Hoàn thiện Nghị định về Trung tâm trọng tài quốc tế thuộc Trung tâm tài chính quốc tế

Toàn cảnh phiên họp.

Báo cáo tại phiên họp, đồng chí Lại Thị Vân Anh, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp luật quốc tế cho biết, cùng với sự phát triển của các dịch vụ tài chính, hoạt động đầu tư kinh doanh trong Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam sẽ đi đôi với nhu cầu giải quyết tranh chấp có quy mô và tính phức tạp cao, liên quan đến nhiều nhà đầu tư, thành viên, các bên có liên quan đến hoạt động trong Trung tâm Tài chính quốc tế. Vì thế, Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam cần có cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, phù hợp với thông lệ quốc tế để đáp ứng nhu cầu và bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư, thành viên, các bên có liên quan đến hoạt động trong Trung tâm Tài chính quốc tế trên nguyên tắc minh bạch, công bằng, khách quan. Đồng thời, việc vận hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam không thể thành công nếu không có khung pháp lý về giải quyết tranh chấp rõ ràng và đột phá, nhằm tạo niềm tin và thu hút các nhà đầu tư trên thế giới.

Trung tâm Trọng tài quốc tế giải quyết tranh chấp theo thỏa thuận giữa các bên liên quan đến hoạt động đầu tư, kinh doanh

Việc khẩn trương ban hành Nghị định quy định về Trung tâm Trọng tài quốc tế thuộc Trung tâm Tài chính quốc tế và việc áp dụng pháp luật, giải quyết tranh chấp tại Trung tâm Tài chính quốc tế là cần thiết để đảm bảo tính cạnh tranh với các Trung tâm Tài chính lớn khác trên thế giới tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các nhà đầu tư, thành viên, các bên có liên quan đến hoạt động tại Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam đáp ứng yêu cầu về phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước.

Đồng chí Lại Thị Vân Anh, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp luật quốc tế báo cáo tại phiên họp.

Dự thảo Nghị định gồm 04 chương, 12 điều, quy định về việc thành lập, hoạt động của Trung tâm Trọng tài quốc tế thuộc Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam và việc áp dụng pháp luật, giải quyết tranh chấp tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam, cụ thể:

Việc thành lập, hoạt động và chấm dứt Trung tâm Trọng tài quốc tế thuộc Trung tâm Tài chính quốc tế quy định theo hướng phù hợp với quy định của pháp luật về trọng tài thương mại, Nghị quyết số 222/2025/QH15 ngày 27/06/2025 của Quốc hội về Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam. Đồng thời, quyền và nghĩa vụ của Trung tâm Trọng tài quốc tế được quy định phù hợp với quy định của pháp luật về trọng tài thương mại.

Dự thảo Nghị định quy định rõ thẩm quyền của Trung tâm Trọng tài quốc tế thuộc Trung tâm Tài chính quốc tế có thẩm quyền giải quyết tranh chấp theo thỏa thuận giữa các bên liên quan đến hoạt động đầu tư, kinh doanh tại Trung tâm Tài chính quốc tế theo quy định pháp luật trọng tài và quy tắc trọng tài do Trung tâm Trọng tài quốc tế ban hành. Như vậy, các vấn đề về quy tắc tố tụng trọng tài, điều lệ trọng tài do Trung tâm Trọng tài quyết định; các bên trong tranh chấp tự thỏa thuận các vấn đề về ngôn ngữ, lựa chọn luật áp dụng.

Trọng tài viên Trung tâm Tài chính quốc tế có ít nhất 05 năm kinh nghiệm thực tiễn về giải quyết tranh chấp bằng trọng tài liên quan đến lĩnh vực đầu tư, kinh doanh, giải quyết tranh chấp quốc tế

Trên cơ sở quan điểm về việc cần có các tiêu chí đột phá nhằm từng bước thu hút các chuyên gia trong lĩnh vực giải quyết tranh chấp, các trọng tài viên có uy tín trên thế giới đến làm việc tại Trung tâm Trọng tài quốc tế thuộc Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam, Điều 7 dự thảo Nghị định quy định rõ tiêu chuẩn trọng tài viên, ngoài các tiêu chuẩn thông thường theo quy định của pháp luật về trọng tài thương mại, Trọng tài viên cần đáp ứng thêm tiêu chuẩn (i) Có trình độ ngoại ngữ đáp ứng việc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài trong Trung tâm Tài chính quốc tế và (ii) Có kiến thức sâu rộng và ít nhất 05 năm kinh nghiệm thực tiễn về giải quyết tranh chấp bằng trọng tài liên quan đến lĩnh vực đầu tư, kinh doanh, giải quyết tranh chấp quốc tế; có uy tín và được ghi nhận tại các diễn đàn trong nước và quốc tế…

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh phát biểu tại phiên họp.

Phát biểu định hướng tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho rằng, về cơ bản, việc xây dựng Nghị định lần này cần xuất phát từ thực tiễn, từ một số nội dung trong Nghị quyết số 222/2025/QH15 còn chưa rõ ràng, ví dụ như phạm vi thẩm quyền của trọng tài, trong đó có liên quan đến lĩnh vực kế toán. Thứ trưởng đề nghị hết sức lưu ý đến thẩm quyền của Trung tâm Trọng tài quốc tế trong mối tương quan với các Tòa án chuyên biệt sẽ được thành lập trong tương lai.

Một điểm rất quan trọng khác là cơ chế quản lý, giám sát đối với Trung tâm Tài chính quốc tế (nội dung hướng dẫn Điều 31 Nghị quyết số 222/2025/QH15). Cần bảo đảm hoạt động của trung tâm này không tạo ra xung đột lợi ích với thị trường tài chính trong nước, phải giữ được sự độc lập, tự chủ về kinh tế, tài chính, tiền tệ. Trung tâm Tài chính quốc tế phải tuân thủ hệ thống pháp luật Việt Nam, không thể đứng ngoài hoặc đứng trên pháp luật. Việc quản lý, giám sát phải do các cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam chủ trì, có cơ chế phối hợp rõ ràng. Thứ trưởng cũng đề nghị, đối với cơ chế Trung tâm Trọng tài quốc tế, cần tôn trọng các nguyên tắc của Luật Trọng tài thương mại hiện hành.

Cần xác định rõ ràng các loại tranh chấp được giải quyết tại Trung tâm Trọng tài quốc tế

Trao đổi tại phiên họp, các đại biểu đã tập trung thảo luận, cho ý kiến góp ý đối với một số vấn đề cơ bản như sau: (i) Tính duy nhất của Trung tâm Trọng tài quốc tế? Trung tâm Trọng tài quốc tế không phải là cơ quan giải quyết tranh chấp duy nhất bằng trọng tài tại Trung tâm Tài chính quốc tế; các thành viên và nhà đầu tư vẫn có quyền lựa chọn các trọng tài quốc tế khác; cần quy định rõ ràng về việc thành lập và chấm dứt hoạt động của Trung tâm Trọng tài quốc tế, đặc biệt là trong trường hợp có nhiều nhóm sáng lập viên đề xuất thành lập; khi Trung tâm Trọng tài quốc tế chấm dứt hoạt động, cần có biện pháp khuyến khích, thúc đẩy việc thành lập một trung tâm mới thay thế, đảm bảo tính liên tục của hoạt động giải quyết tranh chấp; (ii) Tính quốc tế của phán quyết trọng tài: Hiện nay, pháp luật Việt Nam chưa có quy định rõ ràng về việc xác định tính quốc tế của phán quyết trọng tài, gây khó khăn trong việc thực thi; Nghị định thành lập Trung tâm Trọng tài quốc tế có cơ hội để làm rõ hơn các vấn đề này, phù hợp với Luật Trọng tài thương mại hiện hành; (iii) Áp dụng pháp luật tại Trung tâm Tài chính quốc tế: Nghị quyết số 222/2025/QH15 đã có quy định về việc áp dụng pháp luật tại Trung tâm Tài chính quốc tế, bao gồm cả việc lựa chọn áp dụng pháp luật nước ngoài. Nghị định cần làm rõ hơn vấn đề này, tạo điều kiện thuận lợi cho việc giải quyết tranh chấp. (iv) Thẩm quyền giải quyết tranh chấp của Trung tâm Trọng tài quốc tế: Cần xác định rõ ràng các loại tranh chấp được giải quyết tại Trung tâm Trọng tài quốc tế, ví dụ như tranh chấp liên quan đến hoạt động đầu tư, kinh doanh tại Trung tâm Tài chính quốc tế.

Tiếp thu ý kiến chỉ đạo, định hướng của Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh và các ý kiến đóng góp của đại biểu đối với dự thảo Nghị định, thay mặt Tổ soạn thảo, đồng chí Lại Thị Vân Anh, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp luật quốc tế phát biểu sẽ tổng hợp đầy đủ các ý kiến, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan để tiếp tục rà soát, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Nghị định./.