Chuyển đổi số bước sang giai đoạn tạo giá trị thực, trở thành động lực tăng trưởng mới.

Nhìn lại chặng đường năm 2025, có thể thấy, đây không chỉ là cột mốc mang tính thời điểm mà còn mang ý nghĩa chiến lược quan trọng. Nếu như giai đoạn trước, Chính phủ và các bộ, ngành tập trung nâng cao nhận thức, tạo đà và chuẩn hóa cách tiếp cận thì năm 2025 đánh dấu sự chuyển dịch mạnh mẽ sang giai đoạn tăng tốc, triển khai sâu, rộng, tạo ra những giá trị thực tế cho nền kinh tế và xã hội. Theo Cục trưởng Trần Duy Ninh, kết quả nổi bật nhất thể hiện sức mạnh của chuyển đổi số chính là sự đồng bộ của hai trụ cột then chốt: thể chế và hạ tầng.

Về thể chế, việc triển khai Luật Giao dịch điện tử năm 2023 và Luật Dữ liệu năm 2024 đã tạo bước ngoặt quan trọng khi dữ liệu không còn được coi là “thông tin lưu trữ” đơn thuần mà được công nhận là “tài nguyên quốc gia”. Đây là tư duy mới, mở đường cho sự phát triển các mô hình kinh doanh dựa trên dữ liệu và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Nhờ hành lang pháp lý thông thoáng, nhiều doanh nghiệp mạnh dạn xây dựng các sản phẩm dịch vụ có giá trị gia tăng cao, từ đó, góp phần định hình nền kinh tế số.

Về hạ tầng, chiến lược ưu tiên điện toán đám mây cho khu vực công đã mang lại bước đột phá về tốc độ xử lý và an toàn dữ liệu. Cùng với đó, việc triển khai sóng 5G tại các đô thị lớn và khu công nghiệp đã tạo ra bệ phóng cho các dịch vụ số, trí tuệ nhân tạo và internet vạn vật phát triển. Hạ tầng số được nâng cấp đồng bộ đang giúp Việt Nam tiến gần hơn mục tiêu kinh tế số đóng góp 30% GDP.

Tuy vậy, Cục trưởng cũng thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn cần tháo gỡ như chia sẻ dữ liệu liên bộ, ngành chưa đồng đều hoặc thách thức ngày càng lớn về an ninh mạng trong bối cảnh AI phát triển mạnh. Điều này đòi hỏi Chính phủ phải tiếp tục kiên định với định hướng “lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm” và coi đầu tư cho chuyển đổi số, đặc biệt là dữ liệu và hạ tầng số, là đầu tư cho sự thịnh vượng lâu dài của đất nước.

Vị thế sẵn sàng và lợi thế chiến lược để bước vào kỷ nguyên hùng cường

Trong bối cảnh khu vực và thế giới đang cạnh tranh quyết liệt về công nghệ, Việt Nam đang ở giai đoạn có nhiều cơ hội vàng. Cục trưởng Trần Duy Ninh đánh giá, mức độ sẵn sàng của Việt Nam không thua kém so với nhiều quốc gia trong khu vực nhờ sự

cải thiện đáng kể trong các chỉ số quốc tế quan trọng.

Việt Nam đang nỗ lực hướng tới nhóm 50 quốc gia dẫn đầu về Chính phủ điện tử và nhóm 3 ở khu vực Đông Nam Á theo đánh giá của Liên hợp quốc. Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu liên tục thăng hạng cũng cho thấy khả năng “hấp thụ”, sáng tạo và phát triển công nghệ của người Việt Nam rất lớn. Việt Nam còn đặt mục tiêu trở thành trung tâm AI và an ninh mạng trong khu vực, định hướng thể hiện tầm nhìn và sự chủ động trước xu thế toàn cầu.

Theo Cục trưởng Trần Duy Ninh, lợi thế của Việt Nam trước hết là ổn định chính trị và quyết tâm cao của toàn hệ thống chính trị. Đây là điều kiện nền tảng để thực thi các chiến lược dài hạn. Bên cạnh đó, dân số trẻ, năng động và có khả năng tiếp nhận nhanh công nghệ, tạo lợi thế cạnh tranh quan trọng.

Song song với lợi thế, thách thức lớn nhất của Việt Nam là nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình nếu không làm chủ được công nghệ lõi như chip bán dẫn và AI. Nếu chỉ dừng ở việc gia công hoặc tiêu thụ công nghệ nước ngoài, Việt Nam khó có thể bứt phá và đạt được mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045. Vì vậy, nhiệm vụ vừa phổ cập công nghệ diện rộng, vừa làm chủ công nghệ nguồn là yêu cầu cấp thiết.

Kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh mẽ bằng tư duy khai phóng “Trái tim của nền kinh tế số chính là hệ sinh thái đổi mới sáng tạo” - Cục trưởng Trần Duy Ninh nhấn mạnh. Để các doanh nghiệp công nghệ và khởi nghiệp (startup) có thể phát triển bứt phá, Việt Nam cần tiếp tục đặt trọng tâm vào ba yếu tố quan trọng.

Thứ nhất, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) - công cụ được xem như “cánh cửa mở” để các mô hình kinh doanh mới chạy thử trong môi trường pháp lý kiểm soát. Chẳng hạn các lĩnh vực như Fintech, tài sản số, các ứng dụng dựa trên AI… thường đi trước quy định pháp luật. Vì vậy, nếu chờ luật hoàn thiện mới cho phép triển khai sẽ đánh mất cơ hội cạnh tranh. Sandbox giúp doanh nghiệp dám nghĩ, dám làm, còn cơ quan quản lý có điều kiện đánh giá rủi ro và điều chỉnh chính sách kịp thời.

Thứ hai, nguồn lực. Ngoài ngân sách nhà nước dành cho khoa học công nghệ, Việt Nam cần xây dựng chính sách thuế ưu đãi và cơ chế thị thực linh hoạt để thu hút chuyên gia quốc tế, các quỹ đầu tư mạo hiểm và tập đoàn công nghệ lớn. Điều này sẽ tạo ra “cú hích” mạnh cho đổi mới sáng tạo.

Thứ ba, thị trường. Nhà nước với vai trò khách hàng lớn, cần ưu tiên sử dụng sản phẩm “Make in Vietnam”, giúp doanh nghiệp công nghệ nội có thị trường thử nghiệm và trưởng thành. Đồng thời, việc mở dữ liệu quốc gia là nguồn nguyên liệu quan trọng để doanh nghiệp và startup sáng tạo ra sản phẩm mới phục vụ xã hội.

Chuyển đổi số bước sang giai đoạn tạo giá trị thực và trở thành động lực tăng trưởng mới

Thu hẹp khoảng cách số bằng nền tảng dùng chung và hạ tầng đồng bộ đến tận cơ sở

Một trong những vấn đề đáng chú ý trong nhiều năm là chênh lệch chuyển đổi số giữa các địa phương, đặc biệt, vùng sâu, vùng xa. Cục trưởng Trần Duy Ninh khẳng định, chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi người dân ở bản làng xa xôi nhất đều được hưởng lợi.

Giải pháp cốt lõi là “tập trung hạ tầng và nền tảng, phân tán ứng dụng”. Thay vì để mỗi địa phương tự đầu tư các phần mềm riêng lẻ, gây lãng phí và khó kết nối, trung ương xây dựng các nền tảng số dùng chung, địa phương chỉ cần sử dụng và điều chỉnh theo nhu cầu. Cách làm này không chỉ tiết kiệm ngân sách lớn mà còn tăng tính an toàn, bảo mật do dữ liệu được bảo vệ tập trung.

Cùng với đó, việc mở rộng hạ tầng viễn thông băng rộng, phổ cập sóng 5G đến từng thôn, bản là điều bắt buộc. Khi dữ liệu được liên thông, cán bộ cấp xã có thể tra cứu thông tin từ các cơ sở dữ liệu quốc gia để giải quyết thủ tục nhanh chóng cho người dân mà không yêu cầu nộp giấy tờ.

Các tổ công nghệ số cộng đồng tiếp tục đóng vai trò “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến và kỹ năng số cơ bản, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số.

Khát vọng xây dựng quốc gia hùng cường vào năm 2045 bằng sức mạnh công nghệ số

Trong không khí mùa xuân mới, Cục trưởng Trần Duy Ninh gửi gắm niềm tin vào đội ngũ nhà khoa học, chuyên gia và kỹ sư công nghệ Việt Nam - lực lượng nòng cốt trong hành trình đưa đất nước bứt phá phát triển. Cục trưởng kỳ vọng đội ngũ này không chỉ làm chủ công nghệ lõi như AI hay chip bán dẫn mà còn giữ vững đạo đức công nghệ, góp phần xây dựng không gian số nhân văn, an toàn cho người dân, doanh nghiệp.

Đối với hệ thống cơ quan quản lý và đặc biệt là Cục Chuyển đổi số quốc gia, vai trò không chỉ dừng ở quản lý mà phải kiến tạo, dẫn dắt, tiên phong và truyền cảm hứng. Cục sẽ tập trung vào ba nhiệm vụ ưu tiên: Hoàn thiện thể chế số để mở đường cho đổi mới; Phổ cập hạ tầng số, phát triển dữ liệu số quốc gia, đưa dữ liệu thành tài sản của quốc gia; Đồng hành để đưa Việt Nam trở thành quốc gia số toàn diện vào năm 2035.

Nhìn xa hơn, mục tiêu đến năm 2045 không chỉ là đạt ngưỡng thu nhập cao mà còn xây dựng quốc gia hùng cường, độc lập, tự chủ, nơi công nghệ số vào mọi hoạt động và đem lại cuộc sống ấm no, thịnh vượng cho toàn dân.

Phương Liên

Nguồn: Tạp chí Dân chủ và Pháp luật ấn phẩm Xuân Bính Ngọ 2026