Vai trò “người gác cổng” pháp lý cần được thực hiện theo hướng vừa “đóng” vừa “mở”

Bộ Tư pháp cần phải tham mưu thiết kế chính sách, cơ chế để giải quyết các bài toán thực tiễn và phải trở thành một “kiến trúc sư thể chế"

Tham dự Lớp bồi dưỡng có các đồng chí Vụ trưởng, Phó Vụ trưởng, Trưởng phòng và tương đương của các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp và các Ban tham mưu, giúp việc của Đảng ủy Bộ.

Trao đổi tại Lớp bồi dưỡng, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh khái quát các chủ trương, định hướng lớn về công tác pháp luật, tư pháp trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, mục tiêu xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi, công khai, minh bạch. Đây là nền tảng để bảo đảm môi trường pháp lý ổn định, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Trên cơ sở chia sẻ 10 định hướng lớn về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam, Bộ trưởng nhấn mạnh các nội dung liên quan đến đẩy mạnh việc hoàn thiện quy định pháp luật phục vụ kiến tạo phát triển; phát huy vai trò dẫn dắt, “đi trước mở đường” của pháp luật, đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh; tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam…

Bộ trưởng cho biết, cạnh tranh giữa các quốc gia hiện nay thực chất là cạnh tranh về thể chế. Nếu thể chế chậm sẽ đánh mất cơ hội phát triển, từ đó, đặt ra yêu cầu phải định vị lại vai trò, vị trí của Bộ Tư pháp.

Về tư duy xây dựng pháp luật, Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu cần chuyển mạnh sang tư duy kiến tạo phát triển, coi pháp luật là động lực khơi thông nguồn lực. Theo đó, Bộ Tư pháp cần phải tham mưu thiết kế chính sách, cơ chế để giải quyết các bài toán thực tiễn và phải trở thành một “kiến trúc sư thể chế”.

Ngoài ra, vai trò “người gác cổng” pháp lý cần được thực hiện theo hướng vừa “đóng” vừa “mở”. “Đóng” là kiên quyết ngăn chặn các quy định trái Hiến pháp, các biểu hiện cài cắm lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ. “Mở” là chủ động đồng hành với các bộ, ngành để tìm giải pháp pháp lý tháo gỡ vướng mắc cho các ý tưởng đổi mới, các dự án đang ách tắc; trường hợp chưa có quy định thì mạnh dạn đề xuất cơ chế thí điểm. Đây mới là cách làm thể hiện trách nhiệm với sự phát triển.

Đồng chí Nguyễn Hải Ninh, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp trao đổi về định hướng chiến lược công tác pháp luật và tư pháp theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng

Nhấn mạnh con người là yếu tố quyết định, Bộ trưởng yêu cầu đội ngũ cán bộ, công chức tư pháp phải thay đổi toàn diện, thực chất và hiệu quả, cụ thể:

Về bản lĩnh chính trị và tư duy chiến lược, Bộ trưởng yêu cầu cán bộ tư pháp phải đủ vững vàng để bảo vệ lẽ phải, không bị chi phối bởi áp lực hay lợi ích nhóm, giữ vững sự liêm chính trong quá trình tham mưu, thẩm định; qua đó từng bước chuyển từ tư duy “làm luật” sang vai trò dẫn dắt thể chế.

Đặc biệt, cán bộ tư pháp cần nâng cao năng lực chuyên môn theo hướng hiện đại. Trong bối cảnh mới, hoạt động xây dựng pháp luật không thể chỉ dừng ở việc nắm vững quy định, mà đòi hỏi sự am hiểu sâu về kinh tế, công nghệ và các xu thế quốc tế, đặc biệt trong việc thẩm định các chính sách liên quan đến kinh tế số, kinh tế xanh, nhằm bảo đảm mỗi văn bản được ban hành đều là sản phẩm có chất lượng cao.

Tại Lớp bồi dưỡng, Bộ trưởng đưa ra dẫn chứng việc thử nghiệm sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo như ChatGPT trong rà soát, so sánh pháp luật quốc tế cho thấy hiệu quả rõ rệt về tốc độ và logic. Trên cơ sở đó, Bộ trưởng nhấn mạnh, cán bộ ngành Tư pháp phải làm chủ công nghệ, tận dụng AI và dữ liệu lớn để nâng cao chất lượng công việc.

Ngoài ra, cán bộ tư pháp cũng cần đề cao đạo đức công vụ và phong cách làm việc; phải xác định rõ vai trò phục vụ người dân, doanh nghiệp; việc tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị cần thực chất, hướng tới tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tránh tình trạng né tránh hoặc đùn đẩy trách nhiệm. Mỗi cán bộ không chỉ làm đúng quy trình, mà còn phải đạt đúng kết quả.