Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới

Toàn cảnh Hội thảo.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết, Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Quốc hội đã thông qua Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025, với nhiều điểm mới về tổ chức thi hành pháp luật; Chính phủ ban hành Nghị định số 80/2025/NĐ-CP ngày 01/4/2025 quy định về tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật; Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ lần lượt ban hành các nghị quyết quan trọng nhằm đổi mới, tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Đến nay, cơ sở chính trị - pháp lý cho công tác thi hành pháp luật đã tương đối đầy đủ, bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thực thi, hướng tới hệ thống pháp luật nghiêm minh, hiệu quả. Tuy vậy, thực tiễn còn nhiều hạn chế như: Chậm ban hành văn bản hướng dẫn, truyền thông chính sách chưa kịp thời, tổ chức bộ máy và nguồn lực còn bất cập, chất lượng hệ thống pháp luật chưa đồng đều, ý thức tuân thủ pháp luật của một bộ phận cán bộ và người dân còn hạn chế.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh phát biểu khai mạc Hội thảo

Thứ trưởng nhấn mạnh, Hội thảo "Nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới" nhằm đánh giá thực trạng công tác tổ chức thi hành pháp luật hiện nay, qua đó, đánh giá, chỉ ra những kết quả đã đạt được, nhận diện những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế trong công tác tổ chức thi hành pháp luật tại các bộ, ngành và địa phương. Thứ trưởng mong muốn, các đại biểu sẽ trao đổi thẳng thắn, cởi mở, đưa ra những đề xuất, kiến nghị các giải pháp phù hợp, khả thi nhằm nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật và hoàn thiện hệ thống pháp luật về tổ chức thi hành pháp luật ở Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Bà Nguyễn Thị Minh Phương, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính, Bộ Tư pháp phát biểu tại Hội thảo

Tăng cường hoàn thiện pháp luật, ứng dụng công nghệ trong tổ chức thi hành pháp luật

Tại Hội thảo, bà Nguyễn Thị Minh Phương, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính, Bộ Tư pháp đã trình bày tham luận về "Công tác quản lý nhà nước về tổ chức thi hành pháp luật của Bộ Tư pháp và một số đề xuất, kiến nghị". Theo đó, bà Phương cho rằng, để góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp về tổ chức, theo dõi thi hành pháp luật, bảo đảm pháp luật được thực hiện công bằng, nghiêm minh, nhất quán, kịp thời, hiệu lực, hiệu quả cần thực hiện đồng bộ một số nhiệm vụ, giải pháp sau:

Về xây dựng, hoàn thiện pháp luật: Các bộ, ngành, địa phương tiếp tục rà soát, đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật; cơ quan có thẩm quyền sớm ban hành văn bản quy phạm pháp luật quy định về một số cơ chế, chính sách đặc biệt, tạo đột phá trong tổ chức thi hành pháp luật, trong đó, có nội dung chi và mức chi cho các hoạt động đánh giá hiệu quả pháp luật sau ban hành và nhận diện, xử lý tổng thể, đồng bộ những vướng mắc, bất cập có nguyên nhân từ quy định của pháp luật, tổ chức thi hành pháp luật; rà soát, bổ sung quy định trách nhiệm gắn với chế tài cụ thể của từng cơ quan, đơn vị, cá nhân trong phối hợp cung cấp thông tin về tổ chức thi hành pháp luật, bảo đảm cung cấp kịp thời, đầy đủ, cụ thể các nội dung thông tin theo đề nghị của cơ quan, người có thẩm quyền, đồng thời nghiên cứu bổ sung quy phạm pháp luật về chế tài, biện pháp xử lý đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc xử lý kết quả theo dõi thi hành pháp luật.

Về tổ chức thi hành pháp luật: Cần tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tổ chức thi hành pháp luật. Các cấp ủy đảng cần thường xuyên kiểm tra, giám sát công tác tổ chức thi hành pháp luật. Mỗi cán bộ, đảng viên phải gương mẫu, đi đầu trong chấp hành và tuân thủ pháp luật, lan tỏa tinh thần thượng tôn Hiến pháp, pháp luật; các cơ quan cần chú trọng công tác hướng dẫn áp dụng văn bản quy phạm pháp luật và đa dạng hóa phương thức phổ biến, giáo dục pháp luật, góp phần nâng cao trình độ nhận thức pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân, bảo đảm áp dụng thống nhất quy định pháp luật; nghiên cứu, phát triển ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật; tiếp tục vận hành hiệu quả Hệ thống thông tin tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về văn bản quy phạm pháp luật.

Ông Nguyễn Duy Tiến, Vụ trưởng Vụ Pháp luật và Tư pháp, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội trao đổi tại Hội thảo.

Đẩy mạnh gắn kết xây dựng pháp luật với thi hành, tăng cường giám sát của Quốc hội

Cũng tại Hội thảo, ông Nguyễn Duy Tiến, Vụ trưởng Vụ Pháp luật và Tư pháp, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đã trình bày tham luận "Hoạt động giám sát của Quốc hội trong thi hành pháp luật - Thực trạng và đề xuất, kiến nghị góp phần nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật".

Ông Tiến cho biết, qua thực tiễn giám sát của các cơ quan của Quốc hội cho thấy: Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành và chính quyền địa phương đã rất trách nhiệm, quyết liệt triển khai đồng bộ nhiều giải pháp hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật; nhiệm vụ xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết đã có sự thay đổi tích cực, theo chiều hướng tăng lên qua từng năm; tuy nhiên, vẫn còn tình trạng nợ đọng văn bản quy định chi tiết luật, pháp lệnh, nghị quyết, ảnh hưởng trực tiếp tới việc triển khai thi hành; vẫn còn tình trạng mâu thuẫn, chồng chéo, chưa bảo đảm tính đồng bộ, tính thống nhất giữa các văn bản quy phạm pháp luật hoặc quy định không rõ ràng, cụ thể, thậm chí cùng một quy định nhưng có nhiều cách hiểu khác nhau gây khó khăn cho công tác thi hành pháp luật.

Qua đó, ông Tiến đưa ra một số đề xuất, kiến nghị nhằm góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật như:

Thứ nhất, Chính phủ, các Bộ, ngành có liên quan cần có giải pháp cụ thể, hiệu quả để đẩy mạnh hơn nữa trong bảo đảm thực hiện yêu cầu gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành pháp luật. Bên cạnh đó, để bảo đảm sự gắn kết giữa xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật thì Chính phủ, các bộ chủ trì soạn thảo cần thực hiện tốt công tác triển khai thi hành văn bản quy phạm pháp luật.

Thứ hai, cùng với việc xây dựng, ban hành luật thì công tác chuẩn bị, dự thảo các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành một cách đầy đủ là vô cùng quan trọng, nhất là với yêu cầu đổi mới tư duy trong công tác xây dựng pháp luật, luật chỉ quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, đúng thẩm quyền của Quốc hội, các vấn đề liên quan đến triển khai thi hành sẽ do Chính phủ, các bộ, ngành quy định theo chức năng, thẩm quyền.

Thứ ba, cơ quan, người thi hành công vụ phải tâm huyết, trách nhiệm, công tâm, khách quan, vì nước, vì dân; dám làm, dám chịu trách nhiệm, không vì mục đích vụ lợi, lợi dụng quy định của pháp luật để trục lợi; không phải vì khó mà không làm.

Thứ tư, nâng cao ý thức tuân thủ và chấp hành pháp luật của đối tượng thực hiện thông qua việc tăng cường công tác truyền thông chính sách ngay từ giai đoạn xây dựng văn bản quy phạm pháp luật. Theo đó, truyền thông chính sách không chỉ dừng lại ở việc công bố công khai, gửi toàn văn dự thảo văn bản quy phạm pháp luật để các cơ quan, tổ chức, người dân, doanh nghiệp tiếp cận mà cần phải nêu rõ, đầy đủ thông tin, giải thích cụ thể về mục tiêu, lợi ích và tác động của các chính sách trong văn bản đó, tạo diễn đàn để nhất là các cơ quan, tổ chức, người dân, đặc biệt là đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của văn bản trao đổi, thảo luận về chính sách.

Thứ năm, tăng cường công tác theo dõi, kiểm tra việc triển khai thi hành pháp luật và việc thực hiện các kết luận, kiến nghị trên cơ sở kết quả theo dõi thi hành pháp luật. Đồng thời, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong tổ chức thực hiện.

Thứ sáu, về phía Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội sẽ tiếp tục tăng cường hoạt động giám sát, qua đó cùng Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương tiếp tục "vững tâm" trong thực hiện nhiệm vụ, đồng thời kịp thời khắc phục những hạn chế, vướng mắc, bất cập trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật.

Tại Hội thảo, các đại biểu tham dự đã trao đổi, thảo luận, đóng góp ý kiến liên quan đến vấn đề về nâng cao chất lượng xây dựng, ban hành văn bản và tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; ban hành văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành và các biện pháp cụ thể để tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật; tăng cường chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật…

Ông Hồ Quang Huy, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính, Bộ Tư pháp phát biểu tại Hội thảo.

Hội thảo "Nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới" đã nhận được nhiều ý kiến trao đổi, phân tích sâu sắc từ các đại biểu tham dự về thực trạng, hạn chế và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật. Các ý kiến thống nhất rằng, trong bối cảnh mới với nhiều yêu cầu đặt ra từ tiến trình hội nhập và chuyển đổi số, công tác tổ chức thi hành pháp luật phải được thực hiện đồng bộ, gắn kết chặt chẽ với xây dựng pháp luật./.