Phát huy vai trò của tổ chức pháp chế trong quy trình lập pháp

Bộ Tư pháp phối hợp với Viện KAS (Konrad Adenauer Stiftung) tại Việt Nam tổ chức Hội thảo "Quy trình lập pháp của Cộng hòa Liên bang Đức và một số kinh nghiệm đối với Việt Nam"

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết, Hội thảo được tổ chức thành hai phiên làm việc, tập trung vào hai nội dung có mối liên hệ chặt chẽ, gồm: quy trình lập pháp của Cộng hòa Liên bang Đức và một số kinh nghiệm đối với Việt Nam; tập huấn nghiệp vụ xây dựng pháp luật cho người làm công tác pháp chế.

Tại phiên làm việc buổi sáng, các chuyên gia của Đức chia sẻ về thực tiễn tổ chức, vận hành quy trình lập pháp tại Cộng hòa Liên bang Đức; đồng thời trao đổi về vai trò của người làm công tác xây dựng pháp luật trong quá trình này, từ kinh nghiệm quốc tế đến thực tiễn tại Việt Nam.

Phiên làm việc buổi chiều tập trung vào nghiệp vụ xây dựng văn bản quy phạm pháp luật theo các quy định mới, gắn với những vấn đề thực tiễn đặt ra trong quá trình xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh phát biểu khai mạc Hội thảo

Để Hội thảo, tập huấn đạt mục tiêu đề ra, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh gợi mở một số nội dung trọng tâm trao đổi, thảo luận, cụ thể:

Thứ nhất, thực tiễn tổ chức và vận hành quy trình lập pháp tại Cộng hòa Liên bang Đức, trong đó làm rõ cách thức tổ chức quy trình, vai trò và sự phối hợp giữa các chủ thể tham gia trong từng khâu, cũng như những yếu tố góp phần bảo đảm chất lượng, hiệu quả của quy trình. Trên cơ sở đó, đối chiếu với thực tiễn của Việt Nam, trao đổi về những vấn đề đang đặt ra và những kinh nghiệm có giá trị tham khảo trong quá trình tiếp tục hoàn thiện quy trình xây dựng pháp luật.

Thứ hai, vai trò của tổ chức pháp chế và người làm công tác pháp chế trong quá trình xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật; chia sẻ những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn hoạt động của các tổ chức và đội ngũ pháp chế tại bộ, ngành, địa phương. Trong đó, cần quan tâm đến vị trí, chức năng, nhiệm vụ và cơ chế phối hợp của tổ chức pháp chế; việc bố trí, sử dụng, phát triển đội ngũ, nhất là trong bối cảnh khối lượng và yêu cầu công việc ngày càng lớn; đồng thời, xác định các điều kiện bảo đảm để đội ngũ pháp chế thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao.

Đối với phiên tập huấn buổi chiều, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh đề nghị các đại biểu tập trung trao đổi về nghiệp vụ xây dựng văn bản quy phạm pháp luật theo các quy định mới, những vấn đề cần lưu ý trong quá trình tham mưu xây dựng chính sách, soạn thảo và hoàn thiện văn bản.

Ông Lewe Paul, Trưởng đại diện Văn phòng Viện KAS tại Việt Nam phát biểu tại Hội thảo

Đổi mới tổ chức pháp chế, đáp ứng yêu cầu xây dựng và thi hành pháp luật trong giai đoạn mới

Tại Hội thảo, trao đổi về yêu cầu đặt ra đối với tổ chức pháp chế trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2026 của Bộ Chính trị, đại diện Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật cho biết, trong giai đoạn phát triển mới, công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật được xác định là “đột phá của đột phá”, đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện công tác pháp chế theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, minh bạch, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Theo đó, tổ chức pháp chế không chỉ thực hiện chức năng tham mưu, tư vấn pháp lý mà cần phát huy vai trò nòng cốt trong xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thi hành pháp luật; chủ động nghiên cứu, đề xuất chính sách, tham mưu xử lý các vấn đề pháp lý phát sinh và điều phối thực hiện các nhiệm vụ pháp chế trong phạm vi quản lý.

Để đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới, cần tiếp tục hoàn thiện các quy định về tổ chức và hoạt động pháp chế, làm rõ vị trí, chức năng, thẩm quyền, trách nhiệm và cơ chế phối hợp của tổ chức pháp chế; đồng thời đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác pháp chế.

Cùng với đó, khẩn trương kiện toàn hệ thống tổ chức pháp chế theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, chuyên môn hóa; đẩy mạnh chuẩn hóa, phát triển đội ngũ người làm công tác pháp chế, bảo đảm bố trí đúng người, đúng vị trí, đúng chuyên môn. Các chế độ, chính sách, biên chế, kinh phí, cơ sở vật chất và hạ tầng số phục vụ công tác pháp chế cũng cần được bảo đảm tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ.

Đại diện Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật cũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức hoạt động, phát huy vai trò của tổ chức pháp chế ngay từ khâu nghiên cứu, hoạch định chính sách; nâng cao chất lượng thẩm định, kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa và theo dõi thi hành pháp luật. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các công nghệ số trong hoạt động pháp chế; tăng cường tham vấn, phản biện xã hội và huy động sự tham gia của chuyên gia, nhà khoa học, luật gia, luật sư trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

TS. Harald Hemmer, chuyên gia đến từ Cộng hòa Liên bang Đức chia sẻ tại Hội thảo

Thực tiễn tổ chức và vận hành quy trình lập pháp tại Cộng hòa Liên bang Đức

Chia sẻ tại Hội thảo, TS. Harald Hemmer, chuyên gia từ Cộng hòa Liên bang Đức tập trung giới thiệu về tổ chức và vận hành quy trình lập pháp trong mô hình nhà nước liên bang. Theo đó, quy trình lập pháp được thực hiện trên cơ sở phân định rõ thẩm quyền giữa Chính phủ liên bang, các bang và chính quyền địa phương, đồng thời có sự phối hợp giữa các cơ quan trong từng khâu của quá trình xây dựng pháp luật.

TS. Harald Hemmer cho biết, trong quá trình xây dựng pháp luật, sự tham gia của các chủ thể liên quan ngay từ giai đoạn hoạch định chính sách, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan và việc thảo luận, sửa đổi dự thảo tại Nghị viện có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm chất lượng của văn bản pháp luật. Bên cạnh đó, kinh nghiệm của Đức cũng cho thấy cần quan tâm đến tính khả thi của quy định pháp luật trong thực tiễn, trong đó tiếng nói từ cấp địa phương có thể cung cấp những phản hồi cần thiết cho quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật.

Từ những kinh nghiệm này, TS. Harald Hemmer chia sẻ một số nội dung có thể tham khảo đối với Việt Nam, như phân biệt rõ giữa hoạch định chính sách và soạn thảo pháp luật, tăng cường sự tham gia sớm của các bên liên quan, xây dựng pháp luật trên cơ sở thực tiễn và thiết lập các tiêu chuẩn nhằm bảo đảm chất lượng dự thảo. Đồng thời, việc duy trì đối thoại hiệu quả giữa các cấp chính quyền và các chủ thể tham gia được xem là yếu tố cần thiết để nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh và các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo

Trong khuôn khổ chương trình, các đại biểu tham dự đã lắng nghe và trao đổi về chuyên đề “Nghiệp vụ xây dựng văn bản quy phạm pháp luật theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành” trong phiên tập huấn nghiệp vụ pháp chế. Nội dung tập huấn tập trung vào các quy định mới về xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, những vấn đề cần lưu ý trong quá trình tham mưu xây dựng chính sách, soạn thảo và hoàn thiện văn bản, qua đó góp phần nâng cao nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác pháp chế.