Chiều ngày 10/4, tại kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại hội trường về một số luật, trong đó có dự thảo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi). Dự thảo Luật nhận được sự quan tâm lớn của các đại biểu với nhiều ý kiến góp ý tập trung vào hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng. Đáng chú ý, một số ý kiến nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật không phải để thắt chặt hay hạn chế quyền tự do tín ngưỡng, mà là để tạo ra một "môi trường số lành mạnh" cho cộng đồng tôn giáo.
Nghiên cứu xây dựng tiêu chí xác định mức độ, quy mô hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng
Trao đổi về Điều 8 dự thảo Luật, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội cho biết, khoản 1 quy định: "Tổ chức, cá nhân quy định tại khoản 3 Điều 15 của Luật này; chức sắc, chức việc, nhà tu hành, tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc, tổ chức được cấp chứng nhận đăng ký hoạt động tôn giáo, nhóm sinh hoạt tôn giáo tập trung khi hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng phải thực hiện thông báo, đăng ký hoặc đề nghị hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo với cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của Luật này" vẫn chưa làm rõ tiêu chí phân biệt các hoạt động phải thực hiện thủ tục thông báo, đăng ký hoặc đề nghị với những hoạt động mang tính cá nhân. Bên cạnh đó, khoản 2 quy định về trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân đối với hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng cũng chưa có cơ chế cụ thể để xác định nội dung vi phạm trên không gian mạng cần phải gỡ bỏ, ngăn chặn.
Trên cơ sở đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định vào Điều 8 hoặc giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết hai nội dung về tiêu chí xác định mức độ, quy mô hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng và tiêu chí nhận diện nội dung vi phạm trong lĩnh vực này.
Bổ sung quy định về định danh, xác thực tài khoản của các cá nhân, tổ chức tôn giáo thực hiện hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng
Tham gia thảo luận về Điều luật này, đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật không phải để thắt chặt hay hạn chế quyền tự do tín ngưỡng, mà là để tạo ra một "môi trường số lành mạnh" cho cộng đồng tôn giáo.
Đại biểu cho biết, hiện nay, không gian mạng đã trở thành "cơ sở tín ngưỡng, cơ sở tôn giáo thứ hai" của hàng triệu tín đồ. Theo báo cáo từ Ban Tôn giáo Chính phủ, các hoạt động truyền đạo trực tiếp (livestream), giảng pháp qua mạng xã hội, thực hành các lễ nghi trực tuyến đã trở nên phổ biến. Việc bổ sung vào Luật hiện hành quy định hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng là một bước bù đắp "khoảng trống pháp lý" giữa luật và đời sống số.
Trên cơ sở đó, Phó Trưởng đoàn đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo bổ sung vào Điều 8 quy định về định danh, xác thực tài khoản của các cá nhân, tổ chức tôn giáo thực hiện hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng, cụ thể: "Cá nhân, tổ chức khi hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng phải thực hiện việc định danh, xác thực tài khoản tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền". Đây không phải là hạn chế tự do, mà là để bảo vệ sự "chính danh", giúp thuận lợi hơn cho công tác quản lý nhà nước; đồng thời giúp tín đồ phân biệt nguồn chính thống, đặt niềm tin đúng chỗ, bảo vệ uy tín của các tổ chức tôn giáo chân chính, bảo vệ an ninh văn hóa quốc gia.
Siết chặt quản lý các hành vi lợi dụng tôn giáo trên không gian mạng
Liên quan Điều luật này, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội cho rằng, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, các hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo ngày càng mở rộng trên môi trường trực tuyến. Việc bổ sung các quy định liên quan đến không gian mạng là cần thiết.
Đại biểu Thượng tọa Thích Đức Thiện, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Điện Biên nhấn mạnh, cần siết chặt các hành vi lợi dụng tôn giáo để vi phạm pháp luật. Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước về tôn giáo, các nền tảng số, doanh nghiệp viễn thông trong việc hướng dẫn, giám sát, kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm đối với hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên môi trường mạng.
Để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả của quy định này trong thực tiễn, đại biểu Thích Thanh Quyết, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh đề nghị tiếp tục cụ thể hóa những tiêu chí nhận diện hành vi vi phạm và quy trình phối hợp giữa các chủ thể có liên quan, nhất là trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý các nội dung vi phạm trên các nền tảng số có yếu tố xuyên biên giới. Ngoài ra, đại biểu cũng đề nghị làm rõ hơn nội hàm, ranh giới và tiêu chí nhận diện trong thực tiễn giữa quyền tự do tín ngưỡng với các hành vi lợi dụng tôn giáo để xuyên tạc, kích động chia rẽ.
