Công khai, minh bạch trong hoạt động hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đánh giá cao sự chủ động, tích cực của cơ quan chủ trì soạn thảo trong quá trình nghiên cứu, chỉnh lý dự thảo Luật

Sáng ngày 22/8, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh chủ trì cuộc họp thẩm định hồ sơ dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). Tham dự cuộc họp có đại diện các bộ, ngành có liên quan và một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp.

Trao đổi tại cuộc họp, đại diện Bộ Y tế cho biết, dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) (dự thảo Luật) gồm 07 chương, 41 điều, thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân, trong đó có hoạt động hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người.

Về nội dung, dự thảo Luật hoàn thiện phạm vi điều chỉnh và hệ thống khái niệm với việc bổ sung, chuẩn hóa các khái niệm mô tái sinh, mô không tái sinh, tế bào trị liệu và sản phẩm từ tế bào, chết tuần hoàn, ghép mô, bộ phận cơ thể người đổi chéo.

Liên quan đến điều kiện, độ tuổi của người hiến, dự thảo Luật cho phép người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi hiến tế bào hoặc mô có khả năng tái sinh để điều trị cho người thành viên gia đình khi được người đại diện của người hiến và người hiến đồng ý; nâng độ tuổi hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho người không phải là thành viên gia đình lên đủ 25 tuổi; cho phép hiến dây rốn khi có sự đồng ý của người mẹ hoặc người đại diện theo pháp luật của trẻ.

Dự thảo Luật cũng đa dạng hóa, đơn giản hóa phương thức đăng ký, thay đổi, hủy đăng ký hiến thông qua hình thức trực tuyến trên Hệ thống thông tin về quản lý mô, bộ phận cơ thể người và Cổng dịch vụ công quốc gia, tích hợp VNeID, giảm rào cản về thời gian và địa lý cho người dân; đồng thời đơn giản hóa điều kiện đối với cơ sở lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và thủ tục xác định chết não.

Tại cuộc họp, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, bổ sung quy định giải thích khái niệm “sản phẩm từ mô”, bởi cụm từ này đã được đề cập tại một số điều, khoản của dự thảo Luật. Ngoài ra, Bộ Y tế cần nghiên cứu quy định thống nhất cụm “sản phẩm từ tế bào và mô” bảo đảm đầy đủ, đồng bộ và thống nhất trong dự thảo Luật.

Bên cạnh đó, đề nghị rà soát lại quy định về hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến việc lấy, điều phối và ghép mô, bộ phận cơ thể người không được điều phối bởi Trung tâm Điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người. Đối với việc hiến xác và lấy, điều phối, ghép các bộ phận cơ thể như thận, gan, việc thực hiện thông qua Trung tâm Điều phối quốc gia là phù hợp. Tuy nhiên, đối với một số loại mô có tính chất đơn giản như mảnh xương có thể được sử dụng để ghép ngay cho người bệnh tại chính cơ sở y tế. Do đó, việc bắt buộc phải qua Trung tâm Điều phối quốc gia sẽ phát sinh quy trình không cần thiết và khó bảo đảm tính khả thi.

Đối với nội dung về điều kiện lấy mô, bộ phận cơ thể người và lấy xác, đại biểu cho rằng, dự thảo Luật quy định tương đối chặt chẽ, song cần bổ sung điều kiện lấy, sử dụng mô từ các bộ phận cơ thể bệnh lý hoặc bộ phận cơ thể đã được loại bỏ trong quá trình điều trị. Việc bổ sung quy định này sẽ giúp dự thảo Luật bao quát hơn các tình huống thực tế, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để khai thác, sử dụng nguồn mô phù hợp cho hoạt động ghép mô, bảo đảm an toàn và hiệu quả.

Toàn cảnh cuộc họp

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đánh giá cao sự chủ động, tích cực của cơ quan chủ trì soạn thảo trong quá trình nghiên cứu, chỉnh lý dự thảo Luật. Thứ trưởng cơ bản nhất trí với nội dung dự thảo Luật, đồng thời ghi nhận dự thảo Luật đã bám sát 08 nhóm chính sách được Chính phủ thông qua.

Thứ trưởng nhấn mạnh, do dự thảo Luật có phạm vi tác động rộng, liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng, quyền con người và quyền nhân thân, việc tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định là yêu cầu cần thiết. Các quy định của Luật cần được xây dựng theo hướng chặt chẽ, rõ ràng, minh bạch, khả thi và giàu tính nhân văn, bảo đảm công bằng trong hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người.

Đối với các nguyên tắc trong việc hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, Thứ trưởng yêu cầu thể hiện rõ nguyên tắc tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân, đặc biệt là quyền sống, quyền được bảo vệ sức khỏe; việc hiến mô, bộ phận cơ thể người phải dựa trên cơ sở tự nguyện và được thực hiện công khai, minh bạch, phù hợp với các cam kết quốc tế về quyền con người.

Về phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật, Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ thuật lập pháp, bảo đảm xác định đúng trọng tâm của Luật. Theo đó, các nội dung về truyền thông, tư vấn, vận động hiến mô, bộ phận cơ thể người cần được bố trí phù hợp, không làm loãng phạm vi điều chỉnh cốt lõi của Luật về hiến, lấy và ghép mô, bộ phận cơ thể người.

Đối với việc xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người. Thứ trưởng lưu ý, việc số hóa dữ liệu cần được xác định là một trong những giải pháp quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch trong quản lý và điều phối.