Toàn cảnh buổi làm việc.

Báo cáo tại buổi làm việc, đồng chí Nguyễn Thắng Lợi, Tổng cục trưởng Tổng cục Thi hành án dân sự giới thiệu sơ lược những nội dung cơ bản của dự thảo Luật, những nội dung đã lược bỏ và những nội dung phân cấp, phân quyền.

Những nội dung cơ bản của dự thảo Luật

Đến nay, sau khi tiếp thu, chỉnh lý, dự thảo Luật gồm 5 chương, 92 điều. Nội dung bảo đảm bám sát 05 chính sách trong hồ sơ Đề nghị xây dựng Luật Thi hành án dân sự đã được Chính phủ thông qua; đồng thời thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng đối với công tác tư pháp, thi hành án dân sự; khắc phục những vướng mắc, bất cập từ thực tiễn tổng kết 15 năm thi hành Luật. Cụ thể như sau: (i) Quy định đầy đủ phạm vi bản án, quyết định do cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành; hoàn thiện các nguyên tắc cơ bản trong thi hành án dân sự (Chính sách 01); (ii) hoàn thiện các quy định về quyền, nghĩa vụ của đương sự, người có quyền, nghĩa vụ liên quan; xã hội hóa hoạt động thi hành án dân sự (Chính sách 02); (iii) hoàn thiện tổ chức, hoạt động; nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan thi hành án dân sự, người có thẩm quyền trong thi hành án dân sự; Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân; vai trò, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan khác trong thi hành án dân sự (Chính sách 03); (iv) hoàn thiện quy định về trình tự, thủ tục, rút ngắn thời gian, giảm thiểu chi phí, nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự (Chính sách 04); (v) tăng cường các điều kiện bảo đảm, đáp ứng yêu cầu quản lý và hoạt động thi hành án dân sự (Chính sách 05).

Đồng chí Nguyễn Thắng Lợi, Tổng cục trưởng Tổng cục Thi hành án dân sự báo cáo tại buổi làm việc.

Những nội dung được lược bỏ

Căn cứ quy định về thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội, Tổng cục Thi hành án dân sự đã rà soát và lược bỏ những nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ và một số nội dung đã được quy định tại các luật khác. Cụ thể, lược bỏ 33 điều và 31 khoản, điểm, đoạn trong các điều. Dự thảo Luật hiện có 33 điều giao Chính phủ quy định chi tiết.

Đồng thời, nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về “đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt bỏ các thủ tục không cần thiết” theo Nghị quyết số 27-NQ/TW8; dự thảo có nhiều quy định về áp dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và lược bỏ 10 thủ tục thi hành án dân sự. Bên cạnh đó, do mô hình tổ chức thi hành án dân sự sau sắp xếp không còn cơ quan thi hành án dân sự cấp huyện nên 06 thủ tục hành chính do cơ quan thi hành án dân sự cấp huyện thực hiện sẽ được cắt giảm (theo Quyết định số 2303/QĐ-BTP ngày 29/9/2023 của Bộ Tư pháp về việc công bố thủ tục hành chính được chuẩn hóa trong lĩnh vực thi hành án dân sự thuộc phạm vi chức năng của Bộ Tư pháp).

Những nội dung phân cấp, phân quyền

Thể chế hóa nhiệm vụ, giải pháp về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, dự thảo Luật đã quy định những nội dung sau:

Về phân cấp, phân quyền thực hiện nhiệm vụ trong thi hành án dân sự: Tổng cục đã phối hợp với các đơn vị liên quan rà soát, kiểm đếm các nhiệm vụ mà Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tư pháp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đang được giao thực hiện trong các văn bản quy phạm pháp luật: Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ được giao 05 nhiệm vụ; Bộ Tư pháp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp được giao 22 nhiệm vụ. Trong đó, Bộ Tư pháp đề xuất phân cấp, phân quyền 04 nhiệm vụ liên quan đến thừa phát lại.

Tại dự thảo Luật có các quy định về phân cấp, phân quyền như sau: (i) Phân cấp thẩm quyền giải quyết khiếu nại (lần hai) đối với quyết định, hành vi của Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự tỉnh cho Thủ trưởng cơ quan quản lý thi hành án dân sự thuộc Bộ Tư pháp; phân cấp thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định, hành vi của Phó Thủ trưởng, Chấp hành viên thuộc quyền quản lý và của Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự cho Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự tỉnh (Điều 87); (ii) Về phân quyền, dự thảo quy định Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ủy quyền cho Phó Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự chỉ đạo hoạt động tổ chức thi hành án dân sự của các Chấp hành viên và trực tiếp ký các quyết định, văn bản về thi hành án (khoản 3 Điều 15).

Các đại biểu góp ý tại buổi làm việc.

Phát biểu tại buổi làm việc, các đại biểu cơ bản nhất trí với dự thảo Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi). Tuy nhiên, các đại biểu đưa ra một số góp ý để hoàn thiện dự thảo, bảo đảm tính phù hợp, khả thi hơn, tập trung vào những nội dung chính: Việc áp dụng biện pháp cưỡng chế trong trường hợp huy động lực lượng bảo vệ của Thừa phát lại cần cân nhắc phương án phù hợp; trong trường hợp cưỡng chế thi hành án cần huy động lực lượng, Văn phòng Thừa phát lại lập kế hoạch cưỡng chế và có văn bản gửi Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự nơi Văn phòng đặt trụ sở, kèm theo hồ sơ thi hành án để Thủ trưởng cơ quan xem xét, ra quyết định và phê duyệt kế hoạch cưỡng chế thi hành án; về quy định kê biên là biện pháp bảo đảm thi hành án, có ý kiến cho rằng kê biên phải gắn liền với xử lý tài sản. Nếu tách kê biên khỏi xử lý tài sản sẽ dẫn đến việc thi hành án bị kéo dài (do biện pháp bảo đảm thì trình tự, thủ tục, thời hạn không cụ thể, chặt chẽ như cưỡng chế), nên đề nghị giữ nguyên quy định của Luật hiện hành.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh phát biểu kết luận buổi làm việc

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh đánh giá cao nỗ lực của cơ quan chủ trì soạn thảo trong việc xây dựng dự thảo Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi). Bên cạnh đó, Bộ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì cần đổi mới tư duy hơn nữa để hoàn thiện dự thảo Luật, đáp ứng yêu cầu tổ chức và hoạt động thi hành án dân sự. Cần lựa chọn những vấn đề trọng tâm để xin ý kiến Chính phủ, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến mối quan hệ giữa cơ quan thi hành án dân sự với Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân.

Về nội dung dự thảo Luật, Bộ trưởng nhấn mạnh cần tiếp tục rà soát, tăng cường các quy định đơn giản hóa thủ tục thi hành án và thủ tục hành chính, đồng thời đẩy mạnh nội dung phân cấp, phân quyền. Do mô hình tổ chức thi hành án dân sự sau sắp xếp không còn cơ quan thi hành án dân sự cấp huyện, vì vậy, cơ quan chủ trì soạn thảo cần rà soát lại trình tự, thủ tục, mối quan hệ công tác và mối quan hệ với các cơ quan liên quan để đảm bảo sự thông suốt, không bị gián đoạn.

Về quy định liên quan đến ứng dụng công nghệ thông tin, để bảo đảm cơ sở pháp lý cho việc triển khai trong tương lai, cần quy định rõ ràng về việc ứng dụng công nghệ thông tin vào từng công việc cụ thể.

Hiện nay, công tác thi hành án đang phát sinh các vấn đề liên quan đến những chế định sắp được thành lập như Trung tâm Tài chính Quốc tế và Tòa án chuyên biệt trực thuộc Trung tâm này. Vì vậy, việc xây dựng các nguyên tắc pháp lý là cần thiết nhằm tạo cơ sở vững chắc cho hoạt động thi hành án khi các chế định này chính thức đi vào hoạt động.