Xây dựng, hoàn thiện Cổng Pháp luật quốc gia phát triển xứng tầm

Hội thảo có sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực pháp lý; đại diện Lãnh đạo một số bộ, ngành; một số đại biểu Quốc hội; đại diện Văn phòng Quốc hội, Văn phòng Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp; tổ chức pháp chế các bộ, cơ quan ngang bộ; đại diện Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp, Sở Tư pháp, xã, phường thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; đại diện các cơ quan thi hành án dân sự; luật gia, luật sư; cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu; đại diện một số doanh nghiệp về công nghệ thông tin, truyền thông;...

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc chủ trì Hội thảo khoa học “Hoàn thiện và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Cổng Pháp luật quốc gia”

Cổng Pháp luật quốc gia bước đầu đạt được một số kết quả rất tích cực

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc cho biết, thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị và các chỉ đạo của Trung ương, đặc biệt là chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, trong một thời gian rất ngắn, Bộ Tư pháp được giao nhiệm vụ xây dựng Cổng Pháp luật Quốc gia. Ngày 31/5/2025, Bộ Tư pháp đã khai trương và đưa vào vận hành Cổng Pháp luật quốc gia. Sau đó, Bộ Tư pháp tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện và đến ngày 07/11/2025 đã khai trương Cổng Pháp luật quốc gia phiên bản chính thức, nâng cấp. Phiên bản này có nhiều tính năng mới, nhiều tiện ích theo hướng hiện đại, thân thiện, dễ tiếp cận đối với người dân, doanh nghiệp. Đồng thời, đã đẩy mạnh tích hợp ứng dụng AI trên các chức năng bổ trợ để giúp các tổ chức, cá nhân dễ dàng trong việc tra cứu cũng như tương tác trong Cổng.

Qua hơn 01 năm, Cổng Pháp luật quốc gia đã không ngừng được hoàn thiện, đạt được một số kết quả rất tích cực, được các đồng chí lãnh đạo Trung ương, các ban, Bộ, ngành và địa phương cũng như xã hội ghi nhận.

Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng thẳng thắn nhìn nhận, Cổng Pháp luật quốc gia vẫn chưa thực sự phát triển đúng tầm, còn những bất cập cần phải tiếp tục được nghiên cứu, đánh giá để bổ sung, hoàn thiện. Cần phải xây dựng Cổng Pháp luật quốc gia xứng tầm quốc gia và đáp ứng với kỳ vọng của lãnh đạo Trung ương, đặc biệt là các mục tiêu đã đề ra; trở thành một nền tảng số pháp luật quốc gia dùng chung, thống nhất, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các tổ chức, cá nhân, đặc biệt là người dân, doanh nghiệp trong việc tra cứu, khai thác thông tin, giải đáp các vướng mắc, kiến nghị về pháp luật để nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật.

Phát biểu dẫn đề tại Hội thảo, đồng chí Phan Hồng Nguyên, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý đánh giá, qua một năm thử nghiệm, Cổng Pháp luật quốc gia đã dần ổn định đi vào vận hành với nhiều phản hồi tích cực, góp phần nâng cao công tác truyền thông chính sách, pháp luật, tạo thuận tiện cho người dân, doanh nghiệp trong tiếp cận thông tin pháp luật.

Đồng chí Phan Hồng Nguyên, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý phát biểu dẫn đề Hội thảo

Đồng chí Phó Cục trưởng cho biết, Cổng có 12 mục, 21 tiểu mục, từ khi khai trương vào ngày 31/5/2025 đến ngày 17/6/2026 đã có gần 6 triệu lượt truy cập với tổng cộng gần 300.000 lượt câu hỏi được AI pháp luật trả lời. Đến nay, đã cấp 3.000 tài khoản AI pháp luật và 1.400 tài khoản AI Lexcentra trên Cổng cho người dùng. Hệ thống thông tin tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về văn bản quy phạm pháp luật có gần 143.000 lượt truy cập, hơn 3.085 kiến nghị, phản ánh qua hệ thống và đã xử lý 2.939 kiến nghị phản ánh (đạt 95,3%). Ngoài ra, nhiều các lĩnh vực hoạt động khác của Cổng cũng đạt được những kết quả đáng ghi nhận.

Mặc dù vậy, qua thực tiễn hơn một năm triển khai quản lý khai thác Cổng Pháp luật quốc gia thì vẫn còn một số khó khăn, tồn tại hạn chế như nguồn nhân lực và kinh phí còn khó khăn; một số chuyên mục chưa được cập nhật thường xuyên, chưa đa dạng, phong phú; còn thiếu một số tính năng, ứng dụng tăng cường tính tương tác, ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Về định hướng triển khai thời gian tới, Phó Cục trưởng Phan Hồng Nguyên cho biết, trước yêu cầu đổi mới công tác xây dựng thể chế, pháp luật, phổ biến, giáo dục pháp luật trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ thì việc quản lý, vận hành Cổng Pháp luật quốc gia cũng cần phải tiếp tục đổi mới cả về nhận thức, tính năng, nội dung, phương thức thực hiện. Đó là yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý, hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, trợ giúp pháp lý trên môi trường số, tính năng hiệu quả, tăng cường hiệu quả của cơ sở dữ liệu về pháp luật trên Cổng bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống”; tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo; bảo đảm an toàn và an ninh thông tin cũng như bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Nhiều giải pháp góp hoàn thiện Cổng Pháp luật quốc gia

Tại Hội thảo, đa số các ý kiến đánh giá rất cao về sự cần thiết và vai trò của Cổng Pháp luật quốc gia; các ý kiến tiếp tục nhận diện thêm về những hạn chế, bất cập của Cổng hiện nay; đồng thời đưa ra những giải pháp, kiến nghị, đề xuất.

Phát biểu tại Hội thảo, GS.TS. Vũ Công Giao, Trường Đại học Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định, từ góc độ của người làm công tác nghiên cứu, ý nghĩa sâu xa của Cổng Pháp luật quốc gia là một trong những hạ tầng pháp lý số rất quan trọng của Nhà nước pháp quyền. Nếu xây dựng và vận hành tốt Cổng thì nó có thể góp phần rút ngắn khoảng cách giữa pháp luật trên văn bản và pháp luật trong đời sống, giữa các hoạt động ban hành pháp luật của Nhà nước và nhu cầu tìm hiểu, thực hiện, phản hồi pháp luật của người dân, doanh nghiệp.

Để hoàn thiện Cổng pháp luật quốc gia, GS.TS. Vũ Công Giao nêu một số đề xuất: (i) Tiếp tục làm giàu và chuẩn hóa các dữ liệu pháp luật, đặc biệt là dữ liệu về hiệu lực, lịch sử sửa đổi, văn bản liên quan, tình trạng thi hành trên Cổng Pháp luật quốc gia; (ii) Nghiên cứu để đổi mới hoặc hoàn thiện thiết kế Cổng theo nhu cầu của những nhóm người dùng cụ thể, hướng tới những nhóm người dùng cụ thể ngoài nhu cầu của xã hội nói chung, chẳng hạn như các nhóm là người dân, doanh nghiệp, cán bộ cơ sở, luật sư, nhà nghiên cứu, người cần trợ giúp pháp lý... (có thể gọi là cá nhân hóa những nhu cầu về thiết kế Cổng); (iii) Xây dựng và áp dụng một bộ chỉ số đánh giá hiệu quả vận hành Cổng để có thể rút kinh nghiệm và hoàn thiện Cổng một cách có bằng chứng, trong đó có những thông tin như số lượng truy cập, mức độ hài lòng, thời gian phản hồi, tỷ lệ kiến nghị được xử lý, mức độ tác động đến việc hoàn thiện hoàn thiện pháp luật… (iv) Tăng cường cơ chế phối hợp giữa Bộ Tư pháp và các Bộ, ngành, địa phương, các cơ sở đào tạo luật, các tổ chức hành nghề luật sư, các tổ chức xã hội trong việc cập nhật, giải thích, phổ biến và phản hồi pháp luật.

PGS.TS. Trần Văn Dũng phát biểu tại Hội thảo

PGS.TS. Trần Văn Dũng, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu, Đào tạo Kinh tế Tài chính nhấn mạnh, việc xây dựng và đưa vào vận hành Cổng Pháp luật quốc gia không chỉ là một dự án ứng dụng công nghệ thông tin đơn thuần mà còn là một bước tiến quan trọng trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số theo các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước. Qua nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế của Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, Singapore, Hàn Quốc và Australia có thể nhận thấy rằng các quốc gia có hệ thống pháp luật số phát triển đều xem dữ liệu pháp luật là một loại hạ tầng công thiết yếu của quốc gia. Thành công của các hệ thống như EUR-Lex, GovInfo, Congress.gov, Singapore Statutes Online hay AustLII không chỉ đến từ việc số hóa văn bản pháp luật mà còn từ việc xây dựng hệ sinh thái dữ liệu pháp luật mở, khả năng liên thông dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, cung cấp dịch vụ pháp lý số và thúc đẩy sự tham gia của khu vực tư nhân vào quá trình khai thác dữ liệu công. Đối chiếu với kinh nghiệm quốc tế cho thấy Cổng Pháp luật quốc gia của Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong giai đoạn đầu vận hành. Tuy nhiên, Cổng Pháp luật quốc gia vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức cả về thể chế, công nghệ và quản trị dữ liệu. Hệ thống dữ liệu pháp luật còn phân tán, thiếu chuẩn hóa; khả năng liên thông giữa các cơ sở dữ liệu còn hạn chế; phạm vi dữ liệu chưa bao quát đầy đủ án lệ, giải thích pháp luật và dữ liệu thực thi pháp luật; mức độ ứng dụng trí tuệ nhân tạo còn ở giai đoạn sơ khai; hành lang pháp lý về dữ liệu mở, Legal AI và quản trị thuật toán chưa hoàn thiện. Đây là những rào cản có thể ảnh hưởng đến khả năng phát triển lâu dài của nền tảng.

Từ những phân tích đó, PGS.TS. Trần Văn Dũng đề xuất một hệ thống giải pháp đồng bộ gồm: Hoàn thiện thể chế pháp luật về dữ liệu pháp luật số; xây dựng cơ sở dữ liệu pháp luật quốc gia theo chuẩn dữ liệu mở và liên thông; phát triển hệ sinh thái Legal AI; tăng cường tích hợp với VNeID và các cơ sở dữ liệu quốc gia; thúc đẩy hình thành thị trường dịch vụ pháp lý số; hoàn thiện cơ chế bảo đảm an ninh mạng và quản trị rủi ro công nghệ; đồng thời kiến nghị xây dựng lộ trình phát triển Cổng Pháp luật quốc gia đến năm 2035 theo các tiêu chuẩn tiên tiến của OECD và Liên minh châu Âu.

Hội thảo được tổ chức bằng hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến

Cần xác định rõ chức năng lõi, tiêu chí phát triển, nhiệm vụ trọng tâm

Phát biểu bế mạc Hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc đánh giá rất cao các ý kiến tại Hội thảo, các ý kiến rất thiết thực, sát thực tế và cũng đáp ứng từ nhu cầu của chính đại biểu là những đối tượng sử dụng Cổng Pháp luật quốc gia.

Từ quá trình nghiên cứu, thực tiễn triển khai và qua ý kiến của đại biểu, Thứ trưởng tổng hợp một số nội dung như sau:

Một là, cần xác định rõ hơn về chức năng cốt lõi của Cổng, theo đó gồm 06 chức năng lõi như sau: Là một kho cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật quốc gia; cung cấp thông tin và tra cứu thông tin chính thống “đúng, đủ, sạch, sống” miễn phí cho tổ chức và cá nhân; hỗ trợ và kết nối pháp lý; tiếp nhận phản ánh kiến nghị và phản hồi; hỗ trợ nghiệp vụ chuyên ngành; chức năng bổ trợ.

Hai là, cần xác định rõ tiêu chí phát triển của Cổng để làm cơ sở hoàn thiện, gồm: Tính chính thống; tính thân thiện; tính tương tác hai chiều giữa Nhà nước và người dân, doanh nghiệp; tính cảnh báo; tính bảo mật; tính phản hồi.

Ba là, các ý kiến đề xuất một số giải pháp tập trung vào 03 trụ cột (chuẩn hóa về dữ liệu lõi, mở rộng đa nền tảng, tối ưu hóa các tiện ích) và 04 nhóm nhiệm vụ giải pháp trọng tâm (nâng cao chất lượng và tính chuyên sâu của nội dung, đa dạng hóa các nhóm chức năng và tương tác, tối ưu hóa các các trải nghiệm, mở thêm hệ sinh thái để đáp ứng nhu cầu của xã hội).

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc bảy tỏ cảm ơn các các đại biểu đã dành thời gian đến dự và có những ý kiến hết sức quý báu, đồng thời khẳng định luôn trân trọng tiếp thu đầy đủ ý kiến và sẽ tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của Cổng, đáp ứng được nhu cầu xã hội, nhất là phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn. Thứ trưởng nhấn mạnh, đây là sản phẩm chung xã hội, là Cổng Pháp luật quốc gia của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam giao Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp cùng các Bộ, ngành chức năng quản lý, vận hành mà không phải thuộc Bộ Tư pháp nên có phạm vi rất rộng, có tính lan tỏa rất lớn. Vì vậy, Thứ trưởng mong rằng sẽ luôn tiếp tục nhận được sự phản hồi và ý kiến đóng góp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Một số hình ảnh tại Hội thảo: