Thứ sáu 20/11/2026 16:34
Email: danchuphapluat@moj.gov.vn
Hotline: 024.627.397.37 - 024.62.739.735

Quyền và nghĩa vụ của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài sử dụng đất tại Việt Nam theo Luật Đất đai năm 2024 và kiến nghị hoàn thiện

Tóm tắt: Luật Đất đai năm 2024 xác lập địa vị pháp lý riêng đối với người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài không có quốc tịch Việt Nam trong quan hệ sử dụng đất. Nghiên cứu phân tích quyền và nghĩa vụ của chủ thể này trong sử dụng đất để đầu tư, kinh doanh và sở hữu nhà ở tại Việt Nam; đồng thời, chỉ ra một số tồn tại, hạn chế, bất cập trong quyền tiếp cận, nhận chuyển nhượng và thừa kế quyền sử dụng đất. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp hoàn thiện pháp luật, bảo đảm tính thống nhất của pháp luật đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản và quyền, lợi ích hợp pháp của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài.

Từ khóa: quyền và nghĩa vụ; người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài; Luật Đất đai; Luật Nhà ở.

Nhận bài: 23/3/2026 Hoàn thành biên tập: 11/8/2026 Duyệt đăng: 14/8/2026

RIGHTS AND OBLIGATIONS OF PERSONS OF VIETNAMESE ORIGIN RESIDING ABROAD REGARDING LAND USE IN VIETNAM UNDER THE 2024 LAND LAW AND RECOMMENDATIONS FOR IMPROVEMENT

Abstract: The 2024 Land Law establishes a distinct legal status for persons of Vietnamese origin residing abroad who do not hold Vietnamese citizenship regarding land use. This study analyzes the rights and obligations of this group concerning land use for investment, business activities, and housing ownership in Vietnam, and at the same time, identifes existing shortcomings and inadequacies regarding their rights to access, acquire, and inherit land use rights. Based on this analysis, the study proposes solutions to refine the legal framework, ensuring consistency across laws governing land, housing, and real estate business, as well as safeguarding the legitimate rights and interests of persons of Vietnamese origin residing abroad.

Keywords: Rights and obligations; persons of Vietnamese origin residing abroad; Land Law; Housing Law.

Article received: 23/3/2026 Editing completed: 11/8/2026 Approvedfor publication: 14/8/2026

Đặt vấn đề

Luật Đất đai năm 2024 quy định rõ các nhóm chủ thể sử dụng đất và gắn với từng nhóm quyền, nghĩa vụ tương ứng. Đối với người Việt Nam định cư tại nước ngoài, Luật Đất đai năm 2024 phân định cụ thể giữa người có quốc tịch Việt Nam và người gốc Việt Nam không có quốc tịch Việt Nam. Theo đó, người Việt Nam định cư ở nước ngoài có quốc tịch Việt Nam có quyền, nghĩa vụ sử dụng đất, sở hữu nhà ở như công dân Việt Nam trong nước. Trong khi đó, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài không có quốc tịch Việt Nam được xác định là nhóm chủ thể riêng, có quy chế pháp lý đặc thù về sử dụng đất và sở hữu nhà ở tại Việt Nam. Quy chế này không chỉ làm rõ địa vị pháp lý trong quan hệ đất đai, nhà ở, mà còn thể hiện chính sách của Nhà nước trong việc tạo điều kiện để cộng đồng người gốc Việt Nam ở nước ngoài tham gia đầu tư, kinh doanh, sở hữu nhà ở và gắn bó lâu dài với Việt Nam.

1. Quá trình hình thành quyền và nghĩa vụ của người Việt Nam định cư ở nước ngoài theo pháp luật đất đai

Luật Đất đai năm 1993 chưa quy định quyền của người Việt Nam định cư ở nước ngoài trong quan hệ sử dụng đất và đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam. Bước phát triển đầu tiên được ghi nhận trong Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai ngày 29/6/2001, theo đó, cho phép một số nhóm người Việt Nam định cư ở nước ngoài được mua nhà ở gắn với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam[1] nhằm đáp ứng nhu cầu sinh sống ổn định và đầu tư, kinh doanh.

Luật Đất đai năm 2003 quy định người Việt Nam định cư ở nước ngoài là chủ thể sử dụng đất, được Nhà nước giao đất hoặc cho thuê đất[2]. Phạm vi quyền của chủ thể này về cơ bản được xác định tương ứng với tổ chức kinh tế trong nước, trong đó quyền đối với đất được phân biệt theo hình thức giao đất, thuê đất và phương thức thực hiện nghĩa vụ tài chính.

Luật Đất đai năm 2013 tiếp tục mở rộng phạm vi quyền của người Việt Nam định cư ở nước ngoài, nhất là trong hoạt động đầu tư, kinh doanh bất động sản. Ngoài quyền được giao đất, cho thuê đất để thực hiện dự án, chủ thể này được nhận chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ dự án đầu tư có sử dụng đất để xây dựng nhà ở; nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, thuê đất tại khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao và khu kinh tế; đồng thời, được chuyển từ hình thức thuê đất trả tiền hằng năm sang trả tiền một lần cho toàn bộ thời gian thuê. Bên cạnh đó, Luật Đất đai năm 2013 mở rộng quyền về nhà ở và tài sản gắn liền với đất, theo đó, người Việt Nam định cư ở nước ngoài đáp ứng điều kiện luật định được mua, sở hữu nhà ở tại Việt Nam, được cấp Giấy chứng nhận và thực hiện các quyền của chủ sở hữu như chuyển nhượng, thế chấp, tặng cho, thừa kế.

Về nghĩa vụ, người Việt Nam định cư ở nước ngoài sử dụng đất tại Việt Nam phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ chung của người sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai. Tùy hình thức sử dụng đất và phương thức thực hiện nghĩa vụ tài chính, nghĩa vụ của chủ thể này được xác định tương ứng với tổ chức kinh tế trong nước hoặc các chủ thể có cùng hình thức sử dụng đất.

Có thể thấy, pháp luật đất đai và nhà ở tại Việt Nam từng bước mở rộng quyền và xác định rõ nghĩa vụ của người Việt Nam định cư ở nước ngoài, từ quyền sở hữu nhà ở đến quyền sử dụng đất và đầu tư, kinh doanh.

2. Quy định về quyền và nghĩa vụ của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài sử dụng đất theo Luật Đất đai năm 2024

Khác với Luật Đất đai năm 2013, Luật Đất đai năm 2024 đã quy định rõ quyền, nghĩa vụ của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài trong sử dụng đất đai.

2.1. Địa vị pháp lý và phương thức tiếp cận đất đai của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài

Theo Từ điển Luật học, người Việt Nam định cư ở nước ngoài được hiểu là công dân Việt Nam và người gốc Việt cư trú, làm ăn, sinh sống lâu dài ở nước ngoài[3]. Công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài có thể là người chỉ có quốc tịch Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc người vừa có quốc tịch Việt Nam vừa có quốc tịch nước ngoài[4].

Khoản 3 Điều 4 Luật Đất đai năm 2024 xác định, cá nhân trong nước và người Việt Nam định cư ở nước ngoài là công dân Việt Nam. Quy định này thay đổi đáng kể so với pháp luật đất đai trước đây khi phân biệt giữa cá nhân trong nước và người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Theo đó, cá nhân trong nước là cá nhân có quốc tịch Việt Nam, trong khi người Việt Nam định cư ở nước ngoài gồm cả người có quốc tịch Việt Nam và người gốc Việt Nam. Luật Đất đai năm 2013, Luật Nhà ở năm 2014, Luật Kinh doanh bất động sản năm 2014 không phân biệt về quyền và nghĩa vụ giữa người có quốc tịch Việt Nam và người gốc Việt Nam trong quan hệ sử dụng đất, sở hữu nhà ở và kinh doanh bất động sản.

Điểm mới của Luật Đất đai năm 2024 là phân định rõ hai nhóm chủ thể: (i) người Việt Nam định cư ở nước ngoài có quốc tịch Việt Nam là công dân Việt Nam; (ii) người Việt Nam định cư ở nước ngoài không có quốc tịch Việt Nam được xác định là người gốc Việt Nam[5].

Như vậy, Luật Đất đai năm 2024 thay đổi cách tiếp cận khi xác định người Việt Nam định cư ở nước ngoài có quốc tịch Việt Nam là công dân Việt Nam, qua đó, trao cho chủ thể này quyền sử dụng đất và sở hữu nhà ở ngang bằng với cá nhân trong nước. Đồng thời, Luật Đất đai năm 2024 xác định người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài thành nhóm chủ thể riêng biệt, chịu sự điều chỉnh của một quy chế pháp lý riêng.

Khoản 4 Điều 3 Luật Quốc tịch Việt Nam năm 2008, sửa đổi, bổ sung các năm 2014, 2025 (Luật Quốc tịch Việt Nam năm 2008), người gốc Việt Nam được xác định là người từng có quốc tịch Việt Nam mà khi sinh ra, quốc tịch của họ được xác định theo nguyên tắc huyết thống và con, cháu của họ đang cư trú, sinh sống lâu dài ở nước ngoài. Như vậy, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài là người đã từng có quốc tịch Việt Nam nhưng hiện tại có quốc tịch nước ngoài đang sinh sống tại Việt Nam hoặc nước ngoài. Nhóm chủ thể này có thể trong tư cách là nhà đầu tư dự án tại Việt Nam hoặc được Nhà nước Việt Nam cho mua nhà ở, sở hữu nhà ở tại Việt Nam.

Điều 41, Điều 43 và Điều 44 Luật Đất đai năm 2024 quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài sử dụng đất tại Việt Nam hoặc sở hữu nhà ở tại Việt Nam.

Theo quy định của Luật Đất đai năm 2024, Luật Nhà ở năm 2023 và Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài có thể tham gia quan hệ đất đai tại Việt Nam với các tư cách:

Thứ nhất, chủ thể sử dụng đất có thể lựa chọn các hình thức sử dụng đất như tổ chức kinh tế của Việt Nam. Chủ thể này có thể nhận hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất, thuê đất trả tiền thuê đất hằng năm hoặc trả tiền thuê đất một lần để đầu tư kinh doanh.

Thứ hai, người được Nhà nước Việt Nam cho phép mua nhà, sở hữu nhà ở tại Việt Nam theo quy định của Luật Nhà ở năm 2023. Thời gian sở hữu nhà ở tại Việt Nam là 50 năm tính từ ngày được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất. Trường hợp kết hôn với công dân Việt Nam ở trong nước, quyền sở hữu nhà ở của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài tại Việt Nam là ổn định, lâu dài.

Thứ ba, người được sử dụng đất, sở hữu nhà ở tại Việt Nam trong trường hợp nhận thừa kế, nhận tặng cho quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở tại Việt Nam do các tổ chức, cá nhân trong nước tặng cho, để lại thừa kế theo quy định của pháp luật.

Thứ tư, nhà đầu tư kinh doanh bất động sản có thể đầu tư xây dựng nhà ở để bán hoặc cho thuê, đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng để chuyển nhượng hoặc cho thuê và cung cấp các dịch vụ về môi giới, quản lý, tư vấn về bất động sản tại Việt Nam.

Đặc biệt, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài tuy có quốc tịch nước ngoài nhưng không chịu quy chế pháp lý hoàn toàn như đối với người nước ngoài, bởi, cá nhân nước ngoài không phải là người sử dụng đất ở Việt Nam[6]. Trong khi đó, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài vừa có quyền sử dụng đất ở Việt Nam, vừa có quyền sở hữu nhà ở tại Việt Nam nếu nhập cảnh hợp pháp vào Việt Nam theo quy định tại khoản 1 Điều 44 Luật Đất đai năm 2024.

2.2. Quyền và nghĩa vụ của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài sử dụng đất thực hiện các dự án đầu tư

Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài trong tư cách là nhà đầu tư dự án kinh doanh tại Việt Nam được quy định về hình thức sử dụng đất tại Điều 41 Luật Đất đai năm 2024 như sau:

Thứ nhất, khoản 1 Điều 41 Luật Đất đai năm 2024 không quy định chung về quyền và nghĩa vụ của chủ thể có yếu tố nước ngoài, mà quy định riêng đối với người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài đầu tư tại Việt Nam. Quy định này thể hiện chính sách khuyến khích đầu tư, đặc biệt, đối với người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài. Theo đó, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài khi đầu tư tại Việt Nam có thể được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất theo quy định của pháp luật. Trong các hình thức tiếp cận đất đai từ Nhà nước, giao đất có thu tiền sử dụng đất được áp dụng đối với các dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại để bán, cho thuê hoặc cho thuê mua trên thị trường bất động sản Việt Nam[7]. Quy định này mở rộng khả năng trở thành nhà phát triển bất động sản của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài. Vì vậy, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài đầu tư dự án tại Việt Nam được bảo hộ đầy đủ các quyền về chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, tặng cho, thế chấp và góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất tại Việt Nam; đồng thời, được phép mua nhà ở, sở hữu nhà ở tại Việt Nam.

Thứ hai, đối với người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được Nhà nước cho thuê đất và thu tiền thuê đất hằng năm, pháp luật quy định các quyền và nghĩa vụ liên quan đến tài sản gắn liền với đất. Theo đó, bên cạnh các quyền và nghĩa vụ chung quy định tại Điều 26 và Điều 31 Luật Đất đai năm 2024 như các tổ chức, cá nhân khác, các chủ thể này có quyền bán, thế chấp, góp vốn bằng tài sản và cho thuê tài sản gắn liền với đất khi thực hiện các giao dịch về tài sản tại Việt Nam. Đối với trường hợp bán hoặc cho thuê tài sản gắn liền với đất, người mua tài sản hoặc người thuê tài sản được kế thừa quyền thuê trong hợp đồng thuê đất trong thời hạn thuê đất. Trường hợp cho thuê lại quyền sử dụng đất đã đầu tư kết cấu hạ tầng tại khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao, người thuê lại đất có trách nhiệm sử dụng đất đúng mục đích và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật.

Thứ ba, Luật Đất đai năm 2024 quy định quyền và nghĩa vụ của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, thu tiền thuê đất một lần cho toàn bộ thời gian thuê theo tinh thần bảo hộ tối đa quyền sử dụng đất của các chủ thể này. Theo đó, chủ thể này có tất cả các quyền quan trọng nhất gắn với tài sản thuộc sở hữu của nhà đầu tư gồm quyền chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất. Giá trị thực hiện quyền gồm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất trả tiền một lần đã nộp và giá trị tài sản sản đầu tư trên đất thuộc sở hữu của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài.

2.3. Quyền sử dụng đất của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài đầu tư trong khu công nghiệp, khu công nghệ cao, khu kinh tế

Điều 43 Luật Đất đai năm 2024 quy định về quyền và nghĩa vụ của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài sử dụng đất trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao.

Theo khoản 16 Điều 3 Luật Đầu tư năm 2025, khu công nghiệp là khu vực có ranh giới địa lý xác định, chuyên sản xuất hàng công nghiệp và cung ứng dịch vụ cho sản xuất công nghiệp. Cụm công nghiệp là nơi sản xuất, thực hiện các dịch vụ cho sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, có ranh giới địa lý xác định, không có dân cư sinh sống, được đầu tư xây dựng nhằm thu hút, di dời các doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, tổ hợp tác vào đầu tư sản xuất, kinh doanh. Khu công nghệ cao là nơi tập trung, liên kết hoạt động nghiên cứu và phát triển, ứng dụng công nghệ cao; ươm tạo công nghệ cao, ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao; đào tạo nhân lực công nghệ cao; sản xuất, kinh doanh sản phẩm công nghệ cao và cung ứng dịch vụ công nghệ cao.

Như vậy, khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao có chức năng, nhiệm vụ khác nhau nhưng đều có ranh giới hành chính riêng biệt, không có dân cư sinh sống, phục vụ cho việc phát triển công nghiệp, các sản phẩm công nghệ cao tại các địa phương trong cả nước. Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài chỉ được nhận quyền sử dụng đất trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao với các quyền hạn chế. Cụ thể:

Thứ nhất, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được phép nhập cảnh vào Việt Nam được nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao[8]. Theo khoản 1 và khoản 3 Điều 33 Luật Đất đai năm 2024, quyền và nghĩa vụ của họ trong trường hợp này được xác định tương tự tổ chức kinh tế trong nước được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất thu tiền một lần.

Thứ hai, trường hợp người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài thuê đất trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao thì quyền và nghĩa vụ được xác định theo hình thức trả tiền thuê đất: (i) trả tiền thuê đất một lần cho toàn bộ thời gian thuê thì có quyền và nghĩa vụ tương tự tổ chức kinh tế trong nước được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất thu tiền một lần; (ii) trả tiền thuê đất hằng năm thì quyền và nghĩa vụ tương tự tổ chức kinh tế, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc được Nhà nước cho thuê đất thu tiền hằng năm.

Các quy định trên góp phần xác định rõ quyền và nghĩa vụ của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài sử dụng đất trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao, trên nguyên tắc thống nhất với các chủ thể sử dụng đất trong nước theo hình thức sử dụng đất và phương thức trả tiền thuê đất. Theo đó, quyền và nghĩa vụ được xác định tương ứng với trường hợp nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, thuê đất trả tiền một lần hoặc thuê đất trả tiền hằng năm.

2.4. Quyền và nghĩa vụ về sử dụng đất của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài khi sở hữu nhà ở tại Việt Nam

Điều 44 Luật Đất đai năm 2024 quy định về người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam và cá nhân nước ngoài, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài không thuộc diện được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam. Như vậy, cùng với quy định của Luật Nhà ở năm 2023, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam trong ba trường hợp:

Thứ nhất, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được phép nhập cảnh vào Việt Nam có quyền mua và sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam, trừ trường hợp được miễn trừ ngoại giao, lãnh sự.

Thứ hai, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài nhận quyền sử dụng đất ở trong các dự án phát triển nhà ở tại Việt Nam.

Thứ ba, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được nhận thừa kế, tặng cho là bất động sản tại Việt Nam theo quy định của pháp luật đất đai và Bộ luật Dân sự năm 2015.

Khoản 1 Điều 44 Luật Đất đai năm 2024 phân định rõ giữa người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài có quyền sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam với người nước ngoài có quyền sở hữu nhà ở tại Việt Nam. Theo đó, người nước ngoài có quyền sở hữu nhà ở đối với nhà ở thương mại gồm chung cư, biệt thự, nhà liền kề, nhưng không có quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam. Điều 4 Luật Đất đai năm 2024 không ghi nhận người nước ngoài là chủ thể sử dụng đất.

Khoản 2 Điều 44 Luật Đất đai năm 2024 quy định trường hợp người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài mua nhà ở hoặc nhận quyền sử dụng đất ở từ dự án phát triển nhà ở thương mại tại Việt Nam. Theo đó, họ được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở và thực hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ của chủ sở hữu nhà ở theo Điều 20, Điều 21 Luật Nhà ở năm 2023. Cụ thể:

Thứ nhất, có các quyền và nghĩa vụ chung của người sử dụng đất theo Điều 26 và Điều 31 Luật Đất đai năm 2024.

Thứ hai, được chuyển quyền sử dụng đất ở khi bán, tặng cho, thừa kế, đổi nhà ở cho tổ chức, cá nhân và người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở tại Việt Nam; được tặng cho nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở cho Nhà nước, cộng đồng dân cư hoặc để làm nhà tình nghĩa, nhà tình thương, nhà đại đoàn kết.

Thứ ba, trường hợp tặng cho hoặc để thừa kế nhà ở cho đối tượng không được sở hữu nhà ở tại Việt Nam thì đối tượng này chỉ được hưởng giá trị của nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở và không được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.

Quy định này phân biệt rõ giữa người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài đủ điều kiện sở hữu nhà ở và người không đủ điều kiện sở hữu nhà ở tại Việt Nam. Theo đó, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài nhập cảnh không hợp pháp vào Việt Nam không được sở hữu nhà ở, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, mà chỉ được hưởng giá trị của nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở.

Thứ tư, Việt Nam bảo hộ đầy đủ các quyền về chuyển nhượng, cho thuê, tặng cho, thừa kế, góp vốn bằng quyền sử dụng đất ở theo quy định của Luật Đất đai năm 2024 và quyền thế chấp nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại tổ chức tín dụng được phép hoạt động tại Việt Nam. Theo đó, quyền sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được bảo hộ tương tự như đối với chủ sở hữu nhà ở là công dân Việt Nam; được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất trong thời hạn 50 năm và được gia hạn thêm 50 năm. Trường hợp người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài kết hôn với công dân Việt Nam ở trong nước thì quyền sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở được xác lập ổn định, lâu dài.

Như vậy, Luật Đất đai năm 2024 và Luật Nhà ở năm 2023 quy định tương đối đầy đủ quyền và nghĩa vụ của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài đủ điều kiện sở hữu nhà ở tại Việt Nam, tương tự chủ sở hữu nhà ở là công dân Việt Nam. Đồng thời, pháp luật phân biệt rõ quyền thừa kế nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở của người đủ điều kiện và người không đủ điều kiện sở hữu nhà ở tại Việt Nam, cũng như quy định việc chuyển nhượng, tặng cho nhà ở cho người không đủ điều kiện sở hữu nhà ở[9].

3. Một số bất cập và kiến nghị hoàn thiện quy định về quyền, nghĩa vụ của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài sử dụng đất và sở hữu nhà ở tại Việt Nam

Luật Đất đai năm 2024 và Luật Nhà ở năm 2023 quy định tương đối đầy đủ quyền và nghĩa vụ của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài trong sử dụng đất, sở hữu nhà ở và tham gia các giao dịch bất động sản tại Việt Nam. Tuy nhiên, việc xác định quyền và nghĩa vụ của chủ thể này vẫn dựa trên nhiều tiêu chí như mục đích, nguồn gốc và hình thức sử dụng đất[10]. Trên cơ sở đó, nghiên cứu kiến nghị cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài sử dụng đất và sở hữu nhà ở tại Việt Nam. Cụ thể:

Thứ nhất, thống nhất khái niệm và địa vị pháp lý của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài giữa Luật Đất đai năm 2024, Luật Nhà ở năm 2023 và Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023.

Hiện, Luật Đất đai năm 2024 có sự phân định tương đối rõ về người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài, trong khi Luật Nhà ở năm 2023 và Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 sử dụng cách tiếp cận gắn với khái niệm người Việt Nam định cư ở nước ngoài theo Luật Quốc tịch Việt Nam năm 2008. Sự chưa thống nhất về khái niệm và địa vị pháp lý dẫn đến cách hiểu và áp dụng không thống nhất về tư cách pháp lý của cùng một chủ thể khi tham gia các quan hệ về đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản. Do đó, cần tiếp tục rà soát, sửa đổi và thống nhất các quy định về chủ thể trong các đạo luật này, bảo đảm sự đồng bộ của hệ thống pháp luật và tương thích giữa quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và quyền kinh doanh bất động sản của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài.

Thứ hai, mở rộng phạm vi nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trên thị trường thứ cấp.

Theo Luật Đất đai năm 2024, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài chỉ được nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong không gian cố định là khu công nghiệp, cụm công nghiệp và khu công nghệ cao. Hạn chế này mang tính khiên cưỡng và thiếu khả thi trên thực tế, bởi quỹ đất tại các khu vực này không nhiều và chủ yếu do Ban quản lý cho thuê để đầu tư kết cấu hạ tầng[11]. Vì vậy, cần cân nhắc cho phép nhóm chủ thể này được nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất nông nghiệp và phi nông nghiệp trên thị trường thứ cấp để phục vụ mục đích sản xuất, kinh doanh.

Thứ ba, mở rộng quyền thừa kế quyền sử dụng đất đối với đất nông nghiệp và phi nông nghiệp.

Pháp luật hiện hành cho phép người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài nhận thừa kế nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở (hoặc các loại đất khác trong cùng thửa đất có nhà ở). Quy định này vô hình trung thu hẹp đáng kể phạm vi quyền lợi hợp pháp của họ trong các giao dịch dân sự, tước đi quyền thừa kế đối với các dự án sử dụng đất nông nghiệp, phi nông nghiệp. Vì vậy, cần bổ sung quy định cho phép chủ thể này được quyền thừa kế quyền sử dụng đất đối với cả nhóm đất nông nghiệp và phi nông nghiệp khi sử dụng vào mục đích kinh doanh.

Thứ tư, tháo gỡ các rào cản về thời hạn và quy mô sở hữu nhà ở.

Dù được trao quyền sở hữu nhà ở, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài trong nhiều trường hợp vẫn bị áp dụng quy chế quản lý tương tự người nước ngoài như: thời hạn sở hữu tối đa 50 năm và bị hạn chế về số lượng, vị trí khu vực sở hữu[12]. Việc áp dụng cơ chế cấp Giấy chứng nhận với thời hạn 50 năm cho nhóm chủ thể này là thiếu cơ sở thực tiễn. Thay vào đó, pháp luật nên đồng nhất quyền sở hữu nhà ở của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài với công dân trong nước. Cụ thể, cần công nhận thời hạn sở hữu ổn định lâu dài và bãi bỏ các giới hạn về số lượng, khu vực sở hữu, từ đó tạo tâm lý an tâm cho kiều bào khi an cư và đầu tư tại quê hương.

Kết luận

Luật Đất đai năm 2024 đã thể chế hóa cơ bản các chủ trương và tinh thần Nghị quyết số 18-NQ/TW[13], tuy nhiên, sau bốn năm thực hiện, nhiều chủ trương về đất đai đã được thể chế hóa, nhưng vẫn còn nhiều điểm nghẽn, chưa thực sự trở thành nguồn lực phát triển. Với Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã kế thừa những quan điểm cơ bản của Nghị quyết số 18-NQ/TW, đồng thời, điều chỉnh, bổ sung để định hướng sửa đổi đồng bộ Luật Đất đai năm 2024 và các luật có liên quan, trong đó, có vấn đề quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất nói chung, quyền và nghĩa vụ của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài nói riêng trong sử dụng đất và sở hữu nhà ở tại Việt Nam.

TS. Trần Quang Huy

Khoa Luật, Đại học Phenikaa

Ảnh: Internet

[1]. Khoản 3 Điều 80 Luật Đất đai năm 1993 (sửa đổi, bổ sung năm 2001) quy định: “quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân nước ngoài, tổ chức quốc tế, người Việt Nam định cư ở nước ngoài được Nhà nước cho thuê đất được thực hiện theo quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Trong trường hợp người Việt Nam định cư ở nước ngoài về đầu tư lâu dài có nhu cầu về nhà ở trong thời gian đầu tư tại Việt Nam; những người có công đóng góp với đất nước; những nhà văn hóa, nhà khoa học có nhu cầu về nước hoạt động thường xuyên nhằm phục vụ sự nghiệp xây dựng đất nước; những người có nhu cầu về sống ổn định tại Việt Nam thì được mua nhà ở gắn với quyền sử dụng đất ở theo quy định của Chính phủ”.

[2]. Từ Điều 34 đến Điều 37 Luật Đất đai năm 2003.

[3]. Từ điển Luật học (2026), Nxb. Từ điển Bách khoa và Nxb. Tư pháp, Hà Nội, tr.583.

[4]. Nguyễn Hồng Bắc (2017), Pháp luật về hoạt động xuất nhập cảnh, cư trú của người Việt Nam định cư ở nước ngoài, Tạp chí Luật học số 7/2017, tr.15.

[5]. Nguyễn Thị Nga & Lê Ngọc Khánh (2025), Quyền của chủ thể sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai năm 2024, Tạp chí Luật học, số 9/2025, tr.50.

[6]. Điều 4 Luật Đất đai năm 2024.

[7]. Khoản 2, khoản 3 Điều 119 Luật Đất đai năm 2024.

[8]. Điểm c khoản 1 Điều 28 Luật Đất đai năm 2024.

[9]. Trần Quang Huy (2025), Bình luận khoa học Luật Đất đai năm 2024, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội, tr.129.

[10]. Đỗ Xuân Trọng (2025), Giáo trình Luật Đất đai, Trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb. Tư pháp, tr.260.

[11]. Nguyễn Quang Tuyến (2019), Pháp luật đất đai với yêu cầu xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay, Sách chuyên khảo Luật học Việt Nam - Những vấn đề đương đại, Nxb. Tư pháp, Hà Nội, tr.797.

[12]. Điều 16, Điều 19 Luật Nhà ở năm 2023.

[13]. Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 16/6/2022 Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Đỗ Xuân Trọng (2025), Giáo trình Luật Đất đai, Trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb. Tư pháp.

2. Nguyễn Hồng Bắc (2017), Pháp luật về hoạt động xuất nhập cảnh, cư trú của người Việt Nam định cư ở nước ngoài, Tạp chí Luật học, số 7/2017.

3. Nguyễn Quang Tuyến (2019), Pháp luật đất đai với yêu cầu xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay, Sách chuyên khảo Luật học Việt Nam - Những vấn đề đương đại, Nxb. Tư pháp, Hà Nội.

4. Nguyễn Thị Nga & Lê Ngọc Khánh (2025), Quyền của chủ thể sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai năm 2024, Tạp chí Luật học, số 9/2025.

5. Trần Quang Huy (chủ biên) (2023), Quyền sở hữu nhà ở của chủ thể có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam, Nxb. Công an nhân dân.

6. Trần Quang Huy (chủ biên) (2025), Bình luận khoa học Luật Đất đai năm 2024, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội.

7. Từ điển Luật học (2006), Nxb. Từ điển Bách khoa và Nxb. Tư pháp, Hà Nội.

(Nguồn: Tạp chí Dân chủ và Pháp luật số Kỳ 2 (458) tháng 8/2026)

Bài liên quan

Tin bài có thể bạn quan tâm

Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi): Xây dựng hoạt động đấu giá tài sản chuyên nghiệp, công khai, minh bạch

Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi): Xây dựng hoạt động đấu giá tài sản chuyên nghiệp, công khai, minh bạch

Hoàn thiện thể chế về đấu giá tài sản, nâng cao chất lượng đội ngũ đấu giá viên, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và tăng cường các biện pháp ngăn chặn hành vi thông đồng, trục lợi là những mục tiêu quan trọng được đặt ra trong quá trình xây dựng dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Với nhiều đề xuất sửa đổi, bổ sung đáng chú ý, dự thảo Luật hướng tới xây dựng hoạt động đấu giá tài sản chuyên nghiệp, công khai, minh bạch và hiệu quả hơn, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới.
Thủ tục ban hành văn bản hành chính trong một số trường hợp đặc biệt - Thực trạng và giải pháp

Thủ tục ban hành văn bản hành chính trong một số trường hợp đặc biệt - Thực trạng và giải pháp

Tóm tắt: Pháp luật về ban hành quyết định hành chính nói chung và ban hành quyết định hành chính trong trường hợp đặc biệt đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm, nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức có liên quan. Nghiên cứu phân tích, đánh giá những bất cập, hạn chế của pháp luật hiện hành về thẩm quyền, trình tự, thủ tục ban hành văn bản hành chính trong một số trường hợp đặc biệt. Nghiên cứu cho thấy, pháp luật còn thiếu đồng bộ, chưa quy định đầy đủ nguyên tắc, thẩm quyền, hình thức văn bản và trình tự, thủ tục áp dụng các biện pháp đặc biệt trong những tình huống đặc biệt. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, quản trị quốc gia trong điều kiện phát sinh các tình huống đặc biệt.
Luật sư tập sự: Mở rộng cơ hội thực hành, nâng cao chất lượng hành nghề

Luật sư tập sự: Mở rộng cơ hội thực hành, nâng cao chất lượng hành nghề

Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) (dự thảo Luật) đang được trình Quốc hội khóa XVI xem xét, cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp thứ 2 với nhiều nội dung đáng chú ý. Trong đó, dự thảo Luật đề xuất thay thế chế định "người tập sự hành nghề luật sư" bằng "luật sư tập sự", đồng thời bổ sung một số quyền nhằm tạo điều kiện cho người tập sự tham gia sâu hơn vào các hoạt động nghề nghiệp thực tiễn. Để làm rõ ý nghĩa của đề xuất này, phóng viên Tạp chí Dân chủ và Pháp luật đã có cuộc trao đổi với Luật sư Huỳnh Phương Nam - Chủ nhiệm Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội.
Hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm pháp lý của chủ thể tham gia đấu giá tài sản trực tuyến ở Việt Nam[I]

Hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm pháp lý của chủ thể tham gia đấu giá tài sản trực tuyến ở Việt Nam[I]

Tóm tắt: Đấu giá tài sản trực tuyến đặt ra yêu cầu xác định trách nhiệm khi nghiệp vụ đấu giá và vận hành kỹ thuật do các chủ thể khác nhau thực hiện. Bằng phương pháp phân tích và so sánh luật học, nghiên cứu làm rõ quy định của pháp luật Việt Nam về trách nhiệm của các chủ thể trong cuộc đấu giá tài sản trực tuyến do tổ chức hành nghề đấu giá tài sản thực hiện, đồng thời, so sánh tham khảo kinh nghiệm quốc tế. Các vấn đề trọng tâm gồm phân định trách nhiệm, bảo mật và cung cấp dữ liệu điện tử, xử lý sự cố và bồi thường thiệt hại. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đánh giá các quy định liên quan trong dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi)[II] (dự thảo Luật) và dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Đấu giá tài sản (dự thảo Nghị định)[III]. Kết quả nghiên cứu cho thấy, cần cụ thể hóa cơ chế phối hợp, tiếp cận dữ liệu và xác minh sự cố trong văn bản quy định chi tiết để thực hiện trách nhiệm theo đúng căn cứ pháp luật.
Hoàn thiện pháp luật về đấu giá tài sản đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới

Hoàn thiện pháp luật về đấu giá tài sản đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới

Tóm tắt: Đấu giá tài sản là phương thức quan trọng nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch trong chuyển dịch tài sản, khai thác hiệu quả các nguồn lực và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, cá nhân. Sau gần 10 năm thi hành, một số nội dung của Luật Đấu giá tài sản năm 2016[I], phát sinh bất cập như không còn phù hợp với thực tiễn, mâu thuẫn, chồng chéo với một số quy định trong các luật mới được ban hành gần đây. Trên cơ sở phân tích chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và những vấn đề phát sinh trong thực tiễn, nghiên cứu làm rõ sự cần thiết phải hoàn thiện và đề xuất một số định hướng hoàn thiện pháp luật về đấu giá tài sản theo hướng đồng bộ, minh bạch, khả thi, chi phí tuân thủ thấp, phát huy hiệu quả nguồn lực tài sản và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.
Hoàn thiện pháp luật về đấu giá tài sản tự nguyện của tổ chức, cá nhân đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới

Hoàn thiện pháp luật về đấu giá tài sản tự nguyện của tổ chức, cá nhân đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới

Tóm tắt: Trong bối cảnh phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập quốc tế, việc phát triển kinh tế tư nhân đặt ra yêu cầu hoàn thiện pháp luật về đấu giá tài sản tự nguyện, phù hợp với định hướng tại Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Sau gần 10 năm thi hành Luật Đấu giá tài sản năm 2016, sửa đổi, bổ sung năm 2024 (Luật Đấu giá tài sản năm 2016) cho thấy một số quy định về đấu giá tài sản tự nguyện không phù hợp với thực tế, vì vậy, việc nghiên cứu, hoàn thiện các quy định về đấu giá tài sản tự nguyện của tổ chức, cá nhân là cấp thiết. Nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng pháp luật về đấu giá tài sản tự nguyện ở Việt Nam, tham khảo pháp luật một số quốc gia về đấu giá tự nguyện, từ đó, kiến nghị hoàn thiện pháp luật về đấu giá tài sản tự nguyện đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong bối cảnh mới.
Hoàn thiện pháp luật về kiểm soát năng lực của người tham gia đấu giá

Hoàn thiện pháp luật về kiểm soát năng lực của người tham gia đấu giá

Tóm tắt: Hoạt động đấu giá tài sản ngày càng được mở rộng về quy mô, giá trị và phương thức tổ chức, đặt ra yêu cầu kiểm soát năng lực thực sự của người tham gia đấu giá. Luật Đấu giá tài sản năm 2016 chưa thiết lập cơ chế thống nhất để xác minh năng lực tài chính, nguồn vốn, khả năng thực hiện nghĩa vụ và lịch sử tuân thủ của người tham gia đấu giá. Bằng phương pháp phân tích, tổng hợp và tìm hiểu thực tiễn, nghiên cứu luận giải sự cần thiết phải hoàn thiện pháp luật về kiểm soát năng lực của người tham gia đấu giá tài sản xuất phát từ quan điểm, chủ trương của Đảng và hạn chế, bất cập trong quy định pháp luật hiện hành. Từ đó, nghiên cứu đề xuất hoàn thiện pháp luật về kiểm soát năng lực của người tham gia đấu giá tài sản nhằm bảo đảm tính minh bạch, cạnh tranh, thực chất và hiệu quả của hoạt động đấu giá.
Hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm của đấu giá viên trong đấu giá tài sản đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong bối cảnh mới

Hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm của đấu giá viên trong đấu giá tài sản đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong bối cảnh mới

Tóm tắt: Trách nhiệm pháp lý của đấu giá viên có ý nghĩa quan trọng đối với việc bảo đảm tính hợp pháp, công khai, minh bạch và khách quan trong hoạt động đấu giá tài sản. Sự phát triển của thị trường dịch vụ đấu giá và phương thức đấu giá trực tuyến đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện pháp luật về quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của đấu giá viên. Trên cơ sở phân tích sự cần thiết phải hoàn thiện pháp luật và các quy định của dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi)** (dự thảo Luật), nghiên cứu làm rõ những nội dung được kế thừa, sửa đổi, bổ sung và ý nghĩa pháp lý của các quy định về trách nhiệm nghề nghiệp, xử lý tình huống tại phiên đấu giá, đấu giá trực tuyến, bồi thường thiệt hại và giải quyết hậu quả hủy kết quả đấu giá. Từ đó, nghiên cứu đề xuất các giải pháp bảo đảm tổ chức thi hành hiệu quả, góp phần nâng cao tính chuyên nghiệp, minh bạch và trách nhiệm của đấu giá viên trong hoạt động đấu giá tài sản.
Đào tạo nghề luật sư cần gắn kết chặt chẽ giữa lý thuyết và thực tiễn

Đào tạo nghề luật sư cần gắn kết chặt chẽ giữa lý thuyết và thực tiễn

Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) (dự thảo Luật) đặt ra những yêu cầu mới đối với việc đào tạo, tập sự và tham dự kỳ thi quốc gia về luật sư để cấp chứng chỉ hành nghề luật sư. Việc hoàn thiện mô hình đào tạo nghề luật sư không chỉ là vấn đề đổi mới chương trình hay phương pháp giảng dạy, mà còn liên quan trực tiếp đến cơ chế quản lý, phân định trách nhiệm và bảo đảm chất lượng đội ngũ luật sư. Về vấn đề này, phóng viên Tạp chí Dân chủ và Pháp luật đã có cuộc trao đổi với Nhà giáo ưu tú, PGS.TS. Nguyễn Minh Hằng, Phó Giám đốc Học viện Tư pháp về mô hình đào tạo nghề luật sư tại Việt Nam trong kỷ nguyên mới và vấn đề hoàn thiện dự thảo Luật.
Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi): Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số

Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi): Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số

Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) (dự thảo Luật) đề xuất cắt giảm thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền trong giải quyết một số công việc; đồng thời bước đầu lồng ghép các yếu tố khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong hoạt động hành nghề luật sư và quản lý nhà nước về luật sư, hành nghề luật sư. Những định hướng này nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ pháp lý, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với nghề luật sư.
Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi): Hoàn thiện cơ chế hành nghề, nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý

Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi): Hoàn thiện cơ chế hành nghề, nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý

Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) (dự thảo Luật) do Bộ Tư pháp chủ trì xây dựng quy định các nội dung liên quan đến luật sư, tổ chức và hoạt động hành nghề của luật sư, trách nhiệm quản lý nhà nước về luật sư, trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư... Theo TS. Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc Học viện Tư pháp (đơn vị có chức năng đào tạo các chức danh tư pháp, bổ trợ tư pháp, trong đó có luật sư), những thay đổi về vấn đề này cần được xem xét không chỉ ở yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư mà còn ở việc phân định rõ quyền, trách nhiệm và cơ chế bảo đảm thực hiện, qua đó đáp ứng yêu cầu phát triển dịch vụ pháp lý trong bối cảnh mới.
Hoàn thiện pháp luật về luật sư để chuẩn hóa bản lĩnh chính trị và mở rộng nguồn nhân lực chất lượng cao cho Việt Nam

Hoàn thiện pháp luật về luật sư để chuẩn hóa bản lĩnh chính trị và mở rộng nguồn nhân lực chất lượng cao cho Việt Nam

Tóm tắt: Tiêu chuẩn luật sư đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm và nâng cao chất lượng hoạt động nghề luật sư. Nghiên cứu phân tích sự cần thiết phải hoàn thiện tiêu chuẩn luật sư: (i) Luật hóa tiêu chuẩn bản lĩnh chính trị vững vàng gắn với chế định bồi dưỡng nhận thức chính trị hằng năm; (ii) mở rộng tiêu chuẩn chuyên môn cho phép người có bằng thạc sĩ, tiến sĩ luật (không có bằng cử nhân luật) được tham gia hành nghề luật sư nhưng gắn với cơ chế kiểm soát chất lượng. Trên cơ sở lý luận về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, kinh nghiệm quốc tế (mô hình Juris Doctor) và thực tiễn 20 năm thi hành Luật Luật sư năm 2006, sửa đổi, bổ sung năm 2012 (Luật Luật sư năm 2006), nghiên cứu cho thấy, những sửa đổi này có căn cứ khoa học, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Việc kết hợp giữa siết chặt kỷ cương quản lý nhà nước với tiếp cận năng lực liên ngành, thực chất, vừa tạo "màng lọc" phòng ngừa suy thoái đạo đức hành nghề, vừa tạo đột phá thể chế thu hút nhân tài chất lượng cao, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế của đội ngũ luật sư Việt Nam trong thời kỳ hội nhập và phát triển mới.
Chế định thành viên góp vốn của tổ chức hành nghề luật sư - Cơ chế nâng cao năng lực cạnh tranh của luật sư Việt Nam

Chế định thành viên góp vốn của tổ chức hành nghề luật sư - Cơ chế nâng cao năng lực cạnh tranh của luật sư Việt Nam

Tóm tắt: Nghề luật sư có tính truyền thống, lâu đời tại nhiều quốc gia. Mô hình truyền thống của tổ chức hành nghề luật sư mang tính đối nhân giữa các luật sư, như văn phòng luật sư, công ty luật hợp danh. Cùng với sự phát triển của thị trường và yêu cầu đa dạng hóa dịch vụ pháp lý, mô hình tổ chức đối nhân đã từng bước chuyển hóa thành mô hình đối vốn, như công ty luật hợp danh trách nhiệm hữu hạn, công ty luật trách nhiệm hữu hạn. Mô hình tổ chức hành nghề mang tính đối vốn kể từ Luật Luật sư năm 2006, sửa đổi, bổ sung năm 2012 (Luật Luật sư năm 2006), đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của các tổ chức hành nghề luật sư và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với các tổ chức này. Hiện, thị trường dịch vụ pháp lý trên thế giới chịu tác động đáng kể từ yêu cầu của thị trường và sự phát triển của công nghệ. Trước bối cảnh đó, một số quốc gia đã cho phép thành viên góp vốn không phải luật sư có thể tham gia vào hoạt động của tổ chức hành nghề luật sư, qua đó, bổ sung nguồn lực tài chính, công nghệ và năng lực quản trị, tạo điều kiện cho các tổ chức này phát triển. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cần hoàn thiện pháp luật về luật sư để bổ sung quy định về thành viên góp vốn tại tổ chức hành nghề luật sư, góp phần thúc đẩy sự phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của các tổ chức này trên thị trường trong nước và quốc tế.
Đổi mới quy trình trở thành luật sư đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới

Đổi mới quy trình trở thành luật sư đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới

Tóm tắt: Đổi mới quy trình trở thành luật sư là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn mới, nhằm thể chế hóa các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước; xây dựng đội ngũ luật sư Việt Nam trong sạch, vững mạnh và đạt chuẩn quốc tế. Nghiên cứu sử dụng các phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp để luận giải về sự cần thiết phải đổi mới quy trình trở thành luật sư; đồng thời, đưa ra một số giải pháp và đánh giá hiệu quả các giải pháp đổi mới quy trình trở thành luật sư, chế định luật sư tập sự và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu lực thi hành.
Hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm tự quản đối với tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới

Hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm tự quản đối với tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới

Tóm tắt: Tổ chức xã hội - nghề nghiệp là một trong những chủ thể đóng vai trò quan trọng trong tổ chức, hoạt động luật sư ở Việt Nam cũng như nhiều quốc gia trên thế giới. Trên cơ sở phân tích lý luận về sự chuyển dịch tư duy từ “vai trò tự quản” sang “trách nhiệm tự quản” và đánh giá thực trạng công tác tự quản trên thực tế trong Báo cáo số 422/BC-BTP, nghiên cứu làm rõ sự cần thiết phải hoàn thiện thể chế về trách nhiệm tự quản và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của tổ chức xã hội - nghề nghiệp luật sư trong dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) (dự thảo Luật). Các giải pháp tập trung vào việc tái cấu trúc các nhóm nhiệm vụ, quyền hạn của tổ chức tự quản; xây dựng cơ chế giải quyết quan hệ nội bộ gắn với quyền khởi kiện tại Tòa án; bảo đảm nguồn lực hỗ trợ từ Nhà nước và mở rộng tính đại diện của tổ chức tự quản. Đặc biệt, đổi mới tổ chức thực hiện nhằm hạn chế tình trạng “hành chính hóa”, nâng cao năng lực tự quản và hiệu quả thực hiện trách nhiệm của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư trong tình hình mới.

Theo dõi chúng tôi trên: