Tinh gọn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh nhấn mạnh, dự án Luật đã được rà soát, hoàn thiện qua nhiều bước; các chính sách Luật nhận được sự đồng thuận cao của các bộ, ngành và được Chính phủ xem xét, thông qua

Chiều ngày 19/8, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh chủ trì cuộc họp Tổ Soạn thảo dự án Luật về văn bản quy phạm pháp luật. Tham dự cuộc họp có các thành viên của Tổ là đại diện một số bộ, ngành có liên quan và một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp.

Phát biểu khai mạc cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh nhấn mạnh, dự án Luật về văn bản quy phạm pháp luật đã được rà soát, hoàn thiện qua nhiều bước; các chính sách Luật nhận được sự đồng thuận cao của các bộ, ngành và được Chính phủ xem xét, thông qua. Theo đó, nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là quy phạm hóa đầy đủ các chính sách đã được thống nhất, bảo đảm việc thể chế hóa bám sát chủ trương, định hướng đã được quyết định.

Về nội dung dự thảo Luật về văn bản quy phạm pháp luật (dự thảo Luật), Thứ trưởng cho biết, một điểm đáng chú ý trong dự thảo Luật lần này là việc quy phạm hóa chính sách về tổ chức thi hành pháp luật. Theo Thứ trưởng, lần đầu tiên các quy định về tổ chức thi hành pháp luật được đưa vào dự thảo Luật một cách tương đối đồng bộ, qua đó thể hiện rõ hơn mối liên hệ giữa công tác xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật. Tuy nhiên, nhiều nội dung về tổ chức thi hành pháp luật hiện đã được điều chỉnh tại các luật, nghị định và văn bản chuyên ngành, do đó, việc quy định trong dự thảo Luật cần được cân nhắc với mức độ phù hợp, tránh chồng chéo nhưng vẫn phải bảo đảm thể hiện đầy đủ tính gắn kết giữa xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Định hướng nội dung thảo luận, Thứ trưởng đề nghị các đại biểu tập trung trao đổi, cho ý kiến đối với 08 nội dung: (i) Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, thẩm quyền ban hành và phương án chuyển tiếp; (ii) Quy trình xây dựng chính sách, soạn thảo và cơ chế chuyển đổi quy trình; (iii) Phạm vi, cơ chế và trách nhiệm tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật; (iv) Hiệu lực của văn bản quy định chi tiết; (v) Nguyên tắc áp dụng văn bản quy phạm pháp luật; (vi) Trách nhiệm rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật; (vii) Hoàn thiện quy định về hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật; (viii) Kỹ thuật lập pháp và tính thống nhất của hồ sơ.

Trao đổi tại cuộc họp, đại diện Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật cho biết, dự thảo Luật gồm 10 chương, 87 điều, được sắp xếp theo chu trình xây dựng, ban hành và tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật. So với Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 87/2025/QH15, dự thảo Luật kế thừa các quy định còn phù hợp, đồng thời sửa đổi, bổ sung một số nội dung để cụ thể hóa các chính sách được Chính phủ thông qua.

Về tinh gọn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, phân định lại thẩm quyền và thiết lập lộ trình chuyển tiếp, dự thảo Luật duy trì 17/22 hình thức văn bản quy phạm pháp luật hiện hành và không tiếp tục xác định 05 nhóm hình thức là văn bản quy phạm pháp luật, gồm: Nghị quyết của Quốc hội; nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; quyết định của Chủ tịch nước; nghị quyết của Chính phủ; nghị quyết liên tịch có sự tham gia của Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Tương ứng với việc tinh gọn hình thức văn bản, dự thảo Luật sắp xếp lại nội dung hiện được quy định bằng nghị quyết của Quốc hội, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và nghị quyết của Chính phủ sang luật, pháp lệnh, nghị định; xác định cụ thể phạm vi nội dung của lệnh của Chủ tịch nước; hợp nhất, sắp xếp lại các quy định về thông tư, thông tư liên tịch và văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương.

Dự thảo Luật đề xuất hệ thống hóa các quy định về văn bản quy định chi tiết thành một điều riêng; quy định không được lặp lại nội dung của văn bản được quy định chi tiết, không được ủy quyền tiếp; yêu cầu dự thảo văn bản quy định chi tiết phải được chuẩn bị, trình đồng thời với dự án luật, pháp lệnh và được ban hành để có hiệu lực cùng thời điểm; phân biệt nội dung quy định chi tiết với biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành. Dự thảo Luật cũng quy định nguyên tắc tập hợp các nội dung được giao quy định chi tiết trong một văn bản.

Toàn cảnh cuộc họp

Đáng chú ý, dự thảo Luật quy định việc xây dựng Định hướng lập pháp nhiệm kỳ phải được hoàn thành trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ Quốc hội; xác định nội dung của Định hướng và cho phép Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh kế hoạch triển khai thực hiện khi phát sinh nhiệm vụ lập pháp mới.

Đối với Chương trình lập pháp hằng năm, dự thảo Luật không tiếp tục quy định việc thông qua Chương trình bằng nghị quyết là văn bản quy phạm pháp luật mà quy định Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, thông qua Chương trình, trong đó xác định tên dự án, cơ quan trình, cơ quan thẩm tra và thời gian dự kiến trình. Dự thảo Luật giao Chính phủ phân công một cơ quan chủ trì tiếp nhận, tổng hợp định kỳ các đề xuất điều chỉnh; đồng thời thiết lập cơ chế bổ sung dự án luật cấp bách vào dự kiến chương trình kỳ họp Quốc hội đang diễn ra để trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Góp ý tại cuộc họp, một số đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bổ sung trường hợp cho phép ban hành văn bản để thực hiện chỉ đạo của cấp có thẩm quyền của Đảng hoặc xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh nhằm bảo đảm tính đồng bộ, tránh chồng chéo, bất cập trong quá trình thực hiện. Theo đại biểu, cách quy định này sẽ linh hoạt hơn, không nhất thiết phải gắn việc xử lý với một quy trình rà soát cụ thể, bởi quá trình phát hiện vấn đề có thể xuất hiện ngay trong thực tiễn áp dụng và tổ chức thực hiện pháp luật.

Đối với thành phần hồ sơ, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát, cắt giảm và tích hợp những tài liệu có nội dung trùng lặp, qua đó giảm tải cho cơ quan chủ trì xây dựng văn bản cũng như nâng cao hiệu quả thẩm định. Theo đại biểu, thực tế quá trình xây dựng luật, nghị định cho thấy, thành phần hồ sơ hiện còn khá nhiều, trong đó, một số tài liệu có nội dung trùng nhau như: Nội dung đánh giá thực trạng quan hệ xã hội liên quan đến chính sách đã được thể hiện trong Tờ trình; nội dung rà soát sự phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng cũng cơ bản được cơ quan chủ trì nghiên cứu và thể hiện trong Tờ trình. Do đó, những nội dung này có thể nghiên cứu tích hợp vào Tờ trình thay vì xây dựng thành các báo cáo riêng.

Đại biểu trao đổi tại cuộc họp

Tại cuộc họp, các đại biểu tập trung cho ý kiến, làm rõ nhiều nội dung quan trọng liên quan đến dự thảo Luật. Các ý kiến được trao đổi là một trong những cơ sở quan trọng để cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ các chính sách đã được thống nhất, đồng thời hoàn thiện cấu trúc hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo hướng tinh gọn, khoa học, thống nhất, đồng bộ, ổn định, minh bạch và dễ tiếp cận.