Hoàn thiện Hồ sơ chính sách của Luật về văn bản quy phạm pháp luật

Toàn cảnh Hội thảo cho ý kiến đối với chính sách của Luật về văn bản quy phạm pháp luật

Đề xuất các chính sách trọng tâm nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật

Tại Hội thảo, đại diện Cục Pháp luật hình sự - hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính cho biết, triển khai Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, Bộ Tư pháp đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan xây dựng Hồ sơ chính sách của Luật về văn bản quy phạm pháp luật. Để triển khai nhiệm vụ này, Cục đã phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ thành lập Ban Tổ chức, xây dựng Kế hoạch tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia và hoàn thiện các tài liệu liên quan trên cơ sở tiếp thu ý kiến góp ý của các đơn vị.

Cục trưởng Cục Pháp luật hình sự - hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính (Bộ Tư pháp) Nguyễn Thị Hạnh phát biểu tại Hội thảo

Trên cơ sở đánh giá thực tiễn và yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật, Hồ sơ đề xuất 05 chính sách, gồm: (i) Tinh gọn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; (ii) Tiếp tục xác định rõ thẩm quyền về nội dung ban hành văn bản quy phạm pháp luật của từng chủ thể, phạm vi nội dung giữa luật với văn bản quy phạm pháp luật khác, các nội dung cần được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật; (iii) Tiếp tục đổi mới quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo hướng linh hoạt, kịp thời, hiệu quả và có kiểm soát, đẩy nhanh việc thể chế hoá chủ trương, định hướng của Đảng thành pháp luật; (iv) Gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, hoàn thiện cơ chế giải thích Hiến pháp, luật, hướng dẫn áp dụng văn bản quy phạm pháp luật và xây dựng cơ chế đánh giá văn bản quy phạm pháp luật sau ban hành; (v) Xây dựng cơ chế nâng cao chất lượng đội ngũ người làm công tác tham mưu xây dựng chính sách, pháp luật; tăng cường tính chuyên nghiệp trong công tác soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật và tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật.

Nhiều ý kiến góp ý nhằm hoàn thiện chính sách của Luật

Thảo luận tại Hội thảo, các đại biểu cơ bản thống nhất với các nhóm chính sách được đề xuất, đồng thời tập trung góp ý đối với một số nội dung nhằm tiếp tục hoàn thiện Hồ sơ chính sách của Luật.

Góp ý đối với Chính sách 1 tiếp tục xác định rõ thẩm quyền về nội dung ban hành văn bản quy phạm pháp luật của từng chủ thể, PGS.TS. Nguyễn Hoàng Anh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng cần cân nhắc việc quy định “cứng” nguyên tắc luật chuyên ngành được ưu tiên áp dụng. Nếu quy định “cứng” có thể dẫn đến khó khăn trong thực tiễn, phát sinh xung đột ngay trong việc xác định luật chuyên ngành. PGS.TS. Nguyễn Hoàng Anh đề nghị nghiên cứu kinh nghiệm của một số quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc trong việc quy định nguyên tắc áp dụng pháp luật.

PGS.TS. Nguyễn Hoàng Anh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu ý kiến tại Hội thảo

Đối với phạm vi điều chỉnh của Luật, PGS.TS. Nguyễn Hoàng Anh khẳng định trọng tâm của Luật về văn bản quy phạm pháp luật vẫn phải là quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, không nên mở rộng sang nhiều nội dung khác. Theo đó, cần tiếp tục hoàn thiện quy trình xây dựng chính sách, phân tích chính sách, lấy ý kiến các cơ quan có liên quan; đồng thời bổ sung quy định về việc chuẩn bị sẵn sàng cho công tác tổ chức thi hành ngay từ giai đoạn soạn thảo văn bản, trong đó xác định rõ cơ quan thực thi, công cụ, phương tiện thực hiện, ngân sách và cơ chế theo dõi việc thi hành.

Góp ý tại Hội thảo, đồng chí Nghiêm Thị Hồng Vân, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Giáo dục và Đào tạo cơ bản nhất trí với định hướng đổi mới quy trình xây dựng, ban hành văn bản theo hướng linh hoạt, kịp thời, hiệu quả như định hướng chính sách đã đưa ra. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các cơ chế này theo hướng linh hoạt nhưng phải được kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm không làm ảnh hưởng đến nguyên tắc phân định quyền lập pháp của Quốc hội và thẩm quyền lập quy của Chính phủ, cũng như tính ổn định, thống nhất của hệ thống pháp luật nói chung.

Đồng chí Nghiêm Thị Hồng Vân, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Giáo dục và Đào tạo phát biểu ý kiến tại Hội thảo

Bên cạnh đó, về quy trình soạn thảo thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, theo đồng chí Nghiêm Thị Hồng Vân, thực tiễn hiện nay còn có sự lúng túng trong việc xác định thế nào là văn bản quy định chi tiết và việc áp dụng đối với biện pháp thực hiện chức năng quản lý nhà nước. Do đó, cần bổ sung khái niệm văn bản quy định chi tiết cụ thể hơn và làm rõ khái niệm biện pháp thực hiện chức năng quản lý nhà nước trong quá trình xây dựng văn bản.

Các đại biểu tham dự Hội thảo

Phát biểu kết luận Hội thảo, Cục trưởng Cục Pháp luật hình sự - hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính nhấn mạnh cần tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện các cơ chế theo hướng linh hoạt nhưng phải có cơ chế kiểm soát chặt chẽ; đồng thời tối ưu hóa quy trình lập pháp, đơn giản hóa quy trình, thủ tục đối với những văn bản mang tính kỹ thuật nhưng vẫn bảo đảm chất lượng đối với các văn bản có chính sách mới, tác động lớn.

Đồng thời, Cục trưởng yêu cầu cần tăng cường tính liên thông giữa đánh giá tác động chính sách trước và sau khi văn bản được ban hành; đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong công tác xây dựng pháp luật, đổi mới tư duy thẩm định theo hướng đồng hành cùng cơ quan soạn thảo ngay từ đầu nhằm kiểm soát và nâng cao chất lượng văn bản quy phạm pháp luật.