Bảo đảm cơ sở pháp lý trong triển khai thực hiện chế độ chính sách về bảo hiểm xã hội

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú và Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Mạnh Khương đồng chủ trì Hội đồng thẩm định hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội

Trao đổi tại phiên họp, đại diện Bộ Nội vụ cho biết, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (dự thảo Luật) được xây dựng nhằm thể chế các quan điểm, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, phù hợp với thực tiễn thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp; phù hợp với thẩm quyền của Quốc hội, Chính phủ và nguyên tắc phân định thẩm quyền trong Chính phủ, của chính quyền địa phương; đồng thời bổ sung các quy định tạo cơ sở pháp lý cho cơ quan, tổ chức trong quá trình triển khai thực hiện chế độ chính sách về bảo hiểm xã hội.

Dự thảo Luật được kết cấu gồm 03 điều, trong đó sửa đổi quyền hạn và trách nhiệm của cơ quan bảo hiểm xã hội để phù hợp với chức năng hiện nay, cụ thể: (i) Không quy định cụ thể chế độ báo cáo của cơ quan bảo hiểm xã hội với các cơ quan có thẩm quyền trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội; (ii) Không quy định trách nhiệm của cơ quan bảo hiểm xã hội trong việc ban hành mẫu sổ, mẫu hồ sơ và chủ trì xây dựng, quản lý, cập nhật, duy trì cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm và khai thác, sử dụng, chia sẻ dữ liệu trong cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm theo quy định của pháp luật và (iii) Bổ sung nhiệm vụ kiểm tra chuyên ngành về đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế cho cơ quan bảo hiểm xã hội nhằm phù hợp với chủ trương tại Kết luận số 134-KL/TW ngày 28/3/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về Đề án sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra tinh gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Để phù hợp với chủ trương kết thúc hoạt động của công đoàn viên chức, công đoàn lực lượng vũ trang theo Nghị quyết số 60-NQ/TW ngày 12/4/2025 Hội nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, dự thảo Luật sửa đổi quy định về chế độ dưỡng sức phục hồi sức khỏe sau ốm đau và sau thai sản theo hướng: “Trường hợp đơn vị sử dụng lao động không tổ chức công đoàn cơ sở theo quy định thì do người sử dụng lao động quyết định”.

Ngoài ra, trong bối cảnh cần tăng cường huy động các nguồn lực cho phát triển kinh tế, việc thu hút đa dạng đối tượng có nhu cầu tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung, gồm các cá nhân có thu nhập cao nhưng không có hợp đồng lao động với người sử dụng lao động là cần thiết nhằm đóng góp vào nguồn vốn dài hạn tham gia vào thị trường vốn thông qua hoạt động đầu tư của quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung. Vì vậy, cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất sửa đổi quy định tại khoản 5 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 theo hướng cho phép cá nhân được trực tiếp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung trên cơ sở tự nguyện mà không bắt buộc phải thông qua người sử dụng lao động.

Trao đổi tại cuộc họp, một số đại biểu cho rằng, phạm vi sửa đổi của dự thảo Luật có dấu hiệu rộng hơn mục tiêu được xác định trong Tờ trình, cụ thể: Mục tiêu chủ yếu của dự án Luật được xác định tại Tờ trình là thực hiện các chủ trương về sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cắt giảm thủ tục hành chính và hoàn thiện một số chính sách về bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên, dự thảo Luật còn sửa đổi nhiều nội dung có tính chất chính sách như cơ chế đầu tư Quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm hưu trí bổ sung, điều kiện hưởng một số chế độ, nguyên tắc quản lý quỹ. Trên cơ sở đó, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì tiếp tục rà soát phạm vi sửa đổi hoặc bổ sung cơ sở giải trình để bảo đảm tính hợp lý của hồ sơ.

Toàn cảnh cuộc họp

Đáng chú ý, có đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát sự cần thiết của việc bổ sung quy định chuyển tiếp. Lý giải đề xuất này, đại biểu cho biết, dự thảo Luật hiện chỉ quy định về hiệu lực thi hành và trách nhiệm tổ chức thi hành mà chưa có điều khoản chuyển tiếp. Trong khi đó, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung nhiều quy định liên quan đến tổ chức thực hiện, thẩm quyền của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và một số chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội. Bên cạnh đó, cơ quan chủ trì cũng cần đánh giá khả năng phát sinh các trường hợp cần xử lý chuyển tiếp như: Hồ sơ đang được giải quyết, các trường hợp đang tham gia hoặc đang hưởng chế độ bảo hiểm xã hội, việc thực hiện các quy định về tổ chức và thẩm quyền... để xác định có cần bổ sung điều khoản chuyển tiếp nhằm bảo đảm tính liên tục trong áp dụng pháp luật và tránh phát sinh vướng mắc khi Luật có hiệu lực.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú nhất trí về sự cần thiết sửa đổi Luật. Tuy nhiên, cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục rà soát, làm rõ phạm vi sửa đổi, bổ sung trong bối cảnh nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 21/5/2018 Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII) về cải cách chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và người lao động trong doanh nghiệp và Nghị quyết số 28-NQ/TW của Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XII về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội chuẩn bị được ban hành (Nghị quyết số 28-NQ/TW).

Trên cơ sở các ý kiến của thành viên Hội đồng thẩm định, Thứ trưởng thống nhất hồ sơ dự án Luật đủ điều kiện trình Chính phủ sau khi cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu và hoàn thiện đầy đủ các nội dung đã được góp ý tại cuộc họp.

Theo đó, Thứ trưởng đề nghị Bộ Nội vụ tập trung nghiên cứu 04 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, cụ thể: (i) Tiếp tục rà soát, làm rõ phạm vi sửa đổi, bổ sung; đồng thời giải trình đầy đủ cơ sở của từng nội dung, thể hiện rõ quan điểm của cơ quan chủ trì soạn thảo, nhất là đối với các nội dung còn có nhiều phương án; (ii) Thuyết minh, giải trình nhằm bảo đảm sự phù hợp với các chủ trương, đường lối của Đảng như: Nghị quyết số 28-NQ/TW và Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; (iii) Rà soát các nội dung để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật cũng như sự thống nhất trong chính dự thảo Luật; (iv) Tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự án Luật, đặc biệt là tờ trình và bản thuyết minh.