Hội đồng thẩm định dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi)

Theo Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Phan Hồng Nguyên, sau 13 năm thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đã được các cấp ủy, chính quyền, bộ, ngành và địa phương quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện, qua đó đạt nhiều kết quả tích cực trên phạm vi cả nước.

Tuy nhiên, qua tổng kết cho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 còn một số hạn chế, bất cập. Một số quy định của Luật không còn phù hợp thực tế trong bối cảnh Đảng ban hành nhiều chủ trương, định hướng mới, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp; đẩy mạnh công tác truyền thông chính sách trong quá trình xây dựng và hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật; ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số…

Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh phát biểu tại phiên họp

Trước thực tiễn xã hội khi bước vào giai đoạn mới, nhu cầu hiểu biết pháp luật, tâm lý, thói quen tiếp nhận tri thức của người dân, doanh nghiệp có sự thay đổi về hình thức, cách thức tiếp cận, nhất là trong điều kiện mở cửa, hội nhập toàn cầu hóa, yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số mạnh mẽ, đòi hỏi cần đổi mới, nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Do vậy, cần thiết sửa đổi Luật nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương, định hướng của Đảng, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các luật, văn bản có liên quan và đáp ứng yêu cầu, bối cảnh mới hiện nay. Dự thảo Luật được thiết kế gồm 05 chương với 51 điều (giữ nguyên số lượng chương và tăng 10 Điều so với Luật năm 2012). Việc xây dựng Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) nhằm khắc phục những hạn chế, khó khăn, vướng mắc do quy định của Luật đã được các bộ, cơ quan, tổ chức ở trung ương, địa phương kiến nghị, đề xuất trong quá trình tổng kết thi hành Luật trên thực tế; đồng thời đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác truyền thông chính sách, phổ biến, giáo dục pháp luật.

Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh phát biểu tại phiên họp Hội đồng thẩm định

Phát biểu tại phiên họp, đại diện Bộ Quốc phòng cơ bản thống nhất với nội dung dự thảo Luật. Tuy nhiên, đại diện Bộ Quốc phòng kiến nghị tiếp tục rà soát một số quy định để bảo đảm thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành và thuận lợi trong quá trình triển khai.

Liên quan đến đội ngũ báo cáo viên pháp luật, Đại tá Lê Trọng Xuân, đại diện Bộ Quốc phòng đề xuất quy định theo hướng tạo điều kiện cho việc phân cấp thẩm quyền công nhận báo cáo viên trong lực lượng vũ trang, phù hợp với đặc thù tổ chức nhiều cấp.

Phó Giám đốc Sở Tư pháp thành phố Hà Nội Phạm Thị Thanh Hương cơ bản nhất trí với dự thảo Luật và đánh giá dự thảo Luật đã thể chế hóa kịp thời các chủ trương, định hướng mới của Đảng về đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật; đồng thời khắc phục nhiều bất cập của Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật hiện hành, nhất là trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số và nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Phan Hồng Nguyên phát biểu tại phiên họp

Góp ý cụ thể, Phó Giám đốc Sở Tư pháp thành phố Hà Nội đề xuất, cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục nghiên cứu nội dung xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật theo hướng gắn với công tác theo dõi thi hành pháp luật và đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức. Bên cạnh đó, Phó Giám đốc Sở Tư pháp thành phố Hà Nội cũng kiến nghị làm rõ hơn các quy định về bảo đảm nguồn lực, kinh phí cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật nhằm tạo thuận lợi cho các địa phương trong quá trình bố trí và sử dụng ngân sách.

Tại cuộc họp thẩm định, đại diện cho đơn vị chủ trì tham mưu soạn thảo dự án Luật, Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh phát biểu làm rõ một số ý kiến của các thành viên Hội thẩm thẩm định.

Theo Cục trưởng Cù Thu Anh, việc tiếp tục kế thừa và quy định phù hợp đối với đội ngũ báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật nhằm bảo đảm thể chế hóa chủ trương của Đảng tại Chỉ thị số 58-CT/TW ngày 10/01/2026 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng, pháp luật cho công nhân trong tình hình mới. Trong đó yêu cầu quan tâm củng cố, kiện toàn, đào tạo, bồi dưỡng, hướng dẫn và có cơ chế, chính sách đãi ngộ, động viên, phát huy vai trò của báo cáo viên, tuyên truyền viên làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho công nhân. Cùng với đó, Cổng Pháp luật quốc gia là cơ sở dữ liệu duy nhất được giao trong Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và yêu cầu thực hiện vận hành và quản lý hiệu quả để tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận pháp luật trên môi trường số... Do đó, để bảo đảm đưa chủ trương, định hướng mới của Đảng đi vào cuộc sống thì cần thể chế hóa trong dự thảo Luật này.

Phát biểu kết luận phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu tối đa các ý kiến góp ý. Đối với quy định về tổ chức thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật ở cơ sở, Thứ trưởng cho rằng, cần xuất phát từ thực tiễn vận hành của chính quyền địa phương sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy. Theo Thứ trưởng, hiện nay khối lượng công việc ở cấp xã rất lớn, đặc biệt tại đô thị, các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới. Liên quan đến việc Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật cấp xã, Thứ trưởng đề nghị nghiên cứu việc thành lập Hội đồng theo hướng bảo đảm chất lượng, hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nhất là ở đô thị, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Các đại biểu tham dự phát biểu tại phiên họp

Về đối tượng đặc thù, Thứ trưởng đề nghị tiếp tục nghiên cứu mở rộng đối tượng là người Việt Nam ở nước ngoài gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin pháp luật. Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy trong công tác truyền thông chính sách, Thứ trưởng nhất trí quy định trong dự thảo Luật về công tác truyền thông chính sách nhằm tạo sự đồng thuận xã hội, nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi và thúc đẩy việc tuân thủ pháp luật.

Đối với việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động quản lý nhà nước và phổ biến, giáo dục pháp luật, Thứ trưởng đề nghị, cần nghiên cứu các quy định theo hướng khuyến khích đổi mới sáng tạo, tránh tạo tâm lý sợ trách nhiệm dẫn đến không ứng dụng công nghệ mới trong phổ biến, giáo dục pháp luật. Quy định việc sử dụng AI trong phổ biến, giáo dục pháp luật cần dẫn chiếu quy định kiểm soát phù hợp theo quy định của Luật Trí tuệ nhân tạo.

Thứ trưởng cũng lưu ý về trách nhiệm truyền thông chính sách của cơ quan chủ trì xây dựng chính sách, pháp luật. Theo đó, cơ quan chủ trì không chỉ chịu trách nhiệm xây dựng dự thảo mà còn phải chủ động cung cấp thông tin chính thống, giải trình các vấn đề dư luận quan tâm, kịp thời phản hồi các thông tin chưa chính xác trong suốt quá trình xây dựng và thực hiện chính sách. Đồng thời, cần nghiên cứu bổ sung nội dung về ban hành Kế hoạch và đánh giá về truyền thông chính sách trong hồ sơ dự án luật nhằm nâng cao trách nhiệm, chất lượng truyền thông chính sách.