Toàn cảnh Hội thảo.

Lắng nghe từ thực tiễn và cải cách tư duy lập pháp

Phát biểu khai mạc Hội thảo, đồng chí Trương Thế Côn, Tổng Biên tập Tạp chí Dân chủ và Pháp luật cho biết, sau 12 năm thi hành, Luật Xử lý vi phạm hành chính đã trải qua nhiều lần sửa đổi góp phần tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, bảo đảm trật tự an toàn xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy một số quy định của Luật chưa thực sự phù hợp với bối cảnh đổi mới sâu rộng trong tổ chức bộ máy hành chính và phương thức quản lý xã hội. Đặc biệt, trong điều kiện cả nước đang đẩy mạnh sắp xếp đơn vị hành chính, thu gọn đầu mối, thí điểm bỏ cấp hành chính cấp huyện. Do vậy, yêu cầu đặt ra là cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định pháp luật có liên quan, bảo đảm tính khả thi, đồng bộ và phù hợp với thực tiễn quản trị hiện đại. Đáng chú ý, các nghị quyết quan trọng vừa được Bộ Chính trị ban hành gần đây đã mở ra hướng tiếp cận mới trong xây dựng pháp luật, bao gồm: Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Theo đó, tinh thần xuyên suốt là từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”, thúc đẩy thể chế pháp luật bám sát thực tiễn, khơi thông nguồn lực, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ và coi pháp luật là động lực, là lợi thế cạnh tranh của quốc gia.

Đồng chí Trương Thế Côn, Tổng Biên tập Tạp chí Dân chủ và Pháp luật phát biểu khai mạc Hội thảo.

Thực hiện Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội, Chính phủ đã giao Bộ Tư pháp chủ trì xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính. Thời gian qua, Bộ đã tổ chức nhiều hoạt động lấy ý kiến chuyên gia, nhà khoa học và cơ quan thực tiễn để hoàn thiện dự thảo.

Để quá trình xây dựng luật thực sự xuất phát từ nhu cầu thực tế, gắn kết giữa xây dựng và thi hành pháp luật, Hội thảo được tổ chức nhằm lắng nghe nhiều tiếng nói đa chiều, đặc biệt từ đội ngũ cán bộ trực tiếp thực hiện công tác xử lý vi phạm hành chính.

Hoàn thiện dự thảo trước khi trình Quốc hội thông qua

Tại Hội thảo, đồng chí Hồ Quang Huy, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính chia sẻ, dự kiến tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV sẽ xem xét thông qua dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính. Đây là bước đi quan trọng trong tiến trình cải cách thể chế, sắp xếp lại tổ chức bộ máy nhà nước và đổi mới cách thức quản lý nhà nước trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính nhằm đáp ứng yêu cầu đặt ra trong bối cảnh mới.

Đồng chí Hồ Quang Huy đánh giá, qua hơn một thập kỷ thi hành, Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành đã bộc lộ nhiều hạn chế, vướng mắc, đặc biệt khi đối chiếu với các thay đổi từ thực tiễn quản lý. Các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền từ Trung ương đến địa phương đều bày tỏ mong muốn phạm vi sửa đổi lần này cần toàn diện và sâu rộng hơn. Tuy nhiên, do quỹ thời gian ngắn và tính chất đặc biệt của luật liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân nên việc sửa đổi đòi hỏi phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, lựa chọn vấn đề trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm không gây xáo trộn hệ thống pháp luật hiện hành.

Trên cơ sở các ý kiến đã tổng hợp trước đó, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính được xây dựng và gửi tới các đại biểu tại Hội thảo. Đồng chí Hồ Quang Huy bày tỏ mong muốn được lắng nghe những ý kiến đóng góp sâu sắc từ các chuyên gia, nhà khoa học và đặc biệt là các cán bộ trực tiếp thực hiện chức năng xử lý vi phạm hành chính ở cơ sở, những người đang hàng ngày áp dụng pháp luật. Đây sẽ là nguồn thông tin đầu vào quan trọng giúp Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính tiếp tục hoàn thiện dự thảo.

Đồng chí Hồ Quang Huy, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính phát biểu tại Hội thảo.

Định hướng sửa đổi mang tính nền tảng, bảo đảm phù hợp với tình hình thực tế

Về cách tiếp cận, đồng chí Hồ Quang Huy cho biết định hướng xây dựng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính chỉ quy định những nguyên tắc mang tính nền tảng, có tính khái quát cao, làm cơ sở pháp lý để Chính phủ chủ động cụ thể hóa, điều chỉnh linh hoạt phù hợp với tình hình thực tế, tổ chức bộ máy và chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan quản lý nhà nước.

Đồng chí Hồ Quang Huy nhấn mạnh, hiện nay Quốc hội đang xem xét, sửa đổi một số luật có liên quan trực tiếp đến Luật Xử lý vi phạm hành chính như Bộ luật Hình sự và Luật Thanh tra (sửa đổi), trong đó có việc thay đổi mô hình tổ chức thanh tra. Do vậy, Hội thảo mong muốn được nhận được sự đóng góp của các đại biểu về các quy định về các chức danh có thẩm quyền xử phạt và cơ chế xử lý hành chính. Đây là yêu cầu cấp thiết để bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật.

Phát biểu bế mạc Hội thảo, đồng chí Trương Thế Côn, Tổng Biên tập Tạp chí Dân chủ và Pháp luật gửi lời cảm ơn sâu sắc tới toàn thể đại biểu, các cơ quan, ban ngành, chuyên gia và nhà khoa học đã tham gia tích cực, đóng góp ý kiến trực tiếp và trực tuyến xuyên suốt chương trình.

Hội thảo đã nhận được sự quan tâm rộng khắp, với hơn 120 điểm cầu trực tuyến trên toàn quốc, cùng sự tham dự của hơn 40 đại biểu trực tiếp và khoảng 200 đại biểu trực tuyến. Số lượng đại biểu tham dự đông đảo này không chỉ thể hiện tầm quan trọng của nội dung dự thảo Luật mà còn phản ánh mối quan tâm lớn của các cơ quan thực thi pháp luật và giới nghiên cứu đối với việc hoàn thiện thể chế xử lý vi phạm hành chính trong bối cảnh mới.

Đồng chí Trương Thế Côn thông tin, Ban Tổ chức đã tiếp nhận được nhiều hình thức góp ý đa dạng. Trong đó, có hơn 10 bài nghiên cứu chuyên sâu, một số bài mở rộng vượt ngoài phạm vi dự thảo Luật, thể hiện chiều sâu học thuật và kinh nghiệm thực tiễn. Những bài viết này sẽ được phản biện, biên tập kỹ lưỡng và dự kiến đăng tải trong ấn phẩm chuyên đề của Tạp chí Dân chủ và Pháp luật vào tháng 6/2025 và trước khi Quốc hội xem xét thông qua dự án Luật. Đồng thời, các bài viết tiêu biểu sẽ được gửi tới đại biểu Quốc hội và các cơ quan có thẩm quyền để tham khảo trong quá trình quyết định chính sách.

Bên cạnh đó, Ban Tổ chức cũng ghi nhận được gần 100 ý kiến góp ý bằng văn bản đến từ các cơ quan như Tổng cục Thuế, Hải quan, Kiểm lâm, Quản lý thị trường, Sở Tư pháp các tỉnh, thành phố... cùng nhiều đơn vị xây dựng và tham mưu chính sách thuộc Bộ Tư pháp. Các bản góp ý đều có độ dài, độ sâu và tính chuyên môn cao cho thấy quy mô và chiều rộng của hoạt động tham vấn chính sách lần này. Các lượt phát biểu trực tiếp tại hội thảo cũng được tổng hợp đầy đủ, cùng với các bài viết và văn bản góp ý sẽ được Ban Tổ chức gửi đến lãnh đạo Bộ Tư pháp, Đảng ủy Bộ và Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính để phục vụ cho quá trình hoàn thiện dự thảo Luật cũng như làm cơ sở cho đợt sửa đổi toàn diện hơn trong tương lai./.

Hoàng Trung