Bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo theo quan điểm của Đảng

Tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận Nhân dân

Một trong những quan điểm cơ bản của Đảng về tín ngưỡng, tôn giáo được khẳng định rõ trong Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 12/3/2003 của Ban Chấp hành Trung ương khóa IX về công tác tôn giáo (Nghị quyết số 25-NQ/TW), trong đó xác định: "Tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân, đang và sẽ tồn tại cùng dân tộc trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta."

Quan điểm này thể hiện nhận thức khoa học và khách quan của Đảng về sự tồn tại của tín ngưỡng, tôn giáo trong đời sống xã hội. Tín ngưỡng, tôn giáo không chỉ là nhu cầu tâm linh của một bộ phận Nhân dân mà còn gắn với những giá trị văn hóa, đạo đức và truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Trên cơ sở đó, Đảng chủ trương tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của Nhân dân, đồng thời khuyến khích phát huy các giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp của các tôn giáo.

Bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo theo nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật

Quan điểm của Đảng về bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo được thể chế hóa trong hệ thống pháp luật của Nhà nước. Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) khẳng định, mọi người có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, theo hoặc không theo một tôn giáo nào; các tôn giáo bình đẳng trước pháp luật; Nhà nước tôn trọng và bảo hộ quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo.

Đồng thời, Hiến pháp cũng quy định rõ: Không ai được xâm phạm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người khác hoặc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để vi phạm pháp luật.

Trên cơ sở đó, hệ thống pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo từng bước được hoàn thiện. Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã tạo khuôn khổ pháp lý quan trọng nhằm bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của cá nhân và tổ chức, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Phát huy vai trò tích cực của các tôn giáo trong đời sống xã hội

Đảng luôn khẳng định cần phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp của các tôn giáo, khuyến khích các tổ chức tôn giáo tham gia các hoạt động vì lợi ích chung của xã hội.

Theo Nghị quyết số 25-NQ/TW, các tôn giáo được khuyến khích tham gia các hoạt động xã hội hóa trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế, văn hóa, từ thiện, nhân đạo… phù hợp với chức năng của mỗi tôn giáo và quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 43-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII Tiếp tục phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng đất nước ta ngày càng phồn vinh, hạnh phúc cũng nhấn mạnh, việc vận động các tổ chức tôn giáo, chức sắc, chức việc, nhà tu hành và tín đồ sống "tốt đời đẹp đạo", đồng hành cùng dân tộc, tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước và các hoạt động xã hội.

Thực tế trong những năm qua cho thấy, các tổ chức tôn giáo tại Việt Nam đã tích cực tham gia các hoạt động nhân đạo, từ thiện, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, giáo dục và bảo trợ xã hội, góp phần quan trọng vào sự phát triển chung của đất nước.

Tăng cường quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo trong tình hình mới

Bên cạnh việc bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, Đảng cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường quản lý nhà nước nhằm bảo đảm các hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo diễn ra đúng pháp luật, phù hợp với lợi ích của đất nước và cộng đồng.

Các chủ trương của Đảng xác định cần kiên quyết đấu tranh với các hành vi lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để vi phạm pháp luật, gây ảnh hưởng đến an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội hoặc chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.

Trong bối cảnh hiện nay, công tác quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo cũng cần gắn với yêu cầu cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số quốc gia đã nhấn mạnh, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia và quản lý nhà nước trên các lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo.

Việc tiếp tục nghiên cứu sửa đổi, hoàn thiện pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo nhằm tạo hành lang pháp lý đầy đủ hơn cho các hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trong bối cảnh xã hội số và hội nhập quốc tế.

Gắn công tác tôn giáo với củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Đảng luôn xác định đồng bào các tôn giáo là bộ phận quan trọng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Công tác tôn giáo phải gắn với nhiệm vụ xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Chủ trương của Đảng là vận động các tổ chức tôn giáo, chức sắc, chức việc, nhà tu hành và tín đồ tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động, góp phần xây dựng xã hội ổn định, phát triển và giàu mạnh.

Quan điểm của Đảng về quản lý và thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo thể hiện rõ tính nhất quán và xuyên suốt: tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của Nhân dân; bảo đảm các tôn giáo bình đẳng trước pháp luật; phát huy những giá trị tốt đẹp của tôn giáo; đồng thời tăng cường quản lý nhà nước và kiên quyết đấu tranh với các hành vi lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để vi phạm pháp luật.

Việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo sẽ góp phần bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền công dân, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và tạo động lực quan trọng cho sự phát triển bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.