Đề án "Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới" và Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật được xây dựng nhằm xác định các giải pháp cụ thể để tổ chức kịp thời, khoa học, hiệu quả nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật còn hiệu lực.
Thứ trưởng Phan Chí Hiếu bày tỏ nhất trí cao về sự cần thiết, cũng như ý nghĩa chiến lược của công tác tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật
Ngày 30/01/2026, Bộ Tư pháp tổ chức cuộc họp trao đổi, cho ý kiến về dự thảo Đề án và các văn bản triển khai tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật do Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Ngô Trung Thành, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật Hồ Quang Huy đồng chủ trì. Tham dự cuộc họp có đại diện của các cơ quan: Văn phòng Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Nội vụ, Bộ Quốc phòng, Thanh tra Chính phủ… và đại diện một số cơ quan thuộc Bộ Tư pháp.
Xác định cơ sở pháp lý để tổ chức kịp thời, khoa học, hiệu quả nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật
Trao đổi tại cuộc họp, đại diện Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp cho biết, Đề án “Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới” có bố cục gồm 02 phần, đề xuất xác định rõ đối tượng, phạm vi tổng rà soát là toàn bộ các văn bản quy phạm pháp luật còn hiệu lực như: Các văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước ở Trung ương và địa phương ban hành, trừ Hiến pháp (gồm cả văn bản quy phạm pháp luật hết hiệu lực một phần và các văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành chưa có hiệu lực) theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15 tính đến hết ngày 31/8/2026. Hiến pháp năm 2013 được sửa đổi, bổ sung năm 2025 là một trong các căn cứ đối chiếu, thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.
Đồng chí Hồ Quang Huy, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp trao đổi tại cuộc họp
Ngoài ra, Đề án cũng đề xuất ban hành Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; đề xuất Ủy ban Thường vụ Quốc hội thành lập Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và Ban Chỉ đạo ban hành Kế hoạch tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; xác định các nhiệm vụ và giải pháp cụ thể thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; xác định thời gian tổ chức thực hiện Đề án và trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân liên quan.
Bên cạnh đó, dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật được xây dựng gồm 04 điều, quy định một số nội dung nổi bật như: Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định tổ chức tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (trừ Hiến pháp) trên phạm vi toàn quốc; Ủy ban Thường vụ Quốc hội thành lập Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật do 01 lãnh đạo Quốc hội là Trưởng ban, 01 lãnh đạo Chính phủ là Phó Trưởng ban, thành viên là đại diện lãnh đạo của các bộ, ngành liên quan…; trách nhiệm của các cơ quan trong tổ chức thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật…; hiệu lực thi hành của Nghị quyết.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Ngô Trung Thành, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật Hồ Quang Huy đồng chủ trì cuộc họp
Việc tổng rà soát ưu tiên tập trung vào các văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan ở Trung ương ban hành
Tại cuộc họp, đa số đại biểu đánh giá cao sự chuẩn bị của Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật; đồng thời cho rằng, việc xây dựng Nghị quyết về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hoàn toàn phù hợp với quy định của khoản 1 Điều 64 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15 được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 87/2025/QH15 về việc Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trên cơ sở đề xuất của Chính phủ.
Đối với việc thành lập Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và Ban Chỉ đạo ban hành Kế hoạch tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật được đề xuất trong phần nội dung của dự thảo Đề án, có đại biểu bày tỏ chỉ nên thành lập một Ban Chỉ đạo. Lý giải cho đề xuất này, đại biểu cho biết, Ban Chỉ đạo rà soát theo chuyên đề hiện nay đang do Chính phủ vận hành, vì vậy, việc gộp đồng thời 02 cơ quan này thành một Ban Chỉ đạo tổng rà soát cũng sẽ bảo đảm sự đồng bộ và mang tính chất quy mô hơn.
Đại biểu trao đổi tại cuộc họp
Liên quan đến một số hạn chế, bất cập của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trước yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới được đưa ra trong dự thảo Đề án, đại biểu nhấn mạnh, hạn chế thứ hai về “thứ bậc hiệu lực (giá trị pháp lý) của các văn bản quy phạm pháp luật chưa rõ ràng, thiếu nguyên tắc xử lý xung đột giữa các văn bản luật cùng cấp” chưa được đánh giá thực sự chính xác, bởi, hiệu lực pháp lý của từng hình thức pháp luật chỉ mang tính chất quy phạm. Do đó, đại biểu gợi ý nên sửa đổi nội dung này theo hướng là chưa quy định thứ bậc quan trọng của các văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm phù hợp hơn.
Phát biểu tại cuộc họp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Ngô Trung Thành cho rằng, mục tiêu của Đề án cần phải triển khai thành các yêu cầu cụ thể, không nên đề xuất chung chung, bởi có thể gây khó khăn cho các cơ quan trong việc thực hiện nhiệm vụ về rà soát văn bản quy phạm pháp luật.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Ngô Trung Thành trao đổi tại cuộc họp
Nhất trí với nội dung về xác định đối tượng, phạm vi tổng rà soát không gồm Hiến pháp, đồng chí chia sẻ, Hiến pháp có vị trí, vai trò vô cùng quan trọng trong cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam, do đó, việc rà soát phải được xem xét một cách hết sức thận trọng, kỹ lưỡng và cần phải có một quy định riêng chứ không thể lồng ghép trong Đề án. Việc thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thống nhất là đánh giá toàn diện và ưu tiên tập trung vào các văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan ở Trung ương ban hành.
Về Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, Phó Chủ nhiệm đề xuất Chính phủ nên giữ vai trò chủ trì trong việc tổng hợp các kết quả rà soát để xây dựng báo cáo chung trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Trong đó, cơ quan của Quốc hội ngoài trách nhiệm rà soát và gửi báo cáo về Chính phủ để tổng hợp còn thực hiện vai trò thẩm tra. Vì vậy, việc phân định rõ chủ thể trình và chủ thể thẩm tra sẽ giúp Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét nội dung một cách toàn diện, kỹ lưỡng hơn.
Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Phan Chí Hiếu bày tỏ nhất trí cao về sự cần thiết, cũng như ý nghĩa chiến lược của công tác tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Thứ trưởng nhấn mạnh, để bảo đảm kết quả rà soát đạt đúng tiến độ và chất lượng cao, Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật cần nghiêm túc tiếp thu ý kiến đóng góp của các đại biểu, từ đó xác định rõ mục tiêu, phạm vi rà soát của Đề án
Về mục tiêu cụ thể của Đề án, Thứ trưởng cho rằng, việc rà soát phải giúp nhận diện đầy đủ và chính xác thực trạng hệ thống pháp luật từ Trung ương đến địa phương, trong đó cần phát hiện các quy định mâu thuẫn, chồng chéo, thiếu tính khả thi hoặc đang gây cản trở sự phát triển kinh tế - xã hội. Công tác rà soát không chỉ dừng lại ở việc nêu hiện tượng mà phải đề xuất được hướng xử lý dứt điểm: Quy định mâu thuẫn thì phải sửa đổi; quy định chưa rõ thì phải hướng dẫn; quy định cản trở thì phải bãi bỏ, quy định còn thiếu thì phải ban hành mới. Từ đó, việc tổng rà soát sẽ góp phần quan trọng vào việc tinh gọn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành.
Các đại biểu tham dự cuộc họp
Về phạm vi rà soát tại Đề án, Thứ trưởng thống nhất với đề xuất tập trung vào các văn bản quy phạm pháp luật đang còn hiệu lực tính đến thời điểm lập báo cáo cuối cùng (ngoại trừ Hiến pháp). Quy trình thực hiện sẽ ưu tiên rà soát các văn bản ở cấp Trung ương trước để tạo cơ sở và định hướng cho các địa phương triển khai sau đó. Thứ trưởng cũng lưu ý, phạm vi rà soát không bao gồm các văn bản hành chính có chứa quy phạm pháp luật nhằm đảm bảo sự tập trung và tính chuyên sâu của đợt rà soát.
Đối với hồ sơ trình và kế hoạch triển khai, Thứ trưởng nhất trí về thành phần hồ sơ gồm dự thảo Đề án, Tờ trình và dự thảo Nghị quyết. Trong từng thành phần hồ sơ, cơ quan chủ trì soạn thảo cần sửa đổi và cập nhật thêm một số thông tin để bảo đảm làm rõ hơn mục tiêu, phạm vi đối tượng, việc tổ chức thực hiện. Tờ trình cần ngắn gọn, rõ ý hơn, cập nhật các nội dung được điều chỉnh ở trong Đề án. Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội cũng cần cụ thể hơn.
Chiều 21/9, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh chủ trì cuộc họp Hội đồng thẩm định bổ sung dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế. Tham dự cuộc họp có Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cùng đại diện các đơn vị có liên quan và một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp. Tại cuộc họp, Hội đồng tập trung trao đổi, góp ý đối với các nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Khám bệnh, chữa bệnh và Luật Dược.
Tóm tắt: Luật Đất đai năm 2024 xác lập địa vị pháp lý riêng đối với người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài không có quốc tịch Việt Nam trong quan hệ sử dụng đất. Nghiên cứu phân tích quyền và nghĩa vụ của chủ thể này trong sử dụng đất để đầu tư, kinh doanh và sở hữu nhà ở tại Việt Nam; đồng thời, chỉ ra một số tồn tại, hạn chế, bất cập trong quyền tiếp cận, nhận chuyển nhượng và thừa kế quyền sử dụng đất. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp hoàn thiện pháp luật, bảo đảm tính thống nhất của pháp luật đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản và quyền, lợi ích hợp pháp của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài.
Tóm tắt: Hồ sơ điện tử vụ án hình sự là một bước chuyển từ phương thức quản lý hồ sơ truyền thống sang quản lý và quản trị dữ liệu tố tụng trên môi trường số. Nghiên cứu phân tích sự hình thành hồ sơ điện tử vụ án hình sự trong bối cảnh chuyển đổi số trong tố tụng hình sự, trên cơ sở Luật số 99/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng hình sự và văn bản chỉ đạo của Chính phủ1, thông tư quy định chi tiết2. Từ góc độ quản trị dữ liệu tố tụng, nghiên cứu làm rõ sự chuyển dịch từ quản lý hồ sơ giấy sang quản trị dữ liệu tố tụng số; phân tích các chức năng pháp lý của hồ sơ điện tử vụ án hình sự và những vấn đề đặt ra trong quá trình triển khai, gồm chuẩn hóa dữ liệu, liên thông dữ liệu và xây dựng khung kiến trúc dữ liệu tố tụng hình sự. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện khung pháp luật và cơ chế quản trị dữ liệu nhằm triển khai thống nhất hồ sơ điện tử vụ án trong hoạt động tố tụng hình sự.
Tóm tắt: Việt Nam là quốc gia có đường bờ biển dài và có nhiều lợi thế về lấn biển. Nghiên cứu sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh để làm rõ khái niệm lấn biển; lịch sử quy định về lấn biển trong các Luật Đất đai; khoảng trống pháp lý về lấn biển trước khi Luật Đất đai năm 2024 được ban hành. Đồng thời, nghiên cứu phân tích những hạn chế của pháp luật đất đai hiện hành và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về lấn biển trong thời gian tới như nguyên tắc, điều kiện lấn biển, tọa độ khu vực lấn biển, quản lý, sử dụng đất lấn biển, quỹ đất xây dựng công trình hạ tầng công cộng, sử dụng khu vực biển để tạo quỹ đất thanh toán cho dự án BT.
Tóm tắt: Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)[1] (dự thảo Luật) đang xem xét bỏ công chứng bắt buộc đối với một số giao dịch về quyền sử dụng đất, đặt ra yêu cầu hài hòa giữa cải cách thủ tục hành chính với bảo vệ quyền tài sản, phòng ngừa tranh chấp và bảo đảm an toàn pháp lý cho thị trường quyền sử dụng đất. Trên cơ sở phương pháp phân tích pháp lý, kinh tế học pháp luật, pháp luật so sánh và thực tiễn xét xử, nghiên cứu làm rõ sự cần thiết phải công chứng đối với quyền sử dụng đất - một loại tài sản và hàng hóa đặc biệt, có giá trị lớn, cần được nhìn nhận như chi phí phòng ngừa rủi ro, thay vì chỉ là chi phí thủ tục. Từ đó, nghiên cứu đề xuất duy trì công chứng bắt buộc đối với các giao dịch có rủi ro pháp lý cao hoặc liên quan đến chủ thể cần được bảo vệ đặc biệt; đối với giao dịch có rủi ro thấp hơn, có thể mở rộng quyền lựa chọn công chứng hoặc cơ chế xác thực khác khi hạ tầng dữ liệu, hệ thống đăng ký và cơ chế trách nhiệm thay thế bảo đảm đáp ứng yêu cầu an toàn pháp lý.
Ngày 18/9, ông Nguyễn Duy Thắng, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp chủ trì Hội thảo lấy ý kiến góp ý dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 52/2015/NĐ-CP về cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật. Tham dự cuộc họp có đại diện các đơn vị có liên quan và một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp.
Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026 được ban hành với nhiều điểm mới nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc của Luật hiện hành; đổi mới hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm; bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật, quyền tham gia góp ý, phản ánh, kiến nghị về chính sách, pháp luật; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo; đồng thời góp phần xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Chủ trương khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam được Đảng và Nhà nước nhận thức, định hướng trong sự phát triển mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư khi nền sản xuất toàn cầu có sự kết hợp của các công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo, Internet of Things (IoT), robot tự động, dữ liệu lớn và nhiều công nghệ tiên tiến khác. Để thúc đẩy, tạo động lực cho cá nhân, tổ chức phát huy đam mê khởi nghiệp sáng tạo, tối đa hóa năng lực, nguồn lực, cống hiến trí tuệ cho sự phát triển chung của đất nước, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế- xã hội, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã từng bước đề ra chủ trương, chính sách pháp luật, chiến lược lâu dài nhằm kiến tạo hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo. Từ định hướng chiến lược tại Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, đến việc thể chế hóa chủ trương của Đảng trong Luật Khoa học, Công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 và Chính phủ cụ thể hóa thông qua Nghị quyết số 86/NQ-CP ban hành Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo. Những chủ trương, chính sách đã góp phần thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo trong hệ thống kinh tế tư nhân trở thành một động lực phát triển quan trọng của đất nước trong kỷ nguyên số.
Chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ theo vị trí việc làm cho công chức thực hiện nhiệm vụ tư pháp xã, phường, đặc khu (Chương trình) tập trung vào tập huấn kỹ năng, đặc biệt các kỹ năng liên quan đến chuyển đổi số, quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu và xử lý tình huống gắn với những khó khăn, vướng mắc trong thực tế triển khai thực hiện công việc.
Ngày 15/9/2026, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu ký Quyết định số 1788/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 23/4/2026, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026, thay thế Luật Thủ đô số 39/2024/QH15. Với 09 chương, 36 điều, Luật Thủ đô năm 2026 tiếp tục thể chế hóa chủ trương xây dựng Thủ đô Hà Nội trở thành trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục, đào tạo và đổi mới sáng tạo; đồng thời tạo dựng một không gian pháp lý mới với mức độ phân quyền, phân cấp và trao quyền mạnh mẽ hơn cho Thành phố.
Sáng ngày 16/9, Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo góp ý dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở (dự thảo Nghị định). Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc, Tổ trưởng Tổ soạn thảo chủ trì Hội thảo. Đồng chủ trì Hội thảo có Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Ngô Quỳnh Hoa.
Tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16, Luật có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/10/2026. Luật được kết cấu gồm 05 chương, 66 điều quy định các cơ chế, chính sách nhằm tạo lập hành lang pháp lý ổn định, đồng bộ, đột phá và khả thi để thúc đẩy phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, phát triển đô thị đặc biệt khác, thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt; bảo đảm cơ sở pháp lý cho việc áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội phù hợp với điều kiện, yêu cầu phát triển và năng lực thực thi của từng địa phương; qua đó khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, tạo không gian phát triển mới, thu hút nguồn lực đầu tư chất lượng cao và hình thành các động lực tăng trưởng mới.
Trên cơ sở kế thừa những quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 đã được thực tiễn chứng minh là phù hợp, Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2026 đồng thời bổ sung nhiều quy định để tháo gỡ những vướng mắc, bất cập, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ, đồng bộ cho công tác hòa giải ở cơ sở.
Chiều ngày 15/9, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc làm việc với các đơn vị có liên quan về việc triển khai Trang Thông tin điện tử Hiến kế xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới trên Cổng Pháp luật quốc gia (Trang Hiến kế).
