Nâng cao chất lượng, hiệu quả triển khai thi hành Luật Thi hành án dân sự năm 2025 trong bối cảnh mới

Hội thảo có sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực pháp lý; đại diện Lãnh đạo một số bộ, ngành; một số đại biểu Quốc hội; đại diện Văn phòng Quốc hội, Văn phòng Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp; tổ chức pháp chế các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; đại diện Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp, Sở Tư pháp các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; đại diện các cơ quan Thi hành án dân sự; Văn phòng Thừa phát lại; đại diện lãnh đạo, công chức, các chức danh tư pháp một số cơ quan, ban, ngành; luật gia, luật sư; đại diện ngân hàng, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu...

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Mai Lương Khôi phát biểu khai mạc Hội thảo

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Mai Lương Khôi cho biết, Luật Thi hành án dân sự năm 2025 gồm có 05 chương, 116 điều và sẽ chính thức có hiệu lực vào ngày 01/7/2026, thay thế Luật Thi hành án Dân sự năm 2008. Đây là kết quả của quá trình tổng kết, đánh giá kết quả triển khai Luật Thi hành án dân sự năm 2008, thể chế hóa những chủ trương, đường lối chính trị của Đảng và Nhà nước, đồng thời, tổng kết thực tiễn, đánh giá bối cảnh trong tình hình mới, yêu cầu mới phát triển kinh tế - xã hội. Luật đã thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng về cải cách tư pháp. Đặc biệt, chúng ta tổ chức triển khai thi hành Luật Thi hành án dân sự trong bối cảnh đang tổ chức triển khai hiệu quả Nghị quyết 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng pháp luật và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; tổ chức sắp xếp bộ máy hành chính nhà nước, trong đó có tổ chức chính quyền địa phương, tổ chức sắp xếp đối với hệ thống thi hành án dân sự; triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Thứ trưởng thông tin thêm, ngày 21/01/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 159/QĐ-TTg quyết định ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật Thi hành án dân sự. Theo đó, Bộ Tư pháp là cơ quan chủ trì triển khai.

Hội thảo khoa học “Triển khai thi hành Luật Thi hành án dân sự năm 2025 nhằm nâng cao chất lượng công tác thi hành án trong bối cảnh mới”

Gợi mở, định hướng trao đổi, thảo luận, Thứ trưởng đề nghị đại biểu tập trung một số vấn đề như: Một là, các nhiệm vụ và giải pháp để triển khai và tổ chức thi hành Luật Thi hành án dân sự năm 2025 trên tinh thần quán triệt và triển khai hiệu quả Nghị quyết 66-NQ/TW, đặc biệt trong Nghị quyết 66-NQ/TW, các nhiệm vụ, giải pháp và quan điểm chỉ đạo rất rõ. Hai là, triển khai thi hành Luật Thi hành án dân sự năm 2025 gắn với nhiệm vụ của cả nước, đó là sau gần 01 năm sắp xếp tổ chức bộ máy và tổ chức chính quyền địa phương. Riêng đối với công tác thi hành án dân sự, trong bối cảnh khối lượng công việc không ngừng tăng cao cả về số lượng vụ việc, số tiền phải thi hành và tính chất phức tạp của các vụ việc. Đây là thách thức đặt ra trong công tác thi hành án dân sự nói chung cũng như trong triển khai thi hành Luật Thi hành án dân sự năm 2025 cũng như các văn bản quy định chi tiết hướng dẫn thi hành. Ba là, triển khai thi hành Luật Thi hành án dân sự năm 2025 trong bối cảnh chuyển đổi số toàn diện đối với công tác thi hành án dân sự. Nền tảng số thi hành án dân sự đã được xây dựng một cách quyết liệt và đã đưa vào triển khai chính thức từ ngày 20/01/2026.

Phó Cục trưởng Cục Quản lý Thi hành án dân sự Trần Thị Phương Hoa phát biểu dẫn đề Hội thảo

Phát biểu dẫn đề Hội thảo, đồng chí Trần Thị Phương Hoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Thi hành án dân sự cho biết, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành các kế hoạch triển khai thực hiện Luật Thi hành án dân sự năm 2025. Bộ Tư pháp, Cục Quản lý Thi hành án dân sự trên cơ sở đó cũng đã ban hành các kế hoạch triển khai và thực hiện Kế hoạch của Thủ tướng Chính phủ. Cục Quản lý Thi hành án dân sự đã tổ chức thực hiện một số nội dung để triển khai Luật, cụ thể: (i) Tổ chức quán triệt, tuyên truyền, phổ biến luật và các văn bản quy định chi tiết, biện pháp thi hành Luật. Nhiệm vụ này đã được triển khai thực hiện ngay sau khi Luật được Quốc hội thông qua và hiện nay đang được tiếp tục rà soát hoàn thiện để đảm bảo cập nhật đầy đủ các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành Luật. (ii) Cục Quản lý Thi hành án dân sự đã tham mưu Bộ Tư pháp ban hành kế hoạch tổ chức tập huấn đối với đội ngũ công chức, cơ quan thi hành án dân sự về Luật, các văn bản hướng dẫn Luật; việc tập huấn sẽ được tổ chức trong tháng 6/2026 để bảo đảm đến ngày 01/7/2026, toàn bộ công chức, chấp hành viên các cơ quan thi hành án dân sự sẽ được cập nhật đầy đủ các kiến thức, quy định mới về thi hành án dân sự. (iii) Cục Quản lý Thi hành án dân sự đã biên soạn tài liệu như là cẩm nang, bộ tài liệu các bộ câu hỏi hướng dẫn nghiệp vụ thi hành án dân sự. (iv) Rà soát và lập danh mục xây dựng các văn bản quy phạm quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật. Bộ Tư pháp được phân công chủ trì xây dựng 3 nghị định để quy định chi tiết một số điều và hướng dẫn thi hành Luật Thi hành án dân sự năm 2025. Đến nay, Cục Quản lý Thi hành án dân sự đã tham mưu Bộ Tư pháp trình Chính phủ ban hành đủ 03 nghị định; tham mưu Bộ Tư pháp ban hành 04 thông tư và như vậy so với kế hoạch của Bộ Tư pháp và kế hoạch của Thủ tướng Chính phủ thì hiện chỉ còn 01 thông tư liên tịch. (v) xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch để chuyển giao kho vật chứng về Bộ Công an. (vi) Cục Quản lý Thi hành án dân sự đã tham mưu Bộ Tư pháp thực hiện thủ tục đổi tên Thừa phát lại và Văn phòng Thừa phát lại trước ngày 01/7/2027. (vii) Rà soát toàn bộ quy trình thủ tục trong hồ sơ thi hành án. (viii) Bảo đảm cơ sở vật chất, nguồn nhân lực, kinh phí cho hệ thống thi hành án dân sự thực hiện hoạt động hiệu lực, hiệu quả theo mô hình mới, trong đó tập trung nguồn lực cho công tác chuyển đổi số về thi hành án dân sự. Để đáp ứng mô hình cơ quan thi hành án dân sự tinh gọn như vậy, chúng tôi đã phải rất quyết liệt trong việc chuyển đổi số. Hiện nay thì chúng tôi đã đưa vào hoạt động nền tảng số thi hành án dân sự cũng như là Trung tâm điều hành thông minh.

Trên cơ sở định hướng, phát biểu của Thứ trưởng Bộ Tư pháp Mai Lương Khôi và Phó Cục trưởng Cục Quản lý Thi hành án dân sự, các đại biểu đã tích cực, tập trung trao đổi, thảo luận, đề xuất những giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả triển khai Luật Thi hành án dân sự năm 2025 trên thực tế. Hầu hết các đại biểu đều ghi nhận những kết quả tích cực của công tác thi hành án dân sự, điểm tiến bộ của Luật Thi hành án dân sự năm 2025. Bên cạnh đó, nhiều đại biểu đã chỉ ra một số khó khăn cần được hướng dẫn cụ thể, rõ ràng. Đồng thời, tại Hội thảo, đại diện Cục Quản lý Thi hành án dân sự cũng đã có những trao đổi, làm rõ một số ý kiến của các đại biểu .

Đồng chí Nguyễn Thuý Hiền, nguyên Thứ trưởng Bộ Tư pháp, nguyên Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao chia sẻ tại Hội thảo

Chia sẻ tại Hội thảo, đồng chí Nguyễn Thuý Hiền, nguyên Thứ trưởng Bộ Tư pháp, nguyên Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao cho rằng để thi hành Luật Thi hành án dân sự năm 2025 đạt hiệu quả tốt nhất cần có một nhóm tổng thể giải pháp. Theo đó, trước hết phải tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về thi hành án dân sự và những văn bản pháp luật có liên quan đến lĩnh vực này; khẩn trương ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành để luật sớm đi vào cuộc sống. Đồng thời, cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến, giáo dục; tiếp tục nâng cao chất lượng cán bộ, như đào tạo, bồi dưỡng, thực thi đạo đức công vụ. Đây là việc rất có ý nghĩa và để thống nhất cách hiểu về Luật Thi hành án dân sự năm 2025 với những điểm mới để tổ chức khai tránh được những sự khác biệt trong những vụ việc giống nhau, không bảo đảm được công bằng, công lý. Bên cạnh đó, tăng cường kiểm tra, giám sát việc thi hành Luật Thi hành án dân sự năm 2025. Xử lý nghiêm các vi phạm pháp luật trong quá trình thi hành Luật. Ngoài ra, cần bảo đảm những điều kiện về vật chất, nguồn lực cho các cơ quan thi hành án dân sự và cũng tạo điều kiện cho các Văn phòng Thi hành án (Thừa hành viên). Nguyên Thứ trưởng cho rằng, sự giám sát của người dân đối với hệ thống thi hành án cũng như những vụ việc thi hành án cụ thể giúp tăng cường vai trò của người dân nói chung cũng như các đương sự nói riêng để công tác thi hành án có hiệu quả tốt hơn.

Luật sư Nguyễn Văn Chiến chia sẻ một số khoảng trống của Luật Thi hành án dân sự năm 2025 cần được hướng dẫn thi hành trong thực tiễn.

Tại Hội thảo, Luật sư Nguyễn Văn Chiến, nguyên Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Giám đốc Công ty Luật TNHH Nguyễn Chiến chia sẻ một số khoảng trống của Luật Thi hành án dân sự năm 2025 cần được hướng dẫn thi hành trong thực tiễn. Từ đó, Luật sư nêu lên những kiến nghị, đề xuất như: (i) Hướng dẫn cụ thể khái niệm nghĩa vụ đối ứng trong thi hành án dân sự: cần ghi nhận và cụ thể nghĩa vụ đối ứng là nghĩa vụ của bên được thi hành án phát sinh từ cùng quan hệ hợp đồng, có liên quan trực tiếp đến điều kiện thực hiện nghĩa vụ của bên phải thi hành án; (ii) Cụ thể hóa thẩm quyền cho Chấp hành viên thực hiện nguyên tắc chung của luật là tuân thủ pháp luật Việt Nam, theo đó Chấp hành viên được xem xét điều kiện thanh toán hợp pháp khi thi hành nghĩa vụ thanh toán; (iii) Hướng dẫn cụ thể cơ chế phối hợp liên ngành: cơ quan thi hành án dân sự cần có cơ chế đề nghị cơ quan thuế, cơ quan xây dựng, cơ quan quản lý đầu tư, cơ quan tài chính hoặc cơ quan chuyên ngành khác cho ý kiến về điều kiện thanh toán hợp pháp trong các vụ việc có tính chất phức tạp, giá trị lớn hoặc có yếu tố nước ngoài; (iv) Cần cụ thể hóa cơ chế tạm hoãn hoặc tạm dừng cưỡng chế: trường hợp có căn cứ cho thấy bên được thi hành án chưa thực hiện nghĩa vụ đối ứng có liên quan trực tiếp đến khoản tiền yêu cầu thi hành, Chấp hành viên cần được quyền tạm hoãn hoặc tạm dừng áp dụng biện pháp cưỡng chế đối với phần nghĩa vụ đang có tranh chấp cho đến khi có kết quả xác minh hoặc ý kiến của cơ quan có thẩm quyền; (v) Hướng dẫn cụ thể thủ tục yêu cầu Tòa án giải thích hoặc xác nhận phạm vi nghĩa vụ còn tồn tại: đối với bản án, quyết định hoặc phán quyết trọng tài chỉ tuyên nghĩa vụ thanh toán nhưng quan hệ hợp đồng vẫn còn nghĩa vụ đối ứng, cần có cơ chế để Chấp hành viên, đương sự hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan yêu cầu Tòa án có thẩm quyền giải thích hoặc xác định phạm vi nghĩa vụ còn tồn tại nhằm bảo đảm việc thi hành án đúng bản chất quan hệ pháp luật; (vi) Làm rõ trách nhiệm của bên được thi hành án: người được thi hành án không chỉ có quyền yêu cầu cưỡng chế mà còn phải có nghĩa vụ hợp tác, cung cấp hồ sơ, chứng từ và thực hiện nghĩa vụ pháp lý liên quan nếu các nghĩa vụ đó là điều kiện trực tiếp để bên phải thi hành án thực hiện khoản thanh toán hợp pháp

Đại biểu đến từ Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam băn khoăn vấn đề phối hợp giữa cơ quan Thi hành án dân sự và Văn phòng Thi hành án dân sự (Thừa hành viên). Chẳng hạn như, hồ sơ đầu vào thì Văn phòng Thi hành án dân sự (Thừa hành viên) thụ lý, sau đó lại chuyển giao cho cơ quan thi hành án dân sự, vậy, khi nào thì chuyển giao hồ sơ, thời gian cơ quan thi hành án dân sự phải xử lý hồ sơ, yêu cầu đó trong thời gian bao lâu quy trình xử lý như thế nào? Do đó, đại biểu mong rằng sẽ có được sự vận hành để bảo đảm, nâng cao hiệu quả thi hành án.

Chủ trì Hội thảo khoa học Triển khai thi hành Luật Thi hành án dân sự năm 2025 nhằm nâng cao chất lượng công tác thi hành án trong bối cảnh mới”

Kết thúc Hội thảo, đồng chí Trương Thế Côn, Tổng Biên tập Tạp chí Dân chủ và Pháp luật trân trọng cảm ơn các chuyên gia, quý vị đại biểu đã tham dự Hội thảo bằng hình thức trực tiếp cũng như trực tuyến, ghi nhận những ý kiến đóng góp tâm huyết, trách nhiệm tại Hội thảo. Tổng Biên tập nhận định, đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân, doanh nghiệp, nên sẽ còn rất nhiều ý kiến mong muốn được trao đổi, thảo luận. Vì vậy, đồng chí Trương Thế Côn hy vọng sẽ tiếp tục nhận được sự phối hợp, đóng góp ý kiến của các cá nhân, cơ quan, tổ chức bằng văn bản gửi về Tạp chí để tiếp tục được tổng hợp gửi đến Cục Quản lý Thi hành án dân sự, báo cáo lãnh đạo Bộ, góp phần thực hiện triển khai thi hành Luật Thi hành án dân sự năm 2025 đạt hiệu quả cao nhất trên thực tế.

Một số hình ảnh tại Hội thảo:

(Ảnh: Song An, Linh Diệp)