, hỗ trợ
Theo khoản 1 Điều 26 Luật Thủ đô năm 2026, các dự án đầu tư trên địa bàn Thành phố được ưu đãi, hỗ trợ gồm 06 nhóm dự án đầu tư, cụ thể: (i) Dự án đầu tư mới vào lĩnh vực thể thao, dự án thành lập trung tâm công nghiệp văn hóa và các dự án thuộc ngành công nghiệp văn hóa theo danh mục chi tiết do Ủy ban nhân dân Thành phố quyết định; (ii) Dự án thành lập mới cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục chất lượng cao, cơ sở giáo dục có nhiều cấp học; cơ sở giáo dục tại địa bàn khó khăn về kinh tế - xã hội; cơ sở đào tạo dành cho người khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn; (iii) Dự án thành lập mới cơ sở khám bệnh, chữa bệnh chất lượng cao, hiện đại hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tại địa bàn khó khăn về kinh tế - xã hội; (iv) Dự án đầu tư vào cơ sở trợ giúp xã hội ngoài công lập, cơ sở cai nghiện ma túy tư nhân, cơ sở cung cấp dịch vụ cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng; (v) Dự án hoạt động công nghệ cao, công nghệ thông tin, công nghệ số, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong các lĩnh vực khoa học và công nghệ của Thủ đô; (vi) Dự án sử dụng công nghệ cao, tiên tiến trong lĩnh vực môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, xử lý chất thải, nước thải; dự án xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghệ cao; dự án nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, dự án phát triển làng nghề truyền thống, dự án đầu tư cơ sở giết mổ động vật tập trung đáp ứng tiêu chuẩn quốc gia về vệ sinh thú y.
Như vậy, phạm vi chính sách ưu đãi đầu tư của Luật Thủ đô năm 2026 tương đối rộng, bao quát nhiều lĩnh vực có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô, từ thể thao, văn hóa, giáo dục, y tế, an sinh xã hội đến khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, bảo vệ môi trường, nông nghiệp công nghệ cao và phát triển hạ tầng. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để Hà Nội thu hút nguồn lực xã hội đầu tư vào những lĩnh vực vừa đáp ứng nhu cầu phát triển của Thành phố, vừa phù hợp với định hướng xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại, xanh và phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Đặc biệt, việc ưu tiên các dự án xử lý chất thải, nước thải và ứng dụng công nghệ tiên tiến trong bảo vệ môi trường không chỉ tạo thêm dư địa thu hút nguồn vốn tư nhân mà còn khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào những lĩnh vực đòi hỏi vốn lớn, công nghệ cao và thời gian thu hồi vốn dài. Cùng với đó, các dự án nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, phát triển làng nghề truyền thống và xây dựng cơ sở giết mổ động vật tập trung đáp ứng tiêu chuẩn quốc gia về vệ sinh thú y cũng được đưa vào nhóm dự án được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ. Qua đó, chính sách đầu tư của Thành phố được mở rộng theo hướng gắn tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững.
Ưu đãi về đất đai và thuế
Theo khoản 2 Điều 26 Luật Thủ đô năm 2026, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân thực hiện một số nhóm dự án được hưởng miễn tiền thuê đất, thuê mặt nước trong 10 năm và giảm 50% tiền thuê đất, thuê mặt nước trong thời gian còn lại của dự án.
Đối với một số doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tổ chức khoa học và công nghệ, tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, Luật còn quy định giảm 50% tiền thuê mặt bằng sản xuất, kinh doanh tại các trung tâm đổi mới sáng tạo của Thành phố.
Thuế thu nhập doanh nghiệp được ưu đãi đáng kể, theo đó, thu nhập từ thực hiện dự án được áp dụng mức thuế suất 5% thuế thu nhập doanh nghiệp; được miễn thuế trong 04 năm và giảm 50% số thuế thu nhập phải nộp trong 09 năm tiếp theo.
Việc kết hợp ưu đãi về tiền thuê đất với ưu đãi về thuế có thể góp phần giảm đáng kể chi phí đầu tư, đặc biệt trong giai đoạn đầu của dự án - thời điểm doanh nghiệp phải bỏ ra nguồn vốn lớn để xây dựng cơ sở vật chất, đầu tư công nghệ, tuyển dụng nhân lực và phát triển thị trường.
Huy động nguồn lực xã hội giải quyết các vấn đề an sinh
Một điểm đáng chú ý tại khoản 3 Điều 26 Luật Thủ đô năm 2026 đó là việc dành chính sách ưu đãi riêng cho các dự án đầu tư vào cơ sở trợ giúp xã hội ngoài công lập, cơ sở cai nghiện ma túy tư nhân và cơ sở cung cấp dịch vụ cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng.
Đối với nhóm dự án này, chính sách ưu đãi không chỉ dừng ở miễn tiền sử dụng đất và miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với thu nhập từ hoạt động của cơ sở mà còn có cơ chế hỗ trợ lãi suất vay vốn từ ngân sách cấp Thành phố trong 05 năm đầu theo quy định.
Bên cạnh đó, các khoản ủng hộ, tài trợ của tổ chức, doanh nghiệp cho hoạt động tư vấn, tuyên truyền, phòng, chống ma túy, cai nghiện ma túy, phát triển mô hình mới về cai nghiện ma túy, quản lý sau cai nghiện và các khoản khuyến khích, động viên đối với những chủ thể có thành tích trong công tác phòng, chống ma túy được tính theo cơ chế ưu đãi về thuế theo quy định.
Qua đó, chính sách đã mở rộng cách thức huy động nguồn lực xã hội cho công tác phòng, chống ma túy và trợ giúp xã hội. Nhà nước không chỉ trực tiếp đầu tư mà còn tạo cơ chế để khu vực tư nhân, doanh nghiệp và cộng đồng tham gia cung cấp dịch vụ xã hội, góp phần giảm áp lực cho ngân sách nhà nước và đa dạng hóa các phương thức cung cấp dịch vụ.
Khuyến khích đầu tư các dự án xây dựng bãi đỗ xe ngầm, bãi đỗ xe cao tầng
Bên cạnh các lĩnh vực công nghệ, giáo dục, y tế, môi trường, Luật Thủ đô năm 2026 còn dành chính sách ưu đãi, hỗ trợ cho các dự án đầu tư xây dựng bãi đỗ xe ngầm, bãi đỗ xe cao tầng. Theo khoản 4 Điều 26, các dự án này được miễn tiền thuê đất, tiền sử dụng không gian ngầm trong toàn bộ thời hạn thực hiện dự án; được hỗ trợ 100% tiền thuế nhập khẩu phải nộp đối với thiết bị, dây chuyền phục vụ trực tiếp cho dự án sử dụng công nghệ cao; được phép sử dụng tối đa 25% tổng diện tích sàn xây dựng của dự án theo quy hoạch để đầu tư, khai thác dịch vụ hỗ trợ hoạt động trông, giữ xe; đồng thời được hỗ trợ lãi suất vay vốn từ ngân sách Thành phố trong 05 năm đầu theo quy định của Hội đồng nhân dân Thành phố.
Trong bối cảnh Thủ đô Hà Nội thiếu không gian đỗ xe, việc khuyến khích đầu tư xây dựng bãi đỗ xe ngầm, bãi đỗ xe cao tầng có ý nghĩa thiết thực đối với việc giải quyết bài toán giao thông đô thị, sử dụng hiệu quả quỹ đất và tổ chức lại không gian đô thị. Cơ chế ưu đãi tại Điều 26 không chỉ giảm chi phí đầu tư thông qua việc miễn tiền thuê đất, tiền sử dụng không gian ngầm mà còn tạo thêm nguồn thu cho nhà đầu tư thông qua việc cho phép khai thác các dịch vụ hỗ trợ hoạt động trông, giữ xe trong phạm vi dự án.
Thu hút nhà đầu tư chiến lược, tạo động lực cho các dự án quy mô lớn
Không chỉ ưu đãi đối với từng nhóm dự án cụ thể, Luật Thủ đô năm 2026 còn thiết lập cơ chế ưu đãi, hỗ trợ dành cho nhà đầu tư chiến lược. Theo đó, khoản 5 Điều 26 quy định, nhà đầu tư chiến lược được: (i) miễn hoặc giảm tiền thuê đất, thuê mặt nước theo quy định của Hội đồng nhân dân Thành phố; (ii) hưởng chế độ ưu tiên về thủ tục hải quan và thủ tục về thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu của dự án khi đáp ứng các điều kiện áp dụng chế độ ưu tiên theo quy định của pháp luật về hải quan và thuế, trừ điều kiện về kim ngạch xuất khẩu, nhập khẩu. Bên cạnh đó, nhà đầu tư chiến lược còn được hỗ trợ phát triển nhân lực, hạ tầng và các công trình hạ tầng xã hội; hỗ trợ chi phí cho các sản phẩm công nghệ cao, nghiên cứu và phát triển; đồng thời được hưởng các ưu đãi, hỗ trợ khác do Hội đồng nhân dân Thành phố quyết định để đáp ứng yêu cầu cấp thiết trong thu hút nhà đầu tư chiến lược.
Cơ chế này có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo lập môi trường thuận lợi để thu hút các dự án có quy mô lớn, công nghệ cao, có khả năng tạo tác động lan tỏa đến nền kinh tế Thành phố. Không chỉ hướng tới việc thu hút thêm vốn đầu tư, chính sách còn đặt trọng tâm vào các yếu tố có giá trị gia tăng cao như công nghệ, nghiên cứu và phát triển, nguồn nhân lực và hạ tầng. Qua đó, Hà Nội có thêm công cụ để lựa chọn, thu hút và đồng hành với những nhà đầu tư có khả năng đóng góp lâu dài cho quá trình phát triển Thủ đô.
Nhiều ưu đãi dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực khoa học, công nghệ
Theo khoản 6 Điều 26, các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực khoa học, công nghệ được: (i) miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong thời hạn 05 năm từ thời điểm phát sinh thuế thu nhập phải nộp đối với thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp sáng tạo; (ii) miễn thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp của các cá nhân, tổ chức có khoản thu nhập từ chuyển nhượng vốn góp, quyền góp vốn vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trên địa bàn Thành phố; (iii) miễn một số tiêu chí đánh giá hồ sơ dự sơ tuyển, hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất về năng lực, kinh nghiệm của nhà thầu khi tham gia đấu thầu các gói thầu của Thành phố, bao gồm yêu cầu về doanh thu, nguồn lực tài chính, hợp đồng tương tự và các yêu cầu khác để phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Khi đánh giá, xếp hạng hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất, nhà thầu là doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo hoạt động trên địa bàn Thành phố được tính ưu đãi như đối với trường hợp nhà thầu cung cấp hàng hóa có chi phí sản xuất trong nước chiếm tỷ lệ từ 25% trở lên theo quy định của pháp luật về đấu thầu; cách tính ưu đãi thực hiện theo quy định của pháp luật.
Như vậy, Luật Thủ đô năm 2026 không chỉ tập trung hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thông qua các chính sách ưu đãi về thuế mà còn tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp này tham gia vào hoạt động đấu thầu các gói thầu của Thành phố. Việc có cơ chế linh hoạt hơn trong đánh giá năng lực, kinh nghiệm và áp dụng ưu đãi trong lựa chọn nhà thầu góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường công cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, qua đó thúc đẩy thương mại hóa các sản phẩm, giải pháp công nghệ và hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có tính liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức khoa học và công nghệ.
Ưu đãi cho nhân lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo
Tại khoản 7 Điều 26 Luật Thủ đô năm 2026 quy định các chính sách ưu đãi trực tiếp đối với cá nhân tham gia hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Thành phố. Theo đó, chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt và cá nhân khởi nghiệp sáng tạo làm việc tại doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tổ chức khoa học và công nghệ, trung tâm đổi mới sáng tạo và các tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trên địa bàn Thành phố được miễn thuế thu nhập cá nhân trong thời hạn 05 năm đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công. Ngoài ra, thu nhập từ việc thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ trọng điểm của Thủ đô theo danh mục do Ủy ban nhân dân Thành phố quyết định được xác định là thu nhập không chịu thuế thu nhập cá nhân.
Quy định này cho thấy, chính sách thu hút đầu tư của Hà Nội được thiết kế theo hướng không chỉ hỗ trợ đối với các dự án đầu tư, mà còn chú trọng thu hút nguồn nhân lực - yếu tố có vai trò quyết định đối với năng lực đổi mới sáng tạo và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Khi doanh nghiệp có thể tiếp cận đồng thời các ưu đãi về thuế, đất đai,… và nguồn nhân lực chất lượng cao, hệ sinh thái khoa học, công nghệ và khởi nghiệp sáng tạo của Thủ đô có điều kiện phát triển đồng bộ hơn.
Như vậy, Luật Thủ đô năm 2026 đã thiết lập một hệ thống chính sách ưu đãi tương đối toàn diện, hướng tới tạo lập môi trường đầu tư thông thoáng, thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân, khuyến khích đổi mới sáng tạo và huy động các nguồn lực xã hội phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô. Đây không chỉ là chính sách hỗ trợ nhà đầu tư mà còn thể hiện định hướng chuyển mạnh từ “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”, lấy doanh nghiệp, nhà đầu tư và người dân làm trung tâm của quá trình phát triển./.
