Một buổi truyền thông về trợ giúp pháp lý tại bản Thăm Pa, xã Pa Ủ.

Trợ giúp pháp lý - Nhịp cầu nối giữa người dân và pháp luật

Ở nơi tận cùng của Tổ quốc - vùng biên giới xa xôi - xã Pa Ủ, tỉnh Lai Châu được xem là vùng khó khăn nhất vùng biên giới, với tỷ lệ hộ nghèo lên đến hơn 60 %. Mặc dù cuộc sống còn nhiều khó khăn nhưng đồng bào dân tộc La Hủ vẫn ngày ngày kiên cường “bám đất”, “bám bản”, gắn bó với núi rừng, giữ gìn “phên giậu” Tổ quốc. Người La Hủ vốn có tập quán du canh, du cư, sống chủ yếu nhờ săn bắt, hái lượm và canh tác nương rẫy. Cuộc sống gắn bó với rừng núi và nếp sinh hoạt truyền thống ấy là vô vàn khó khăn về kinh tế, văn hóa và đặc biệt là nhận thức pháp luật còn hạn chế. Trợ giúp pháp lý không chỉ là nhu cầu, mà còn là “đòn bẩy” để khơi dậy ý thức tự lực, tự cường, giúp đồng bào La Hủ vững bước trong công cuộc xây dựng đời sống mới nơi biên cương.

Sinh sống chủ yếu ở vùng sâu, vùng xa, trình độ dân trí của người La Hủ còn nhiều hạn chế, nhiều người không nói, không đọc, không viết được tiếng phổ thông, chưa từng tiếp cận với các văn bản pháp luật. Vì vậy, phần lớn người dân trong xã không nắm được các quy định pháp luật liên quan đến quyền lợi của mình, đặc biệt là về đất đai, chính sách dân tộc, trợ cấp xã hội hay các thủ tục hành chính liên quan đến cuộc sống hằng ngày của bà con như: Đăng ký kết hôn, đăng ký khai sinh, khai tử… Chính những rào cản về ngôn ngữ, địa lý và trình độ học vấn khiến họ gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận pháp luật. Với họ, chuyện "cưới xin" không đúng độ tuổi quy định, không đăng ký kết hôn, không đăng ký khai sinh cho con, đất ở không có giấy tờ, tranh chấp không qua hòa giải... là vấn đề bình thường. Không ít người vì thiếu hiểu biết pháp luật đã vướng mắc vào kiện tụng, tranh chấp, lao vào tệ nạn ma túy, trộm cắp, thậm chí bị xử lý hình sự mà không biết tìm sự hỗ trợ, bảo vệ.

Trước thực tế đó, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Lai Châu đã phối hợp với Phòng Tư pháp huyện Mường Tè trước đây và chính quyền xã Pa Ủ tổ chức nhiều đợt truyền thông pháp luật về trợ giúp pháp lý và tư vấn pháp luật lưu động. Thông qua các buổi truyền thông pháp luật về trợ giúp pháp lý, các báo cáo viên pháp luật và viên chức của Trung tâm đã phổ biến, giải thích các quy định của pháp luật về trợ giúp pháp lý như quyền của người được trợ giúp pháp lý, nghĩa vụ của người được trợ giúp pháp lý, phạm vi, lĩnh vực, hình thức trợ giúp pháp lý… Ngoài ra, Trung tâm còn hướng dẫn trực tiếp, tư vấn miễn phí cho người dân La Hủ tại các điểm bản như Tân Biên, Thăm Pa, Pa Ủ... Mỗi bản thu hút từ 50 đến 70 lượt người tham gia. Hoạt động truyền thông về trợ giúp pháp lý không chỉ giải quyết các vấn đề trước mắt mà còn là đòn bẩy tinh thần, giúp đồng bào La Hủ nhận ra vai trò chủ thể trong phát triển kinh tế - xã hội. Từ chỗ thụ động, trông chờ vào Nhà nước, đến nay, nhiều hộ dân đã biết tận dụng chính sách, đất đai để đầu tư phát triển sản xuất, cải thiện đời sống. Những buổi tiếp xúc này không chỉ giúp người dân hiểu hơn về pháp luật, mà còn tạo nên sự gần gũi, tin tưởng. Người dân bắt đầu biết hỏi luật trước khi làm, biết nhờ cán bộ pháp lý tư vấn khi xảy ra tranh chấp, biết gửi đơn kiến nghị đến cơ quan có thẩm quyền thay vì tự mình giải quyết. Việc đưa hoạt động trợ giúp pháp lý đến gần hơn với đồng bào La Hủ có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Đây là hành động nhân văn, góp phần thực hiện công bằng xã hội, xây dựng xã hội pháp quyền vững mạnh từ cơ sở.

Khơi dậy tinh thần tự lực, tự cường nơi biên cương Tổ quốc

Qua những buổi truyền thông pháp luật, trợ giúp pháp lý, tư vấn pháp luật thường xuyên, người dân La Hủ đã dần hiểu, pháp luật không phải là điều gì xa xôi, mà là công cụ bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Họ đã biết làm giấy khai sinh cho con, đăng ký kết hôn, khiếu nại đúng trình tự khi bị xâm phạm quyền lợi và đặc biệt là hiểu rằng, đất sản xuất, nhà ở của mình có quyền được bảo vệ. Từ việc tiếp cận trợ giúp pháp lý, nhiều hộ dân La Hủ đã thay đổi suy nghĩ, không trông chờ, ỷ lại mà chủ động hơn trong bảo vệ quyền lợi của bản thân và cộng đồng. Họ nhận ra rằng, muốn thoát nghèo bền vững, không chỉ cần cây trồng, con giống, mà còn cần tri thức pháp luật làm nền tảng.

Kết nối pháp luật - Lan tỏa niềm tin đồng bào La Hủ

Để đồng bào dân tộc La Hủ không bị bỏ lại phía sau, việc thực hiện những đợt truyền thông pháp luật về trợ giúp pháp lý đến tận thôn, bản, xã thông qua các hoạt động giải thích, hướng dẫn tận nơi cho người đồng bào dân tộc vùng sâu, vùng xa như bà con dân tộc La Hủ ở xã Pa Ủ là vô cùng cần thiết, bởi, khi hiểu pháp luật, người dân sẽ biết cách tự bảo vệ mình, tự phát triển chính mình và tự gìn giữ biên giới bình yên bằng ý chí và trách nhiệm.

Trong bối cảnh đất nước đang triển khai các hoạt động theo mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, vai trò của chính quyền cấp xã ngày càng trở nên quan trọng. Khi các hoạt động trợ giúp pháp lý của Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Lai Châu đồng hành cùng cán bộ cơ sở để “nói tiếng dân tộc, hiểu lòng dân” thì pháp luật sẽ thực sự trở thành “bạn của dân”, giúp người dân nơi vùng đất Pa Ủ chuyển mình từ khó khăn thành nội lực. Trong thời gian tới, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Lai Châu sẽ tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động trợ giúp pháp lý cho người dân xã Pa Ủ nhằm nâng cao khả năng tiếp cận và thụ hưởng hoạt động trợ giúp pháp lý chất lượng cao, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, xây dựng khu vực biên giới vững mạnh toàn diện, được nhân dân tin tưởng, sát cánh cùng Đảng và Nhà nước bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.

Lù Phí Pa

Chủ nhiệm Ủy ban kiểm tra Đảng ủy xã Pa Ủ, tỉnh Lai Châu