Tham vấn hoàn thiện hồ sơ chính sách Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi)

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc phát biểu khai mạc Hội nghị tham vấn chính sách của Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi)

Tham dự Hội nghị có đại diện các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp; đại diện pháp chế một số bộ, cơ quan trung ương; đại diện một số địa phương và các chuyên gia, nhà khoa học.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc cho biết, chương trình xây dựng và hoàn thiện chính sách, pháp luật của chúng ta trong thời gian qua, được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn thi hành pháp luật.

Qua rà soát, đánh giá có thể thấy sau 15 năm triển khai, nhiều quy định đã phát huy hiệu quả tích cực, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, khi điều kiện kinh tế - xã hội đã có nhiều thay đổi, một số quy định đã bộc lộ hạn chế, bất cập, chưa còn phù hợp với thực tiễn, do đó việc nghiên cứu sửa đổi, bổ sung là cần thiết.

Theo Thứ trưởng, qua đánh giá sơ bộ và tổng hợp ý kiến từ các cơ quan, đơn vị, có thể nhận thấy yêu cầu hoàn thiện chính sách lần này cần được thực hiện bài bản, bảo đảm đúng quy trình, quy định; đồng thời phải bám sát tình hình thực tiễn thi hành pháp luật, tác động trực tiếp đến các đối tượng liên quan.

Thứ trưởng cho rằng, Hội nghị tập trung tham vấn chính sách, làm rõ những vấn đề lớn còn có ý kiến khác nhau, nhằm hoàn thiện hồ sơ đề nghị xây dựng theo quy định trước khi trình Chính phủ xem xét. Thứ trưởng đề nghị các đại biểu tham dự tập trung thảo luận thẳng vào các nội dung trọng tâm, phát huy kinh nghiệm thực tiễn để đóng góp ý kiến cụ thể, thiết thực.

Báo cáo tóm tắt nội dung đánh giá tác động chính sách của Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), Phó Cục trưởng Cục Hành chính tư pháp Phan Đăng Kiên cho biết, Luật Nuôi con nuôi được Quốc hội khóa XII thông qua tại kỳ họp thứ 7, ngày 17/6/2010 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2011. Luật được ra đời trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh hội nhập quốc tế, yêu cầu cấp thiết phải xây dựng một khuôn khổ pháp lý thống nhất, minh bạch, phù hợp với các chuẩn mực quốc tế về bảo vệ trẻ em.

Hội nghị tham vấn chính sách của Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi)

Luật Nuôi con nuôi đã có một bước phát triển quan trọng, chuyển từ khuôn khổ pháp lý phân tán sang một hệ thống pháp lý đầy đủ, có trọng tâm, lấy lợi ích tốt nhất của trẻ em làm mục tiêu cao nhất. Tuy nhiên, trải qua 15 năm thi hành, một số quy định của Luật Nuôi con nuôi không đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, gây khó khăn hoặc giảm hiệu quả của công tác giải quyết nuôi con nuôi cũng như công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Theo Phó Cục trưởng Phan Đăng Kiên, hồ sơ chính sách của Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) gồm 4 nhóm chính sách:

Chính sách 1: Sửa đổi, bổ sung các quy định của Luật Nuôi con nuôi để giải quyết những khó khăn, tồn tại trong thực tiễn và đảm bảo thống nhất trong hệ thống pháp luật.

Chính sách 2: Quy định cho cơ quan chuyên môn tại địa phương thẩm quyền quyết định việc nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài và xác nhận người Việt Nam thường trú trong nước đủ điều kiện nhận trẻ em ở nước ngoài làm con nuôi nhằm tăng cường tính chủ động, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính.

Chính sách 3: Cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số trong giải quyết nuôi con nuôi nhằm tạo thuận lợi tối đa cho người dân.

Chính sách 4: Phát triển hoạt động hỗ trợ giải quyết nuôi con nuôi nhằm bảo đảm công tác giải quyết việc nuôi con nuôi được thực hiện một cách chuyên nghiệp.

Phó Cục trưởng Cục Hành chính tư pháp Phan Đăng Kiên phát biểu tại Hội nghị

Phát biểu thảo luận tại Hội nghị, các đại biểu tham dự cơ bản thống nhất với 4 nhóm chính sách đề xuất. Bên cạnh đó, các đại biểu đã tập trung góp ý, đề xuất nhiều nội dung cụ thể nhằm tiếp tục hoàn thiện hồ sơ chính sách của Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi).

Có ý kiến cho rằng, hiện nay cả nước có khoảng gần 13.000 trẻ em đang được chăm sóc tại các cơ sở trợ giúp xã hội và hàng chục nghìn trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt cần được quan tâm. Do đó, việc hoàn thiện quy định về nuôi con nuôi có ý nghĩa hết sức quan trọng, nhất là trong lựa chọn, thẩm định gia đình nhận nuôi nhằm bảo đảm môi trường sống an toàn, lành mạnh cho trẻ.

Bên cạnh đó, đối với nội dung chuyển đổi số trong lĩnh vực nuôi con nuôi, các đại biểu thống nhất với chủ trương số hóa nhằm cải cách thủ tục hành chính, giảm giấy tờ, tuy nhiên cần đánh giá kỹ tác động, bảo đảm đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia và đặc biệt chú trọng các quy định về bảo vệ dữ liệu, bảo mật thông tin trẻ em, nhất là trong trường hợp nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài.

Đồng thời, đề nghị cân nhắc quy định về giới hạn độ tuổi của người nhận con nuôi để bảo đảm phù hợp với quyền con người và thực tiễn.

Kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc ghi nhận và đánh giá cao các ý kiến tâm huyết, trách nhiệm, có chiều sâu của các đại biểu tại Hội nghị.

Thứ trưởng nhấn mạnh, chính sách sửa đổi lần này mang tính chất xác định quan điểm, mục tiêu, định hướng và các giải pháp lớn, làm cơ sở cho việc sửa đổi luật. Do đó, chính sách cần đi theo từng nhóm vấn đề, trên cơ sở đó cụ thể hóa thành các quy định phù hợp.

Về nhóm chính sách thứ nhất, Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, cấu trúc lại theo hướng cụ thể hơn, làm rõ các nguyên tắc cơ bản, các quy định liên quan đến yếu tố trong nước và quốc tế.

Đối với nhóm vấn đề về thẩm quyền của cơ quan chuyên môn tại địa phương, cần nghiên cứu kỹ phương án phân cấp, phân quyền. Trong bối cảnh hiện nay, năng lực đội ngũ cán bộ cấp xã đã được nâng cao, có thể xem xét mạnh dạn phân cấp nếu điều kiện bảo đảm. Tuy nhiên, việc phân cấp phải dựa trên đánh giá đầy đủ về năng lực thực thi, điều kiện bảo đảm và cơ chế giám sát, tránh hình thức.

Về cải cách thủ tục hành chính, Thứ trưởng đề nghị cần rà soát toàn bộ quy trình, đánh giá cụ thể số lượng thủ tục, mức độ trùng lặp, chồng chéo để có phương án cải cách. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng và kết nối cơ sở dữ liệu, từng bước tiến tới số hóa toàn diện, bảo đảm công khai, minh bạch và thuận lợi cho người dân.