KPI trong xây dựng pháp luật: Phương thức quản trị dựa trên dữ liệu, rõ trách nhiệm, rõ kết quả

Đưa KPI trở thành công cụ quản trị xây dựng pháp luật

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh nhấn mạnh, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, công tác xây dựng pháp luật đặt ra yêu cầu ngày càng cao, không chỉ bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật mà còn phải xuất phát từ thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển, mở đường cho đổi mới, khai thông và huy động nguồn lực. Theo Thứ trưởng, cùng với đổi mới quy trình, phương pháp, kỹ thuật, cần phải tăng cường kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm và hiệu quả tổ chức thực hiện các nhiệm vụ xây dựng pháp luật. Việc xây dựng cơ chế theo dõi, đánh giá, đo lường kết quả một cách thực chất, khách quan, công bằng, minh bạch là yêu cầu cần thiết; trong đó, KPI không chỉ là công cụ chấm điểm mà còn phải trở thành công cụ quản trị, giúp theo dõi tiến độ, nhận diện vấn đề, làm rõ trách nhiệm và nâng cao chất lượng công tác xây dựng pháp luật.

Toàn cảnh Hội thảo

Thứ trưởng cho biết, Bộ Tài liệu hướng dẫn thực hiện đánh giá, chấm điểm về công tác xây dựng pháp luật được xây dựng nhằm cụ thể hóa Quyết định số 1205/QĐ-TTg ngày 06/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ, đồng thời là công cụ hướng dẫn thống nhất về tiêu chí, chỉ số, phương pháp, quy trình và cách thức đánh giá, chấm điểm. Việc thí điểm được thực hiện từ kỳ đánh giá quý III năm 2026 đến hết kỳ đánh giá quý III năm 2027, đây là khoảng thời gian quan trọng để triển khai, kiểm nghiệm và hoàn thiện phương thức đánh giá mới này.

Để việc triển khai Bộ Tài liệu được thống nhất, hiệu quả và phù hợp với thực tiễn, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh đề nghị các đại biểu tập trung trao đổi, thảo luận một số nội dung trọng tâm, trong đó lưu ý 05 vấn đề sau:

Thứ nhất, về tiếp cận và tổ chức thực hiện Bộ Tài liệu, Thứ trưởng đề nghị các bộ, cơ quan ngang bộ quan tâm quán triệt nội dung, phân công đầu mối, chuẩn bị các điều kiện cần thiết và tăng cường phối hợp trong quá trình triển khai, qua đó bảo đảm các tiêu chí, chỉ số và phương pháp đánh giá được hiểu và áp dụng thống nhất.

Thứ hai, về chuẩn bị cho kỳ đánh giá, chấm điểm đầu tiên, Thứ trưởng đề nghị các đại biểu tập trung trao đổi về những công việc cần thực hiện, nhất là cập nhật, cung cấp, kiểm tra và xác nhận thông tin, dữ liệu làm căn cứ đánh giá; đồng thời làm rõ trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị để bảo đảm kỳ đánh giá đầu tiên được triển khai thuận lợi, đúng tiến độ.

Thứ ba, về cơ chế phối hợp, trao đổi và xử lý trong quá trình đánh giá, Thứ trưởng đề nghị làm rõ phương thức phối hợp giữa Bộ Tư pháp với các bộ, cơ quan ngang bộ; cơ chế trao đổi, làm rõ thông tin, phản hồi, xác nhận và giải trình kết quả. Qua đó, bảo đảm quá trình đánh giá được thực hiện công khai, minh bạch, có căn cứ và phản ánh đúng kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh phát biểu khai mạc Hội thảo

Thứ tư, về những vấn đề phát sinh trong thực tiễn, Thứ trưởng cho rằng, mặc dù Bộ Tài liệu được xây dựng trên cơ sở nghiên cứu, tổng hợp và dự liệu các tình huống có thể phát sinh, song thực tiễn triển khai có thể xuất hiện những trường hợp chưa được dự liệu đầy đủ. Do đó, các đại biểu cần chủ động chia sẻ những vướng mắc, tình huống phát sinh để Bộ Tư pháp nghiên cứu, hướng dẫn hoặc thống nhất cách thức xử lý, qua đó bảo đảm sự thống nhất trong quá trình thực hiện giữa các bộ, cơ quan.

Thứ năm, về tiếp tục hoàn thiện Bộ Tài liệu trong quá trình thí điểm, Thứ trưởng nhấn mạnh việc công bố Bộ Tài liệu là dấu mốc chuyển từ giai đoạn xây dựng sang tổ chức thực hiện, không đồng nghĩa với việc đây là một sản phẩm bất biến. Qua thực tiễn triển khai và các kỳ đánh giá, những thông tin, kinh nghiệm và tình huống phát sinh sẽ là cơ sở để tiếp tục rà soát, hoàn thiện phương pháp, tiêu chí và cách thức tổ chức thực hiện khi cần thiết.

Thứ trưởng tin tưởng, với sự phối hợp của các bộ, cơ quan Trung ương, các chuyên gia, nhà khoa học và sự đồng hành của UNDP, việc triển khai Bộ Tài liệu sẽ từng bước hình thành phương thức quản trị công tác xây dựng pháp luật dựa trên dữ liệu, rõ trách nhiệm, rõ kết quả, góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương và nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật.

Thống nhất cách hiểu, phương thức và trách nhiệm trong đánh giá

Trình bày một số nội dung cần lưu ý trong quá trình triển khai Đề án thí điểm đánh giá, chấm điểm KPI về công tác xây dựng pháp luật, bà Nguyễn Thị Phương Liên, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp cho biết, mục tiêu của Hội thảo là thống nhất cách hiểu, phương thức thực hiện và trách nhiệm của các cơ quan trong toàn bộ quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Theo đó, KPI về công tác xây dựng pháp luật không phải là cơ chế đánh giá độc lập, tách rời quy trình hiện hành, mà được thiết kế để theo dõi, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của các bộ, cơ quan ngang bộ, gắn với tiến độ, mức độ hoàn thành và trách nhiệm của từng chủ thể. Vì vậy, KPI cần được nhìn nhận trước hết là một công cụ quản lý, không đơn thuần là phương thức chấm điểm.

Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp Nguyễn Quốc Hoàn phát biểu tại Hội thảo

Về phạm vi đánh giá, Đề án tập trung vào các bộ, cơ quan ngang bộ và các nhiệm vụ xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi thí điểm, loại trừ văn bản thuộc bí mật nhà nước. Việc đánh giá được thực hiện xuyên suốt các công đoạn, từ xây dựng hồ sơ chính sách, dự án, dự thảo văn bản; thẩm định, phối hợp thẩm định; lấy ý kiến thành viên Chính phủ; xử lý hồ sơ trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đến tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện hồ sơ theo ý kiến chỉ đạo. Do đó, kết quả KPI phản ánh cả tiến độ, chất lượng thực hiện nhiệm vụ và trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan trong toàn bộ chuỗi công việc.

Bà Nguyễn Thị Phương Liên cũng lưu ý, dữ liệu là nền tảng để xây dựng, hoàn thiện và thực hiện, triển khai thực hiện được KPI. Các thông tin về hồ sơ, nhiệm vụ, cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, thời hạn, mốc thời gian thực tế, trạng thái xử lý, kết quả thực hiện và tài liệu chứng minh cần được cập nhật đầy đủ, chính xác. Cùng với đó, cần bảo đảm “5 rõ”, gồm: rõ hồ sơ, rõ nhiệm vụ, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn và rõ kết quả. Việc xác định đầy đủ các yếu tố này ngay từ đầu sẽ góp phần bảo đảm kết quả chấm điểm chính xác, hạn chế phát sinh vướng mắc, tranh luận trong quá trình đánh giá.

Về định hướng tổ chức triển khai, Bộ Tư pháp xác định 05 nội dung trọng tâm gồm: xác định KPI là một quá trình quản lý thay vì chỉ là bảng chấm điểm; bám sát nội dung, nhiệm vụ được xác định tại Đề án, không đặt thêm cơ chế ngoài Đề án; bảo đảm sự thống nhất giữa quy trình nghiệp vụ và quy trình trên hệ thống quản lý chương trình xây dựng văn bản; thiết lập cơ chế rà soát, phản hồi, giải trình và xác minh; đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá, hoàn thiện phương pháp trong quá trình thí điểm.

Nhận diện vướng mắc, tiếp tục hoàn thiện qua thực tiễn

Tham gia trao đổi, một số đại biểu cho rằng, cần thống nhất chính xác phạm vi, danh mục nhiệm vụ được đưa vào từng kỳ đánh giá, đồng thời chuẩn hóa dữ liệu đầu vào, nhất là thời điểm bắt đầu và hoàn thành nhiệm vụ. Đây là cơ sở để hệ thống tự động tính toán, chấm điểm, do đó, cần tiếp tục rà soát, làm rõ cách xác định thời điểm hoàn thành trong những trường hợp có sự chênh lệch giữa ngày ký tờ trình và ngày Văn phòng Chính phủ thực tế tiếp nhận hồ sơ.

Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp Nguyễn Thị Phương Liên phát biểu tại Hội thảo

Từ thực tiễn triển khai, tăng cường cơ chế kiểm tra, xác nhận, giải trình và cảnh báo đối với các đầu mối cập nhật dữ liệu; đồng thời kịp thời ghi nhận, xử lý những tình huống phát sinh mà Quyết định số 1205/QĐ-TTg và Bộ Tài liệu hướng dẫn chưa dự liệu hết, nhất là các trường hợp liên quan đến yếu tố khách quan, ngoại lệ và trách nhiệm của cơ quan cập nhật dữ liệu. Qua đó, từng bước hoàn thiện bộ tiêu chí, tài liệu hướng dẫn và quy trình đánh giá trong giai đoạn thí điểm.

Ở góc độ cơ quan thực hiện công tác thẩm định, một số đại biểu cho rằng, việc đánh giá KPI cần phản ánh thực chất chất lượng báo cáo thẩm định, trong đó cần xem xét đến tính đầy đủ, chính xác của hồ sơ, thông tin do cơ quan chủ trì soạn thảo cung cấp. Cần làm rõ một số tiêu chí trong đánh giá chất lượng thẩm định, như cách xác định mức độ thiếu nội dung trong báo cáo, trách nhiệm của các cơ quan tham gia và cách xử lý những trường hợp việc thực hiện các tiêu chí có cách hiểu khác nhau.

Việc xác định trách nhiệm và trừ điểm phải dựa trên căn cứ, tài liệu kiểm chứng, đồng thời xem xét các nguyên nhân khách quan, bất khả kháng, khối lượng công việc tăng đột biến hoặc tính chất phức tạp của hồ sơ, văn bản. Xác định rõ trách nhiệm của các bên tại thời điểm thẩm định và có cơ chế giải trình, phản hồi phù hợp, qua đó bảo đảm kết quả đánh giá khách quan, công bằng và phản ánh đúng thực tế công tác thẩm định.

Phát biểu kết luận Hội thảo, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp Nguyễn Quốc Hoàn nhấn mạnh, đây là kỳ đánh giá đầu tiên trong khuôn khổ Đề án thí điểm. Vụ trưởng đề nghị các bộ, cơ quan ngang bộ chủ động cập nhật thông tin, dữ liệu, hồ sơ về quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật trên hệ thống theo tiến độ thực hiện, không chờ đến khi có danh mục văn bản được đưa vào kỳ đánh giá. Việc cập nhật thường xuyên không chỉ phục vụ đánh giá KPI mà còn góp phần hình thành cơ sở dữ liệu đầy đủ về quá trình xây dựng văn bản, thuận tiện cho việc tra cứu, theo dõi và sử dụng trong quá trình sửa đổi, bổ sung văn bản sau này.

Vụ trưởng đồng thời đề nghị các cơ quan chủ động phản ánh những khó khăn, vướng mắc và tình huống phát sinh trong quá trình thực hiện để Bộ Tư pháp tổng hợp, phối hợp xử lý, qua đó tiếp tục hoàn thiện Bộ Tài liệu hướng dẫn và phân hệ đánh giá trong thời gian thí điểm. Theo đó, việc công bố Bộ Tài liệu là bước chuyển sang giai đoạn tổ chức thực hiện, trong đó thực tiễn triển khai sẽ là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí và phương thức đánh giá.