Hoàn thiện dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú và Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường đồng chủ trì Hội thảo tham vấn, lấy ý kiến dự án Luật Đô thị đặc biệt

Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh phát triển mạnh mẽ, đóng góp cho sự phát triển chung của đất nước

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường cho biết, trong suốt chặng đường phát triển, Thành phố Hồ Chí Minh luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương. Nhiều chủ trương, cơ chế, chính sách quan trọng đã được ban hành và tạo điều kiện thuận lợi để Thành phố phát huy vai trò “đầu tàu kinh tế”, trung tâm lớn về kinh tế, tài chính, thương mại, văn hóa, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục - đào tạo, cũng như là “cửa ngõ” quan trọng kết nối với khu vực và thế giới.

Từ yêu cầu thực tiễn phát triển và các định hướng lớn của Đảng, Nhà nước đối với Thành phố Hồ Chí Minh, việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng, mang tính chiến lược trong giai đoạn hiện nay nhằm hình thành khuôn khổ pháp lý đồng bộ, đầy đủ và ổn định, tạo cơ sở để Thành phố phát triển mạnh mẽ hơn, đóng góp ngày càng lớn hơn cho sự phát triển chung của đất nước.

Đánh giá cao ý nghĩa của Hội thảo, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố bày tỏ mong muốn sẽ nhận được sự quan tâm, phối hợp và những ý kiến đóng góp tâm huyết từ các cơ quan Trung ương, địa phương và đội ngũ chuyên gia trong việc hoàn thiện dự án Luật Đô thị đặc biệt bảo đảm chất lượng, khả thi và đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của chính quyền Đô thị đặc biệt

Trao đổi tại Hội thảo, Cục trưởng Cục Pháp luật dân sự - kinh tế (Bộ Tư pháp) Nguyễn Hồng Hải cho biết, dự thảo Luật Đô thị đặc biệt gồm 09 chương, 45 điều quy định về vị trí, vai trò; cơ chế, chính sách; thẩm quyền, trách nhiệm xây dựng, quản lý phát triển và bảo vệ đô thị đặc biệt.

Dự thảo Luật tập trung thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước, đặc biệt là tinh thần tại Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và các nội dung tại Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới, từ đó tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của chính quyền Đô thị đặc biệt; đồng thời tăng cường yêu cầu về kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và nâng cao trách nhiệm giải trình.

Về nguyên tắc phân quyền và thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được phân quyền, dự thảo Luật thống nhất về cách tiếp cận với Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 theo hướng phân quyền triệt để, toàn diện và phân định rõ thẩm quyền của Hội đồng nhân dân Thành phố, Ủy ban nhân dân Thành phố, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố; phân cấp cho cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện liên tục, thường xuyên một số nhiệm vụ, quyền hạn.

Đối với việc thí điểm cơ chế, chính sách, dự thảo Luật quy định theo hướng Thành phố được quyết định thí điểm cơ chế, chính sách mới, khác với luật, nghị quyết của Quốc hội, hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định để áp dụng trong phạm vi địa giới hành chính của Đô thị đặc biệt… Bên cạnh đó, dự thảo Luật bổ sung phạm vi thí điểm cơ chế, chính sách liên quan đến mô hình kinh tế mới đối với lĩnh vực thể thao, du lịch.

Ngoài ra, dự thảo Luật còn quy định một số nội dung quan trọng khác liên quan đến nhiệm vụ, quyền hạn về tổ chức bộ máy chính quyền đô thị; xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật; xã hội hóa một số công việc trong giải quyết thủ tục hành chính tại Thành phố; quy hoạch Thành phố; quản lý, khai thác, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao; quản lý đô thị và nhà ở; phát triển hạ tầng giao thông, vận tải, logistics và bảo vệ môi trường; phát triển doanh nghiệp nhà nước và quản lý, đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp; phát triển kinh tế biển; Khu thương mại tự do, Khu logistics tích hợp; phát triển hạ tầng năng lượng và công nghiệp năng lượng gắn với an ninh năng lượng quốc gia…

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi, góp ý đối với các nội dung của dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, trong đó đại diện một số bộ, ngành cho rằng, dự thảo Luật cần được thiết kế theo hướng bảo đảm tính ổn định và linh hoạt của hệ thống pháp luật, cụ thể: Một số nội dung mang tính kỹ thuật hoặc có khả năng thay đổi theo yêu cầu quản lý trong từng giai đoạn không nên quy định quá chi tiết trong Luật nhằm tránh khó khăn trong quá trình sửa đổi, bổ sung sau này.

Liên quan đến cơ chế phân cấp, phân quyền, có đại biểu cho biết, hiện nay, Trung ương đang chỉ đạo đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu. Qua rà soát các quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và các luật chuyên ngành, phần lớn nhiệm vụ, quyền hạn ở địa phương hiện vẫn được giao cho Ủy ban nhân dân, trong khi thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân còn tương đối hạn chế. Từ thực tiễn đó, đại biểu đề xuất nghiên cứu cơ chế phân quyền theo hướng tăng thẩm quyền cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân Đô thị đặc biệt, nhất là trong việc quyết định các vấn đề liên quan đến điều hành, tổ chức thực hiện nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân và các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn. Việc mở rộng thẩm quyền cho người đứng đầu được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao tính chủ động, linh hoạt, rút ngắn quy trình xử lý công việc, đồng thời tăng cường trách nhiệm cá nhân trong quản lý, điều hành.

Bên cạnh đó, một số ý kiến cũng đề nghị tiếp tục nghiên cứu, làm rõ nội hàm khái niệm “Đô thị đặc biệt” trong dự thảo Luật. Theo các đại biểu, bên cạnh các đô thị đặc biệt là thành phố trực thuộc Trung ương, cần xem xét bổ sung cơ chế pháp lý đối với các đô thị có tính chất đặc thù trực thuộc cấp tỉnh, có vai trò động lực phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và vùng.

Phát biểu kết luận Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú ghi nhận, đánh giá cao những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm, có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc của các đại biểu. Theo Thứ trưởng, các ý kiến trao đổi tại Hội thảo cung cấp nhiều luận cứ quan trọng để cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự án Luật Đô thị đặc biệt.