Hoàn thiện cơ sở pháp lý về đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu

Toàn cảnh cuộc họp.

Tại cuộc họp, một số thành viên Tổ công tác liên ngành đã báo cáo tình hình thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính. Đặc biệt, đối với việc xây dựng Nghị quyết của Chính phủ về xử lý những vấn đề khó khăn, vướng mắc của pháp luật để đơn giản hóa thủ tục hành chính, Bộ Tư pháp đã nhận được ý kiến góp ý của 03 bộ, cơ quan và 25 địa phương, trong đó có một số ý kiến đáng chú ý liên quan đến nội dung dự thảo Nghị quyết, cụ thể:

Thứ nhất, về nguyên tắc cắt giảm, đơn giản hóa, khoản 3 Điều 2 dự thảo Nghị quyết quy định: Thành phần hồ sơ thủ tục hành chính đã được thay thế bằng thông tin được khai thác trên các cơ sở dữ liệu nhưng không thể khai thác được hoặc thông tin khai thác được không đầy đủ, chưa bảo đảm chính xác thì cơ quan, người có thẩm quyền tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính được đề nghị cá nhân, tổ chức cung cấp tài liệu để giải quyết thủ tục hành chính và chịu trách nhiệm về đề nghị của mình. Có ý kiến cho rằng, quy định này có thể bị lạm dụng khi thực hiện, do đó, để khắc phục bất cập này, nên quy định theo hướng người có thẩm quyền tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính cần báo cáo cấp có thẩm quyền về việc sử dụng bản giấy, đồng thời xây dựng báo cáo thống kê hàng tuần, hàng tháng về số lượng thủ tục hành chính không khai thác được dữ liệu mà phải sử dụng bản giấy kèm theo lý do.

Thứ hai, về thời điểm hoàn thành các cơ sở dữ liệu, khoản 1 Điều 5 dự thảo Nghị quyết quy định: Các cơ quan chủ quản cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành quy định tại Điều 4 Nghị quyết này phải hoàn thành việc rà soát, khắc phục sai sót, cập nhật đảm bảo tính chính xác, đầy đủ, nhất quán của dữ liệu và chia sẻ dữ liệu trước ngày 01/01/2026 đối với cơ sở dữ liệu quy định từ khoản 1 đến khoản 9 của Điều 4 Nghị quyết. Một số ý kiến đề nghị, cơ sở dữ liệu được quy định từ khoản 1 đến khoản 9 Điều 4 phải đưa vào khai thác và thay thế dữ liệu từ thời điểm Nghị quyết có hiệu lực thi hành (dự kiến từ ngày 15/11/2025).

Thứ ba, đối với công tác theo dõi và kiểm tra việc thực hiện Nghị quyết, dự thảo Nghị quyết hiện quy định theo hướng giao Văn phòng Chính phủ theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện Nghị quyết. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng, Nghị quyết này do Bộ Tư pháp xây dựng và gắn với theo dõi việc sửa đổi nhiều văn bản quy phạm pháp luật cũng như hoàn thiện các cơ sở dữ liệu, đầu tư hạ tầng kỹ thuật để kết nối, khai thác, vì vậy, cần giao Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ theo dõi, kiểm tra việc thi hành Nghị quyết.

Trao đổi tại cuộc họp, một số đại biểu cho biết, Phụ lục I hiện đang liệt kê cụ thể các loại giấy tờ, tài liệu là thành phần hồ sơ thủ tục hành chính mà thông tin, dữ liệu có thể khai thác được từ cơ sở dữ liệu quốc gia. Vì vậy, để tránh trường hợp người có thẩm quyền lạm dụng để từ chối yêu cầu thực hiện thủ tục hành chính với lý do là giấy tờ, tài liệu không có trong Phụ lục, đề nghị sửa đổi theo hướng thay thế các loại giấy tờ, tài liệu bằng các thông tin tương ứng có trong cơ sở dữ liệu đối với 100% hồ sơ, thủ tục hành chính yêu cầu các thành phần hồ sơ này.

Liên quan Điều 4 dự thảo Nghị quyết, tại khoản 10 quy định "đối với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành không thuộc quy định từ khoản 1 đến khoản 9 Điều này, sau khi hoàn thành việc kết nối, chia sẻ dữ liệu bắt buộc thì người đề nghị giải quyết thủ tục hành chính, cơ quan giải quyết thủ tục hành chính có trách nhiệm khai thác...". Một số đại biểu cho rằng, nội dung khoản này xác định đối tượng điều chỉnh là các cán bộ, công chức và cơ quan giải quyết thủ tục hành chính mà không phải là tổ chức, cá nhân có yêu cầu giải quyết thủ tục hành chính, do đó, để bảo đảm tính hợp lý, cần bỏ cụm từ "đề nghị" trong "người đề nghị giải quyết thủ tục hành chính".

Cũng tại Điều 4 dự thảo Nghị quyết, có đại biểu cho rằng, Nghị định số 104/2022/NĐ-CP ngày 21/12/2022 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định liên quan đến việc nộp, xuất trình sổ hộ khẩu, sổ tạm trú giấy khi thực hiện thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2023 đã bỏ sổ hộ khẩu giấy. Vì vậy, cơ quan chủ trì soạn thảo cần xem xét thay thế "sổ hộ khẩu" tại điểm b khoản 1 bằng một từ khác chính xác hơn.

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, để bảo đảm tính khả thi của Nghị quyết, cơ quan chủ trì soạn thảo cần làm rõ nguyên tắc "có dữ liệu đến đâu thì cắt giảm hồ sơ đến đấy". Về thời điểm áp dụng Nghị quyết, đặc biệt là áp dụng việc cắt giảm, đơn giản hóa 779 thủ tục hành chính thay thế bằng dữ liệu ở khoản 1 Điều 3 dự thảo Nghị quyết, Thứ trưởng đề nghị đẩy thời gian lên từ ngày 01/12/2025.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh kết luận cuộc họp.

Kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh nhất trí về sự cần thiết phải ban hành Nghị quyết nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu. Bên cạnh đó, Bộ trưởng cho biết, việc ban hành Nghị quyết có tác động sâu rộng tới quá trình thực hiện thủ tục hành chính của người dân và doanh nghiệp cũng như trách nhiệm của các cán bộ trong giải quyết thủ tục hành chính. Do đó, cơ quan chủ trì soạn thảo cần rà soát, thống nhất với các bộ, cơ quan. Ngoài ra, Bộ trưởng yêu cầu các bộ, cơ quan tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết với chất lượng cao nhất, bảo đảm chặt chẽ, mạch lạc, thống nhất về cách hiểu, tạo thuận lợi cho việc triển khai thực hiện.