Hội thảo khoa học “Hoàn thiện thể chế về luật sư và hành nghề luật sư trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam”

Trong thời gian qua, nhiều nghị quyết, văn kiện của Đảng, pháp luật của Nhà nước đã được ban hành, xác định rõ chủ trương, định hướng, giải pháp đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động tư pháp, hoạt động bổ trợ tư pháp, trong đó có xây dựng, hoàn thiện thể chế về luật sư và hành nghề luật sư. Trong đó, đặc biệt là Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, XIV của Đảng; Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới; Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới;…

Có thể nhận định, ngay sau khi Luật Luật sư năm 2006 được ban hành, thể chế pháp luật về tổ chức và hoạt động của luật sư tiếp tục được hoàn thiện, tạo hành lang pháp lý cho luật sư và tổ chức hành nghề luật sư phát triển cả về số lượng và chất lượng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Với việc chuyển giao nhiều nhiệm vụ thuộc phạm vi quản lý nhà nước cho tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư, Luật Luật sư đã tạo hành lang pháp lý thông thoáng để tổ chức xã hội - nghề nghiệp có thể phát huy tối đa tính tự quản, tự chịu trách nhiệm của mình. Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, thực tiễn thi hành Luật Luật sư năm 2006 (được sửa đổi, bổ sung năm 2012) đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập cần được khắc phục, cụ thể như: Chưa thể chế đầy đủ và toàn diện chủ trương, định hướng mới của Đảng và Nhà nước; còn thiếu một số quy định hoặc quy định chưa cụ thể; chất lượng luật sư chưa đồng đều, chưa tương xứng với yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn; tình trạng cá nhân, tổ chức không phải là luật sư nhưng cung cấp dịch vụ pháp lý như luật sư vẫn tồn tại ở nhiều địa phương; công cụ pháp lý để bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước và hoạt động tự quản của luật sư còn chưa đầy đủ; vai trò tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư có lúc, có nơi còn chưa đáp ứng được yêu cầu; việc ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý luật sư, cung cấp dịch vụ pháp lý của luật sư còn hạn chế. Đồng thời, Luật Luật sư năm 2006 (được sửa đổi, bổ sung năm 2012) và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật được ban hành trước khi có Hiến pháp năm 2013 và các bộ luật, luật khác liên quan đến tổ chức và hoạt động của luật sư đã được sửa đổi, bổ sung nên một số quy định của Luật Luật sư không còn tương thích, phù hợp.

Chính vì vậy, việc sửa đổi toàn diện Luật Luật sư là rất cần thiết. Việc xây dựng Luật Luật sư (sửa đổi) nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư trong tình hình mới, bảo đảm để luật sư, tổ chức của luật sư thực hiện tốt hơn quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm theo đúng quy định của pháp luật; xây dựng và phát triển đội ngũ luật sư có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng, am hiểu pháp luật, giỏi kỹ năng hành nghề, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế; đổi mới công tác quản lý nhà nước, nâng cao trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư, khắc phục những hạn chế, bất cập, tạo cơ sở pháp lý cho việc phát triển tổ chức và hoạt động của luật sư phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, thông lệ quốc tế.

Thực hiện Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2026, Bộ Tư pháp đang chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan xây dựng dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI (tháng 10/2026). Để tiếp tục góp phần xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật về luật sư và hành nghề luật sư, hoàn thiện dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) phù hợp với thực tiễn của Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong tình hình mới, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật phối hợp với Cục Bổ trợ tư pháp tổ chức Hội thảo khoa học: “Hoàn thiện thể chế về luật sư và hành nghề luật sư trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam”.

Hội thảo dự kiến tập trung trao đổi, thảo luận, chia sẻ về những nhóm chủ đề chính như: (i) Sự cần thiết hoàn thiện Luật Luật sư (bao gồm cả quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về hoàn thiện thể chế luật sư, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp); (ii) Vị trí, vai trò của luật sư trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; chế định luật sư công và những vấn đề đặt ra đối với công tác hoàn thiện thể chế; (iii) Thực trạng và các giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về luật sư (như nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư; phát triển thị trường pháp lý minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy hoạt động của luật sư và các tổ chức hành nghề luật sư; cơ chế bảo đảm quyền hành nghề của luật sư; phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước đối với tổ chức và hoạt động của luật sư; nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng nghề luật sư; đạo đức và trách nhiệm nghề nghiệp của luật sư; ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong hoạt động hành nghề luật sư...); (iv) Pháp luật quốc tế và khuyến nghị đối với Việt Nam trong xây dựng, hoàn thiện thế chế về luật sư;…

Hội thảo có sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực pháp lý; đại diện Lãnh đạo một số bộ, ngành; một số đại biểu Quốc hội; đại diện Văn phòng Quốc hội, Văn phòng Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp; tổ chức pháp chế các bộ, cơ quan ngang bộ; đại diện Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp, Sở Tư pháp, xã, phường thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; đại diện các cơ quan Thi hành án dân sự; Liên đoàn Luật sư Việt Nam và các Đoàn Luật sư; Hội Luật gia Việt Nam và Hội Luật gia các tỉnh/thành phố; Hiệp hội các doanh nghiệp Việt Nam; cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu;...