Xây dựng quy trình lập pháp có kiểm soát, phòng ngừa nguy cơ lạm dụng chính sách

Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo Luật về văn bản quy phạm pháp luật

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh cho biết, Luật về văn bản quy phạm pháp luật không chỉ quy định về quy trình, thủ tục xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, mà còn là đạo luật có vai trò nền tảng đối với việc hình thành, vận hành và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Chất lượng của Luật sẽ tác động trực tiếp đến chất lượng hệ thống pháp luật, hiệu quả quản trị quốc gia, môi trường đầu tư, kinh doanh cũng như việc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Theo Thứ trưởng, Bộ Tư pháp xác định việc xây dựng Luật về văn bản quy phạm pháp luật lần này không chỉ nhằm sửa đổi một đạo luật về kỹ thuật xây dựng pháp luật, mà còn là cơ hội tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật, nâng cao chất lượng thể chế; đồng thời xây dựng một quy trình lập pháp, lập quy hiện đại, chuyên nghiệp, linh hoạt nhưng chặt chẽ, kịp thời, có kiểm soát, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Trong bối cảnh yêu cầu thể chế hóa chủ trương, định hướng của Đảng ngày càng nhanh, khối lượng công tác lập pháp ngày càng lớn, trong khi thực tiễn liên tục phát sinh những vấn đề mới, yêu cầu đặt ra đối với Luật lần này là phải tìm được sự cân bằng phù hợp. Theo đó, quy trình phải đủ chặt chẽ để bảo đảm chất lượng nhưng cũng đủ linh hoạt, không trở thành điểm nghẽn; rút ngắn thời gian xử lý nhưng không làm giảm các cơ chế kiểm soát cần thiết; tạo điều kiện cho đổi mới, sáng tạo nhưng đồng thời phòng ngừa nguy cơ lạm dụng chính sách, lợi ích nhóm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh phát biểu khai mạc Hội thảo

Theo báo cáo tại Hội thảo, dự án Luật về văn bản quy phạm pháp luật gồm 05 chính sách lớn: (i) Tinh gọn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; tiếp tục xác định rõ thẩm quyền về nội dung ban hành văn bản quy phạm pháp luật của từng chủ thể, phạm vi nội dung giữa luật với văn bản quy phạm pháp luật khác, các nội dung cần được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật; (ii) Tiếp tục đổi mới quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo hướng linh hoạt, kịp thời, hiệu quả và có kiểm soát, đẩy nhanh việc thể chế hóa chủ trương, định hướng của Đảng thành pháp luật; (iii) Gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, hoàn thiện cơ chế giải thích Hiến pháp, luật, hướng dẫn áp dụng văn bản quy phạm pháp luật và xây dựng cơ chế đánh giá văn bản quy phạm pháp luật sau ban hành; (iv) Xây dựng cơ chế nâng cao chất lượng đội ngũ người làm công tác tham mưu xây dựng chính sách, pháp luật; (v) Tăng cường tính chuyên nghiệp trong công tác soạn thảo và tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật.

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi về một số nội dung lớn liên quan đến quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Về quy trình xây dựng chính sách và việc thay đổi trình tự, thủ tục trong quá trình soạn thảo, các ý kiến tập trung vào việc làm rõ các trường hợp phải thực hiện quy trình xây dựng chính sách và cách xử lý khi có sự thay đổi trong quá trình soạn thảo, từ trường hợp không phải xây dựng chính sách sang trường hợp phải xây dựng chính sách và ngược lại. Đại biểu đề nghị, cần quy định rõ căn cứ xác định việc thay đổi quy trình, đồng thời làm rõ việc kế thừa các hồ sơ, tài liệu đã thực hiện, tránh phải thực hiện lại những công việc không cần thiết nhưng vẫn bảo đảm chất lượng chính sách.

Đồng chí Trần Văn Lợi, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật phát biểu tại Hội thảo

Về trình tự, thủ tục rút gọn, các đại biểu cơ bản thống nhất với việc dự thảo Luật kế thừa quy định hiện hành, đồng thời tiếp tục hoàn thiện các điều kiện, hồ sơ và công đoạn thực hiện. Một số ý kiến đề nghị làm rõ hơn các trường hợp thực sự cần áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn và mức độ rút ngắn phù hợp, đồng thời không làm ảnh hưởng đến các cơ chế kiểm soát chất lượng cần thiết, nhất là việc lấy ý kiến, thẩm định, thẩm tra.

Về lập và điều chỉnh Chương trình lập pháp hằng năm, nhiều đại biểu quan tâm đến việc xử lý những dự án luật chưa có trong Chương trình lập pháp nhưng cần được trình sớm để kịp thời thể chế hóa chủ trương mới của Đảng, yêu cầu, chỉ đạo mới của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Các ý kiến đề nghị làm rõ điều kiện, trình tự và cách thức bổ sung các dự án này, bảo đảm đáp ứng yêu cầu kịp thời nhưng vẫn có đủ thời gian chuẩn bị, thẩm định và hoàn thiện dự án, qua đó bảo đảm chất lượng.

Về văn bản quy phạm pháp luật quy định thực hiện thí điểm, các ý kiến tập trung trao đổi về yêu cầu đối với phạm vi, đối tượng, không gian và thời gian thực hiện thí điểm. Một số ý kiến đề nghị, cần quy định rõ hơn cơ chế theo dõi, đánh giá, sơ kết, tổng kết quá trình thí điểm, đặc biệt là phương án xử lý khi hết thời hạn thí điểm. Qua đó, bảo đảm việc thí điểm được kiểm soát chặt chẽ, có đánh giá đầy đủ và thực sự là cơ sở để xem xét việc tiếp tục áp dụng hoặc thể chế hóa chính thức.