Thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước: Bảo đảm tốt hơn quyền yêu cầu bồi thường

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước

Chiều ngày 23/8, tại chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước với 470/471 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 94.00%).

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật. Theo đó, trên cơ sở tiếp thu ý kiến của đa số các đại biểu Quốc hội, sau khi báo cáo và được sự thống nhất của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đề nghị Quốc hội cho phép tiếp thu, chỉnh lý quy định về nguyên tắc áp dụng pháp luật theo hướng chặt chẽ hơn, tránh việc mở rộng phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước ngoài các lĩnh vực đã được quy định tại Điều 1 Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, cụ thể: “Việc bồi thường của Nhà nước được thực hiện theo quy định của Luật này, trừ trường hợp Quốc hội có quy định khác về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong các lĩnh vực quy định tại Điều 1 của Luật này”.

Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, việc chỉnh lý như trên đồng thời đáp ứng được các yêu cầu về: (i) Chủ thể quyết định phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước khác với Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước là Quốc hội; (ii) Phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước được Quốc hội quyết định phải nằm trong giới hạn 03 lĩnh vực được quy định tại Điều 1 Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước (quản lý hành chính, tố tụng và thi hành án) và là trường hợp chưa được quy định tại Chương II (gồm các điều 17, 18, 19, 20 và 21) của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; (iii) Bảo đảm tính cụ thể, rõ ràng, sự đồng bộ, thống nhất trong nội tại của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và không tạo nên cách hiểu khác nhau.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước với 470/471 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 94.00%)

Liên quan đến phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong hoạt động quản lý thuế, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Chính phủ đã chỉ đạo nghiên cứu đầy đủ ý kiến của các đại biểu Quốc hội và nhận thấy đây là vấn đề phức tạp, còn nhiều ý kiến khác nhau nên cần tiếp tục nghiên cứu thận trọng, kỹ lưỡng. Do đó, được sự nhất trí của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đề nghị Quốc hội trước mắt cho giữ nguyên phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý thuế như quy định tại Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hiện hành.

Bên cạnh đó, để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và tránh cách hiểu khác nhau về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý thuế, Chính phủ đề nghị Quốc hội cho sửa đổi, bổ sung điểm n khoản 1 Điều 37 và điểm g khoản 1 Điều 38 của Luật Quản lý thuế năm 2025 như quy định tại khoản 2 Điều 2 của dự thảo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Ngoài ra, Chính phủ đã chỉ đạo nghiên cứu kỹ lưỡng, tiếp thu, giải trình đầy đủ và chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật cả về nội dung và kỹ thuật lập pháp như: Chỉnh lý các điều 41, 42 và 43 Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước theo hướng bỏ thành phần hồ sơ yêu cầu bồi thường là văn bản, giấy tờ mà cơ quan giải quyết yêu cầu bồi thường đã có hoặc có thể yêu cầu cơ quan nhà nước khác cung cấp; chỉnh lý quy định về thời gian xác minh thiệt hại, thương lượng việc bồi thường theo hướng Luật không quy định thời hạn tối đa mà do các bên thỏa thuận; bổ sung các căn cứ để ban hành quyết định giải quyết bồi thường tại các điều 45, 46 và 47 Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, trong đó có trường hợp ra quyết định giải quyết bồi thường mà không tiến hành thương lượng theo đề nghị của người yêu cầu bồi thường hoặc người yêu cầu bồi thường không đến thương lượng sau khi đã được cơ quan giải quyết bồi thường mời tham gia thương lượng.

Các đại biểu dự phiên họp

Đáng chú ý, dự thảo Luật bổ sung các trường hợp giảm mức hoàn trả, miễn hoàn trả tại Điều 65 của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước để phù hợp với chủ trương, chính sách của Đảng và đồng bộ với quy định của pháp luật có liên quan, trong đó có trường hợp thực hiện đổi mới, sáng tạo theo đúng chủ trương, phương án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt và không vụ lợi; chỉnh lý nội dung về điều khoản chuyển tiếp theo hướng bảo đảm tốt hơn quyền của người yêu cầu bồi thường và người thi hành công vụ có hành vi trái pháp luật gây thiệt hại.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027.