Kịp thời giải quyết các vấn đề liên quan đến biện pháp tổ chức thực hiện quy hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp

Toàn cảnh phiên họp.

Tham dự phiên họp có các thành viên của Hội đồng thẩm định là đại diện của các cơ quan: Văn phòng Chính phủ; Bộ Quốc phòng; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bộ Xây dựng; Bộ Y tế; Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bộ Công Thương; Bộ Khoa học và Công nghệ; Bộ Ngoại giao; Bộ Công an… và đại diện một số cơ quan thuộc Bộ Tư pháp.

Thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo, đại diện Bộ Tài chính cho biết, dự thảo Nghị quyết được xây dựng nhằm kịp thời xử lý vướng mắc trong thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất để triển khai các dự án trong thời gian quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 chưa được phê duyệt điều chỉnh, xử lý tính đồng bộ về chỉ tiêu sử dụng đất giữa quy hoạch sử dụng đất quốc gia, quy hoạch tỉnh, từ đó giải quyết các vấn đề cấp bách phát sinh trong thực tiễn khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, góp phần giải phóng nguồn lực đất đai, thực hiện mục tiêu, yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới; đồng thời giải quyết các vấn đề liên quan đến biện pháp tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp, bảo đảm sau sắp xếp, các đơn vị hành chính 02 cấp hoạt động được thông suốt, không gián đoạn và không có khoảng trống pháp lý.

Cho phép các địa phương được sử dụng quy hoạch tỉnh để phục vụ quản lý nhà nước về đất đai mà không bị giới hạn bởi chỉ tiêu sử dụng đất

Đại diện Bộ Tài chính trao đổi tại phiên họp.

Về bố cục dự thảo Nghị quyết, đại diện Bộ Tài chính nhấn mạnh, dự thảo Nghị quyết gồm 05 điều với các nội dung cơ bản sau:

Điều 1 (phạm vi điều chỉnh) quy định để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thời gian quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 chưa được phê duyệt điều chỉnh.

Điều 2 (chính sách về biện pháp tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất sau khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã) quy định cho phép các địa phương được sử dụng quy hoạch tỉnh để phục vụ quản lý nhà nước về đất đai mà không bị giới hạn bởi chỉ tiêu sử dụng đất đã được Thủ tướng Chính phủ phân bổ và cho phép các địa phương tổ chức lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp xã đến năm 2030 đồng thời với quá trình lập, điều chỉnh quy hoạch tỉnh.

Điều 3 (chính sách để xử lý trường hợp sử dụng đất có sự mâu thuẫn giữa các quy hoạch hoặc chưa phù hợp với quy hoạch đã được phê duyệt) gồm: (i) Quy định việc sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư trong trường hợp có mâu thuẫn giữa các quy hoạch; (ii) Việc thu hồi đất quốc phòng, an ninh không phải báo cáo Thủ tướng Chính phủ; (iii) Việc sử dụng đất quốc phòng, đất an ninh để chuyển giao cho địa phương thực hiện dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng nhưng chưa phù hợp với quy hoạch; (iv) Quy định để xử lý đối với trường hợp đang thực hiện thỏa thuận quyền sử dụng đất đến nay chưa thực hiện xong thì cho phép tiếp tục thực hiện, trường hợp Nhà nước thu hồi đất thì được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định của pháp luật.

Điều 4 (tổ chức thực hiện) quy định trách nhiệm của các bộ, ngành và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh khi tổ chức thực hiện Nghị quyết.

Điều 5 (hiệu lực thi hành) quy định hiệu lực thi hành căn cứ theo quy định tại Nghị quyết số 206/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật.

Đại biểu trao đổi tại phiên họp.

Bảo đảm tính thống nhất về thẩm quyền theo quy định của pháp luật về đầu tư

Trao đổi về nội dung hồ sơ dự thảo Nghị quyết, các đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu một số nội dung sau:

Thứ nhất, dự thảo Tờ trình Chính phủ chưa thể hiện căn cứ chính trị, căn cứ pháp lý đối với sự cần thiết ban hành dự thảo Nghị quyết. Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo bổ sung sự phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước, trong đó cần bảo đảm sự phù hợp với Kết luận số 137-KL/TW ngày 28/3/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về đề án sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp; Nghị quyết số 60-NQ/TW ngày 12/4/2025 của Ban Chấp hành Trung ương về Hội nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII; Nghị quyết số 74/NQ-CP ngày 07/4/2025 của Chính phủ ban hành Kế hoạch thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp; Quyết định số 758/QĐ-TTg ngày 14/4/2025 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp; Kế hoạch số 40-KH/BCĐ ngày 19/4/2025 của Ban Chỉ đạo sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp về phân công các bộ, cơ quan ngang bộ ban hành theo thẩm quyền hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến việc kết thúc hoạt động của chính quyền địa phương cấp huyện và tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp; Công văn số 393/TTg-PL ngày 05/4/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc rà soát và xử lý các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến việc sắp xếp, tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp...

Thứ hai, tại Mục 5 dự thảo Nghị quyết quy định: “Trong trường hợp dự án được phê duyệt hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư đã căn cứ vào quy hoạch ngành của dự án, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất hoặc quy hoạch được lập theo pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn (đối với khu vực không phải lập quy hoạch sử dụng đất) nhưng có mâu thuẫn, chồng chéo với các quy hoạch ngành khác…”. Theo đó, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo giải trình, làm rõ và có ví dụ cụ thể về thực tiễn đối với trường hợp khi dự án được phê duyệt hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư đã căn cứ vào quy hoạch ngành của dự án, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất hoặc quy hoạch được lập theo pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn (đối với khu vực không phải lập quy hoạch sử dụng đất) nhưng có mâu thuẫn, chồng chéo với các quy hoạch ngành khác thì được tiếp tục thực hiện các thủ tục về đất đai, đồng thời cần rà soát, đối chiếu với các quy định của pháp luật về quy hoạch, đầu tư để có cơ sở báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Thứ ba, tại Mục 6 dự thảo Nghị quyết quy định: “Đối với các dự án nhằm phục vụ lợi ích quốc gia, công cộng, bảo đảm quốc phòng, an ninh, công tác ngoại giao Nhà nước thuộc thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ mà chưa phù hợp với Quy hoạch cấp quốc gia, Quy hoạch tỉnh và quy hoạch có tính chất, kỹ thuật chuyên ngành thì cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư...”. Theo đó, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo quy định cụ thể, làm rõ “cấp có thẩm quyền” là cấp nào để bảo đảm tính thống nhất về thẩm quyền theo quy định của pháp luật về đầu tư.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú phát biểu kết luận phiên họp.

Phát biểu kết luận phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú nhất trí cao về sự cần thiết phải ban hành dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về tháo gỡ, xử lý vướng mắc để triển khai các dự án trong thời gian quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 chưa được phê duyệt điều chỉnh; các quy định tại dự thảo Nghị quyết cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước. Bên cạnh đó, Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu một số nội dung sau: (i) Thuyết minh, làm rõ sự khác biệt giữa nội dung của dự thảo Nghị quyết với các luật, đặc biệt là Luật Quy hoạch năm 2017, sửa đổi, bổ sung năm 2024; (ii) Cần tập trung vào quy hoạch tổng thể quốc gia theo yêu cầu của Bộ Chính trị tại Hội nghị Trung ương 12; (iii) Các quy định khác liên quan đến hai nhóm quy hoạch gồm quy hoạch tổng thể quốc gia và các quy hoạch khác cần phải bảo đảm tính khả thi và đáp ứng được yêu cầu chỉ đạo của Đảng và Nhà nước; (iv) Cần rà soát lại các quy định về phân cấp, phân quyền; (v) Cần bổ sung cơ chế hậu kiểm; (vi) Hoàn thiện kỹ thuật và hồ sơ, giải trình rõ ràng, cụ thể các nội dung của bản so sánh, thuyết minh dự thảo Nghị quyết với các quy định hiện hành.