Xác định nguyên tắc, tiêu chí phân chia thuế giá trị gia tăng từng địa phương giai đoạn 2027 - 2030

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đề nghị Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện dự thảo Nghị quyết trên cơ sở nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến thẩm định

Ngày 06/4, Bộ Tư pháp tổ chức họp Hội đồng thẩm định dự án Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về các nguyên tắc, tiêu chí phân chia thuế giá trị gia tăng cho từng địa phương giai đoạn 2027 - 2030 (Nghị quyết) do Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú và Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi đồng chủ trì.

Tham dự phiên họp có các thành viên của Hội đồng thẩm định là đại diện của các cơ quan: Thanh tra Chính phủ, Tổng Kiểm toán nhà nước, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Bộ Nội vụ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bộ Quốc phòng, Bộ Ngoại giao… và đại diện một số cơ quan thuộc Bộ Tư pháp.

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, dự thảo Nghị quyết gồm 07 điều quy định nguyên tắc, tiêu chí phân chia thuế giá trị gia tăng phần ngân sách các địa phương được hưởng cho từng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định tại điểm e khoản 2 Điều 36 Luật Ngân sách nhà nước năm 2025. Số thuế giá trị gia tăng phân chia không bao gồm số thuế giá trị gia tăng thu từ hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí; thu từ nhà cung cấp hàng hóa, dịch vụ ở nước ngoài và thu từ hoạt động xổ số.

Theo đó, Bộ Tài chính đề xuất việc phân chia thuế giá trị gia tăng cho từng địa phương dựa trên 03 tiêu chí, cụ thể:

(i) Tiêu chí dân số: Dân số đến 01 triệu người được tính 60 điểm; trên 01 triệu người đến 02 triệu người, cứ tăng thêm 05 nghìn người được tính 0,25 điểm; trên 02 triệu người đến 03 triệu người, cứ tăng thêm 05 nghìn người được tính 0,2 điểm; trên 03 triệu người, cứ tăng thêm 05 nghìn người được tính 0,15 điểm.

(ii) Tiêu chí diện tích tự nhiên: Diện tích tự nhiên đến 3.000 km² được tính 20 điểm; trên 3.000 km² đến 5.000 km², cứ tăng thêm 10 km² được tính thêm 0,03 điểm; trên 5.000 km² đến 10.000 km², cứ tăng thêm 10 km² được tính thêm 0,02 điểm; trên 10.000 km², cứ tăng thêm 10 km² được tính thêm 0,01 điểm.

(iii) Tiêu chí GRDP bình quân đầu người: GRDP bình quân đầu người đến 50 triệu đồng/người được tính 25 điểm; trên 50 triệu đồng/người đến 100 triệu đồng/người, cứ tăng thêm 05 triệu đồng/người được tính 02 điểm; trên 100 triệu đồng/người đến 200 triệu đồng/người, cứ tăng thêm 05 triệu đồng/người được tính 1,5 điểm; trên 200 triệu đồng/người, cứ tăng thêm 05 triệu đồng/người được tính 0,5 điểm.

Toàn cảnh cuộc họp Hội đồng thẩm định

Trong giai đoạn 2027 - 2030, hằng năm, căn cứ các tiêu chí nêu trên, cơ quan có thẩm quyền xác định tổng điểm của từng địa phương, từ đó tính toán tỷ lệ và dự toán số thuế giá trị gia tăng được phân chia. Tỷ lệ này được áp dụng trong suốt quá trình chấp hành ngân sách và do Quốc hội quyết định. Việc phân chia thực tế được thực hiện kịp thời, đúng quy định, trên cơ sở số thu và hoàn thuế phát sinh.

Trao đổi tại cuộc họp, đa số đại biểu nhất trí về sự cần thiết phải ban hành Nghị quyết. Ngoài ra, một số đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu rà soát bỏ cụm từ “thu từ hoạt động xổ số” được nêu tại Điều 1 dự thảo Nghị quyết quy định phạm vi điều chỉnh để tránh trùng lặp với Điều 38 Luật Ngân sách nhà nước năm 2025.

Bên cạnh đó, một số đại biểu cho biết, dự thảo Nghị quyết quy định các nguyên tắc phân chia cụ thể tại khoản 2, khoản 3 và khoản 4 Điều 3. Tuy nhiên, việc phân chia thuế giá trị gia tăng cần được nghiên cứu kỹ lưỡng trong sự phát triển cân đối giữa các vùng, các địa phương để bảo đảm tính công bằng, công khai, minh bạch, ổn định và tạo ra tính chủ động, đà phát triển của từng địa phương.

Liên quan đến tiêu chí GRDP bình quân đầu người, đại biểu nhấn mạnh, việc áp dụng tiêu chí này có thể dẫn đến trường hợp các địa phương có điều kiện phát triển cao có thể tiếp tục được hưởng lợi nhiều hơn. Do đó, đại biểu đề xuất nghiên cứu bổ sung 01 tiêu chí phản ánh mức độ tự chủ, tự cân đối thu - chi của từng địa phương nhằm bảo đảm tính công bằng.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đề nghị Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện dự thảo Nghị quyết trên cơ sở nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến thẩm định, trong đó tập trung vào 03 vấn đề trọng tâm, cụ thể: (i) Làm rõ phạm vi điều chỉnh, cần giải trình thuyết phục việc loại trừ ba nhóm nguồn thu đặc thù; (ii) Tiếp tục hoàn thiện nguyên tắc, tiêu chí phân bổ, tăng cường phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt làm rõ nguyên tắc “nơi phát sinh tiêu dùng” để bảo đảm tính khả thi, hợp lý; (iii) Hoàn thiện hồ sơ và kỹ thuật, rà soát, chỉnh sửa các sai sót về công thức tính toán và bổ sung, hoàn thiện bảng thuyết minh, so sánh nhằm làm rõ hơn cơ sở đề xuất của cơ quan soạn thảo.