Ngày 27/5, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh chủ trì Hội đồng thẩm định hồ sơ Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh chủ trì phiên họp Hội đồng thẩm định hồ sơ Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan
Theo báo cáo tại phiên họp thẩm định, Luật Hải quan được thông qua ngày 23/6/2014, có hiệu lực từ ngày 01/01/2015. Luật Hải quan năm 2014 đã đổi mới toàn diện hoạt động hải quan thông qua áp dụng rộng rãi hải quan điện tử, chuyển đổi phương thức quản lý hải quan, đáp ứng tốt hơn yêu cầu cải cách hành chính, cải cách thủ tục hải quan; hướng tới hoạt động hải quan công khai, minh bạch, hiệu quả hơn, đồng thời khắc phục các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.
Luật số 90/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung Luật Hải quan năm 2014 về điều kiện áp dụng và chế độ ưu tiên đối với doanh nghiệp công nghiệp bán dẫn, doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp liên quan đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; bổ sung quy định về kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ.
Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức triển khai thực hiện Luật Hải quan năm 2014, Luật đã bộc lộ một số bất cập, hạn chế như: về quy định điều kiện nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan, điều kiện là đại lý làm thủ tục hải quan chưa khuyến khích được sự phát triển và nâng cao vai trò của đại lý làm thủ tục hải quan; về quy định tuyến đường vận chuyển hàng hóa quá cảnh không còn phù hợp do Bộ Giao thông vận tải không còn quy định tuyến đường quá cảnh cố định... Do đó, các quy định nêu trên cần được sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn, tăng cường quản lý hải quan, phù hợp với quy định quốc tế và pháp luật có liên quan.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh phát biểu tại phiên họp thẩm định
Thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước trong việc hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền phù hợp với mô hình sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy nhà nước ở trung ương và địa phương, tạo hành lang pháp lý, kịp thời xử lý những vấn đề thực tiễn, tháo gỡ “điểm nghẽn” về thể chế, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới, cũng như tốc độ phát triển của công nghệ thông tin, đặc biệt trong bối cảnh ngành Hải quan đang triển khai toàn diện tái thiết kế quy trình nghiệp vụ hải quan để xây dựng hệ thống hải quan số. Vì vậy, việc ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan năm 2014 là cần thiết.
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan gồm 02 điều, tập trung sửa đổi một số điều về tên gọi, chức danh; thủ tục hải quan; khu, kho; quản lý rủi ro; kiểm tra sau thông quan; tạm dừng đối với hàng hóa xâm phạm sở hữu trí tuệ. Đồng thời, bổ sung một số điều về hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu giao dịch qua nền tảng thương mại điện tử; kiểm định hải quan; quản lý tuân thủ; tỷ giá...
Tại phiên họp, các đại biểu tập trung góp ý đối với nhiều nội dung của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, nhất là các quy định liên quan đến thủ tục hải quan điện tử, quản lý rủi ro, kiểm tra, giám sát hải quan, cơ chế phối hợp liên ngành và kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ công tác quản lý nhà nước.
Các đại biểu tham dự phát biểu tại phiên họp
Nhiều ý kiến cho rằng việc sửa đổi Luật cần bảo đảm đồng bộ với yêu cầu chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền, đồng thời nâng cao hiệu quả phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Các đại biểu cũng đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về quản lý hàng hóa giao dịch qua nền tảng thương mại điện tử, trách nhiệm của các chủ thể tham gia khai báo hải quan, cơ chế phối hợp trao đổi thông tin giữa cơ quan hải quan với các lực lượng chức năng, bảo đảm tính khả thi, minh bạch và thống nhất với các quy định pháp luật có liên quan.
Phát biểu tại phiên họp thẩm định, đại diện Bộ Công an đề nghị bổ sung, làm rõ hơn một số cơ chế phối hợp giữa cơ quan hải quan với lực lượng Công an và các nhiệm vụ chức năng có liên quan đến công tác trao đổi thông tin, phát hiện, điều tra, xử lý các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển hàng hóa trái phép qua biên giới. Đồng thời, đề nghị tiếp tục tiếp thu hoàn thiện các quy định về quản lý rủi ro, kiểm tra, giám sát hải quan đối với các nhóm mặt hàng có nguy cơ cao.
Từ đó, nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, phát hiện, xử lý các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và các hành vi vi phạm pháp luật có liên quan trong hoạt động xuất, nhập khẩu. Về việc kết nối, chia sẻ dữ liệu hệ thống thông tin của cơ quan hải quan với cơ sở dữ liệu nghiệp vụ của Bộ Công an, đại diện cơ quan này đề nghị giao cho một đơn vị làm đầu mối để phục vụ công tác phân tích, đánh giá rủi ro, kịp thời phát hiện các tổ chức, cá nhân có dấu hiệu vi phạm pháp luật trong hoạt động xuất, nhập khẩu.
Đáng chú ý, liên quan đến quy định về việc ủy quyền của các cá nhân cho người thực hiện khai hải quan phải được thông qua hệ thống ủy quyền điện tử tích hợp trên Cổng dịch vụ công quốc gia VNeID tại dự thảo, đại diện Bộ Công an đề nghị bổ sung quy định về trách nhiệm khai thuế của hải quan và người thực hiện khai báo hải quan phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin trên tờ khai hải quan trên chứng từ của chủ hàng.
Phát biểu kết luận phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết, Hội đồng thẩm định thống nhất cao về sự cần thiết xây dựng và trình ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan nhằm thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước trong việc hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời kịp thời tháo gỡ những vướng mắc, bất cập phát sinh trong quá trình thi hành Luật Hải quan năm 2014.
Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh nhận định, hồ sơ dự án Luật cơ bản được chuẩn bị đầy đủ theo quy định, gồm dự thảo Luật, Tờ trình, Báo cáo tổng kết, Báo cáo rà soát chủ trương, đường lối của Đảng. Tuy nhiên, Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát về kỹ thuật, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của dự thảo Luật với hệ thống pháp luật hiện hành cũng như các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Bên cạnh đó, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh lưu ý, cơ quan chủ trì soạn thảo cần nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ ý kiến của các thành viên Hội đồng thẩm định, đặc biệt đối với các nội dung liên quan đến thương mại điện tử xuyên biên giới, xác thực định danh điện tử, quản lý rủi ro, kiểm tra sau thông quan, trách nhiệm của chủ thể trung gian trên nền tảng thương mại điện tử, cũng như các quy định về thủ tục hành chính và phân cấp, phân quyền.
Thứ trưởng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục rà soát các quy định chuyển tiếp, tránh phát sinh khoảng trống pháp lý trong quá trình thi hành Luật; đồng thời bảo đảm các quy định của dự thảo Luật vừa tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, vừa nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại.
Tóm tắt: Hồ sơ điện tử vụ án hình sự là một bước chuyển từ phương thức quản lý hồ sơ truyền thống sang quản lý và quản trị dữ liệu tố tụng trên môi trường số. Nghiên cứu phân tích sự hình thành hồ sơ điện tử vụ án hình sự trong bối cảnh chuyển đổi số trong tố tụng hình sự, trên cơ sở Luật số 99/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng hình sự và văn bản chỉ đạo của Chính phủ1, thông tư quy định chi tiết2. Từ góc độ quản trị dữ liệu tố tụng, nghiên cứu làm rõ sự chuyển dịch từ quản lý hồ sơ giấy sang quản trị dữ liệu tố tụng số; phân tích các chức năng pháp lý của hồ sơ điện tử vụ án hình sự và những vấn đề đặt ra trong quá trình triển khai, gồm chuẩn hóa dữ liệu, liên thông dữ liệu và xây dựng khung kiến trúc dữ liệu tố tụng hình sự. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện khung pháp luật và cơ chế quản trị dữ liệu nhằm triển khai thống nhất hồ sơ điện tử vụ án trong hoạt động tố tụng hình sự.
Tóm tắt: Việt Nam là quốc gia có đường bờ biển dài và có nhiều lợi thế về lấn biển. Nghiên cứu sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh để làm rõ khái niệm lấn biển; lịch sử quy định về lấn biển trong các Luật Đất đai; khoảng trống pháp lý về lấn biển trước khi Luật Đất đai năm 2024 được ban hành. Đồng thời, nghiên cứu phân tích những hạn chế của pháp luật đất đai hiện hành và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về lấn biển trong thời gian tới như nguyên tắc, điều kiện lấn biển, tọa độ khu vực lấn biển, quản lý, sử dụng đất lấn biển, quỹ đất xây dựng công trình hạ tầng công cộng, sử dụng khu vực biển để tạo quỹ đất thanh toán cho dự án BT.
Tóm tắt: Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)[1] (dự thảo Luật) đang xem xét bỏ công chứng bắt buộc đối với một số giao dịch về quyền sử dụng đất, đặt ra yêu cầu hài hòa giữa cải cách thủ tục hành chính với bảo vệ quyền tài sản, phòng ngừa tranh chấp và bảo đảm an toàn pháp lý cho thị trường quyền sử dụng đất. Trên cơ sở phương pháp phân tích pháp lý, kinh tế học pháp luật, pháp luật so sánh và thực tiễn xét xử, nghiên cứu làm rõ sự cần thiết phải công chứng đối với quyền sử dụng đất - một loại tài sản và hàng hóa đặc biệt, có giá trị lớn, cần được nhìn nhận như chi phí phòng ngừa rủi ro, thay vì chỉ là chi phí thủ tục. Từ đó, nghiên cứu đề xuất duy trì công chứng bắt buộc đối với các giao dịch có rủi ro pháp lý cao hoặc liên quan đến chủ thể cần được bảo vệ đặc biệt; đối với giao dịch có rủi ro thấp hơn, có thể mở rộng quyền lựa chọn công chứng hoặc cơ chế xác thực khác khi hạ tầng dữ liệu, hệ thống đăng ký và cơ chế trách nhiệm thay thế bảo đảm đáp ứng yêu cầu an toàn pháp lý.
Ngày 18/9, ông Nguyễn Duy Thắng, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp chủ trì Hội thảo lấy ý kiến góp ý dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 52/2015/NĐ-CP về cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật. Tham dự cuộc họp có đại diện các đơn vị có liên quan và một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp.
Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026 được ban hành với nhiều điểm mới nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc của Luật hiện hành; đổi mới hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm; bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật, quyền tham gia góp ý, phản ánh, kiến nghị về chính sách, pháp luật; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo; đồng thời góp phần xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Chủ trương khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam được Đảng và Nhà nước nhận thức, định hướng trong sự phát triển mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư khi nền sản xuất toàn cầu có sự kết hợp của các công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo, Internet of Things (IoT), robot tự động, dữ liệu lớn và nhiều công nghệ tiên tiến khác. Để thúc đẩy, tạo động lực cho cá nhân, tổ chức phát huy đam mê khởi nghiệp sáng tạo, tối đa hóa năng lực, nguồn lực, cống hiến trí tuệ cho sự phát triển chung của đất nước, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế- xã hội, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã từng bước đề ra chủ trương, chính sách pháp luật, chiến lược lâu dài nhằm kiến tạo hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo. Từ định hướng chiến lược tại Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, đến việc thể chế hóa chủ trương của Đảng trong Luật Khoa học, Công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 và Chính phủ cụ thể hóa thông qua Nghị quyết số 86/NQ-CP ban hành Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo. Những chủ trương, chính sách đã góp phần thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo trong hệ thống kinh tế tư nhân trở thành một động lực phát triển quan trọng của đất nước trong kỷ nguyên số.
Chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ theo vị trí việc làm cho công chức thực hiện nhiệm vụ tư pháp xã, phường, đặc khu (Chương trình) tập trung vào tập huấn kỹ năng, đặc biệt các kỹ năng liên quan đến chuyển đổi số, quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu và xử lý tình huống gắn với những khó khăn, vướng mắc trong thực tế triển khai thực hiện công việc.
Ngày 15/9/2026, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu ký Quyết định số 1788/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 23/4/2026, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026, thay thế Luật Thủ đô số 39/2024/QH15. Với 09 chương, 36 điều, Luật Thủ đô năm 2026 tiếp tục thể chế hóa chủ trương xây dựng Thủ đô Hà Nội trở thành trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục, đào tạo và đổi mới sáng tạo; đồng thời tạo dựng một không gian pháp lý mới với mức độ phân quyền, phân cấp và trao quyền mạnh mẽ hơn cho Thành phố.
Sáng ngày 16/9, Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo góp ý dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở (dự thảo Nghị định). Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc, Tổ trưởng Tổ soạn thảo chủ trì Hội thảo. Đồng chủ trì Hội thảo có Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Ngô Quỳnh Hoa.
Tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16, Luật có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/10/2026. Luật được kết cấu gồm 05 chương, 66 điều quy định các cơ chế, chính sách nhằm tạo lập hành lang pháp lý ổn định, đồng bộ, đột phá và khả thi để thúc đẩy phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, phát triển đô thị đặc biệt khác, thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt; bảo đảm cơ sở pháp lý cho việc áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội phù hợp với điều kiện, yêu cầu phát triển và năng lực thực thi của từng địa phương; qua đó khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, tạo không gian phát triển mới, thu hút nguồn lực đầu tư chất lượng cao và hình thành các động lực tăng trưởng mới.
Trên cơ sở kế thừa những quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 đã được thực tiễn chứng minh là phù hợp, Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2026 đồng thời bổ sung nhiều quy định để tháo gỡ những vướng mắc, bất cập, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ, đồng bộ cho công tác hòa giải ở cơ sở.
Chiều ngày 15/9, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc làm việc với các đơn vị có liên quan về việc triển khai Trang Thông tin điện tử Hiến kế xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới trên Cổng Pháp luật quốc gia (Trang Hiến kế).
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu vừa ký Quyết định số 1774/QĐ-TTg ngày 14/9/2026 ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở (Kế hoạch). Việc ban hành Kế hoạch nhằm bảo đảm Luật được triển khai kịp thời, toàn diện, thống nhất và hiệu quả; qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả và tính thực chất trong tổ chức thi hành pháp luật.
Công tác cải cách hành chính, kiểm soát thủ tục hành chính (TTHC) tại Bộ Tư pháp thời gian qua được triển khai quyết liệt, đồng bộ, bám sát các chương trình, kế hoạch, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Bộ Tư pháp tiếp tục bám sát các cơ quan có thẩm quyền để hoàn thiện dự thảo Kết luận của Bộ Chính trị về nâng cao hiệu quả công tác cải cách TTHC nhằm tiếp tục đẩy mạnh cải cách theo hướng thực chất, hiệu quả.
