Định hướng hoàn thiện tổ chức, hoạt động các cơ quan tư pháp đến năm 2045

Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo “Tổ chức và hoạt động các cơ quan tư pháp, bổ trợ tư pháp và nguồn nhân lực tư pháp, bổ trợ tư pháp trong kỷ nguyên mới - đề xuất định hướng, nhiệm vụ hoàn thiện đến năm 2045”

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú cho biết, Hội thảo được tổ chức nhằm phục vụ việc xây dựng Đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới” (theo Quyết định số 867/QĐ-BTP ngày 29/3/2026 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp), góp phần hoàn thiện thể chế và phát triển nguồn nhân lực pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Các ý kiến tại Hội thảo sẽ là nguồn thông tin quan trọng để Bộ Tư pháp tiếp thu, hoàn thiện Đề án trước khi trình cấp có thẩm quyền.

Dẫn kinh nghiệm của nhiều quốc gia trên thế giới, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú cho rằng, một thể chế hiện đại muốn tạo động lực để tăng trưởng cần được xây dựng trên ba trụ cột cơ bản gồm bảo đảm quyền sở hữu tài sản, bảo đảm quyền tự do hợp đồng và thiết lập cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, nhanh chóng với chi phí hợp lý.

Theo Thứ trưởng, ba yếu tố này có mối quan hệ hữu cơ, tác động qua lại lẫn nhau: quyền sở hữu tài sản tạo động lực đầu tư; quyền tự do hợp đồng thúc đẩy các giao dịch và hoạt động sản xuất, kinh doanh; còn cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả sẽ bảo đảm việc thực thi các quyền, lợi ích hợp pháp cũng như các cam kết của các bên, qua đó củng cố niềm tin của nhà đầu tư, tạo lập môi trường kinh doanh ổn định và thúc đẩy phát triển kinh tế.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú cho biết, trong thời gian qua, Trung ương đã ban hành nhiều chủ trương, nghị quyết quan trọng về hoàn thiện thể chế và gần đây là Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Trong bối cảnh hiện nay, Bộ Chính trị đã quyết định thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật. Đây là bước phát triển rất quan trọng, thể hiện sự quan tâm của Đảng đối với công tác xây dựng và thực thi pháp luật.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú phát biểu khai mạc Hội thảo

Từ đó, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú gợi mở, các đại biểu tập trung trao đổi cả trên phương diện lý luận và thực tiễn, làm rõ những vấn đề đặt ra đối với cơ chế giải quyết tranh chấp trong bối cảnh mới; đồng thời đề xuất những định hướng, giải pháp, các “từ khóa” và nội dung trọng tâm có thể kế thừa các chủ trương, nghị quyết hiện hành, đồng thời bổ sung những yêu cầu mới để phục vụ xây dựng Đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới” và các chủ trương lớn về hoàn thiện thể chế, pháp luật trong thời gian tới.

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi, thảo luận nhiều nội dung quan trọng liên quan đến định hướng hoàn thiện tổ chức và hoạt động của các thiết chế tư pháp trong bối cảnh mới. Các tham luận đề cập toàn diện từ mô hình tổ chức và hoạt động của cơ quan tư pháp, cơ quan điều tra, thi hành án hình sự, hệ thống Viện kiểm sát nhân dân, hệ thống thi hành án dân sự đến các thiết chế bổ trợ tư pháp. Bên cạnh đó, các đại biểu cũng phân tích yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tư pháp, hoàn thiện cơ chế tự quản của luật sư, bảo đảm sự phân định hợp lý giữa quản lý nhà nước và tự quản nghề nghiệp.

Nhiều ý kiến nhấn mạnh sự cần thiết tiếp tục đổi mới tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan tư pháp; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ; đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ tư pháp có trình độ chuyên môn cao, đáp ứng yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Các đại biểu tham dự thảo luận tại Hội thảo

Phát biểu tại Hội thảo, đề xuất một số định hướng hoàn thiện tổ chức và hoạt động của cơ quan tư pháp ở Việt Nam trong kỷ nguyên mới, PGS.TS. Nguyễn Tất Viễn, Nguyên Ủy viên chuyên trách, Thường trực Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp Trung ương cho rằng, việc hoàn thiện tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp cần hướng vào các vấn đề như: Trọng tâm là tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dân, bảo đảm thực hiện nguyên tắc độc lập xét xử theo quy định của Hiến pháp; thúc đẩy vai trò của Tòa án trong bảo đảm phát triển kinh tế; hoàn thiện cơ chế tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra, tăng cường kiểm soát bên trong việc thực hành quyền công tố; hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của cơ quan điều tra và các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra theo hướng tinh, gọn, chuyên nghiệp, chất lượng, hiệu lực, hiệu quả; hoàn thiện cơ chế thi hành án, bảo vệ tốt hơn quyền con người, quyền công dân trong thi hành án; đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động thi hành án.

Về định hướng hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra, thi hành án hình sự trong bối cảnh mới, đại diện Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp, Bộ Công an cho biết, để tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra trong Công an nhân dân, nâng cao hiệu quả công tác điều tra, xử lý tội phạm, cần tập trung vào một số định hướng trọng tâm. Trong đó, tiến hành tổng kết toàn diện việc thi hành Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự để làm cơ sở nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định về tổ chức bộ máy, thẩm quyền của cơ quan điều tra và các cơ quan được giao thực hiện một số hoạt động điều tra theo hướng tinh gọn, khoa học, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Đồng thời, nghiên cứu sửa đổi các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự có liên quan nhằm bảo đảm tính thống nhất với Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự.

Bên cạnh đó, tiếp tục theo dõi, đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Điều tra viên, cán bộ điều tra tại Công an cấp xã để kịp thời đề xuất hoàn thiện các quy định pháp luật phù hợp với mô hình tổ chức mới. Cùng với đó, chú trọng kiện toàn đội ngũ cán bộ điều tra, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, hoàn thiện chính sách đối với Điều tra viên; đồng thời đẩy mạnh đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, hạ tầng công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động điều tra thông qua triển khai phần mềm điều tra hình sự, ứng dụng chữ ký số và các giải pháp công nghệ hiện đại, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác điều tra trong tình hình mới.