Đề xuất chuyển đổi số toàn diện trong công tác đăng ký, quản lý hộ tịch

Toàn cảnh phiên họp.

Thay mặt cơ quan lập đề xuất chính sách, đồng chí Nhâm Ngọc Hiển, Phó Cục trưởng Cục Hành chính tư pháp, Bộ Tư pháp trình bày những nội dung cơ bản của chính sách Luật Hộ tịch (sửa đổi). Theo đó, 05 nhóm chính sách được đề xuất gồm: (i) Chính sách 1: Phân quyền triệt để đăng ký hộ tịch cho chính quyền cơ sở; (ii) Chính sách 2: Phát triển và hoàn thiện cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử thống nhất, đồng bộ, phục vụ quản lý hiện đại; (iii) Chính sách 3: Tiếp tục cải cách hành chính trong lĩnh vực hộ tịch gắn với chuyển đổi số, hiện đại hóa phương thức thực hiện nhằm nâng cao chất lượng công tác đăng ký, quản lý hộ tịch, tạo thuận lợi tối đa cho người dân; (iv) Chính sách 4: Hoàn thiện quy định về phạm vi, nội dung đăng ký hộ tịch theo hướng bảo đảm quyền nhân thân, bảo đảm thống nhất với quy định pháp luật có liên quan và phù hợp với thông lệ, điều ước, công ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết, tham gia; (v) Chính sách 5: Chuyên nghiệp hóa đội ngũ công chức hộ tịch, bảo đảm tiêu chuẩn, năng lực phù hợp với vị trí việc làm, nâng cao chất lượng, hiệu quả thực thi nhiệm vụ quản lý nhà nước về hộ tịch.

Các chính sách Luật được xây dựng nhằm mục đích đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, khắc phục hạn chế của quy định hiện hành, phù hợp với việc tổ chức, sắp xếp bộ máy hành chính, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đồng thời hiện đại hóa, chuyển đổi số toàn diện công tác đăng ký, quản lý hộ tịch. Các đề xuất hướng tới đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí cho người dân, cho phép đăng ký hộ tịch trực tuyến “toàn trình” và không phụ thuộc vào địa giới hành chính cấp tỉnh.

Phó Cục trưởng Cục Hành chính tư pháp Nhâm Ngọc Hiển trao đổi tại phiên họp.

Trao đổi tại phiên họp, đa số đại biểu nhất trí về sự cần thiết phải sửa đổi Luật Hộ tịch năm 2014 nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập, thiếu sót trên thực tiễn, đồng thời, dự thảo Luật phù hợp với Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP 15/11/2025 của Chính phủ quy định cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu; tuân thủ đúng các biểu mẫu quy định tại Nghị định số 34/2016/NĐ-CP ngày 14/5/2016 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 59/2024/NĐ-CP ngày 25/5/2024.

Góp ý về dự thảo Tờ trình, có ý kiến đề nghị cơ quan lập đề xuất bổ sung Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP vào phần cơ sở pháp lý, bởi, đây là Nghị quyết quan trọng, gắn với việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên cơ sở dữ liệu về dân cư mà dự thảo Luật quy định; bổ sung đánh giá kết quả liên quan đến việc xây dựng cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử và hiệu quả triển khai trên thực tiễn vào phần cơ sở thực tiễn để bảo đảm tính thuyết phục.

Về Báo cáo đánh giá tác động của các chính sách, một số đại biểu cho rằng, việc đánh giá đang được nêu theo hướng định tính. Trong khi đó, theo yêu cầu của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, khi thực hiện đánh giá thì ưu tiên thực hiện đánh giá định lượng. Trên cơ sở đó, cơ quan lập đề xuất cần nghiên cứu bổ sung các số liệu cụ thể trong lĩnh vực hộ tịch như số lượng hồ sơ phát sinh trong năm hoặc trong một giai đoạn về đăng ký hộ tịch để làm nổi bật sự cần thiết khi đánh giá về định lượng.

Đối với các chính sách, có ý kiến đề nghị cơ quan lập đề xuất lưu ý một số nội dung sau: (i) Chính sách 1 vẫn còn lẫn lộn nội dung giữa phân quyền và phân cấp. Mặc dù tên Chính sách là phân quyền nhưng trong nội dung lại có cả phân cấp. Do đó, cơ quan lập đề xuất cần rà soát lại nội dung của Chính sách này để bảo đảm thống nhất; (ii) Nghị định số 47/2024/NĐ-CP ngày 09/5/2024 của Chính Phủ quy định về danh mục cơ sở dữ liệu quốc gia, việc xây dựng, cập nhật, duy trì, khai thác và sử dụng Cơ sở dữ liệu quốc gia được dẫn chiếu tại Chính sách số 2 đã hết hiệu lực thi hành và được thay thế bởi Nghị định số 194/2025/NĐ-CP ngày 03/7/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Giao dịch điện tử về cơ sở dữ liệu quốc gia, kết nối và chia sẻ dữ liệu, dữ liệu mở phục vụ giao dịch điện tử của cơ quan nhà nước. Vì vậy, cơ quan lập đề xuất cần sửa đổi nội dung này để bảo đảm phù hợp; (iii) Tại Chính sách 5, trong phần mục tiêu có nêu nội dung chính sách và giải pháp một là “Quy định công chức hộ tịch thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã là người trực tiếp thực hiện công tác hộ tịch, được ủy quyền ký một số giấy tờ hộ tịch…” trùng lặp với nội dung của Chính sách 1. Do đó, cơ quan lập đề xuất cần lược bỏ nội dung này trong Chính sách 5.

Đại biểu trao đổi tại phiên họp.

Phát biểu kết luận phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu nhất trí về sự cần thiết sửa đổi Luật Hộ tịch, với 05 nhóm chính sách lớn cần sửa đổi, bổ sung. Các chính sách cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng và không mâu thuẫn với Hiến pháp, pháp luật hiện hành, song cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện để thể chế hóa kịp thời các chủ trương mới.

Ngoài ra, Thứ trưởng đề nghị các thành viên Hội đồng thẩm định rà soát kỹ lưỡng sự cần thiết phải ban hành Luật để bảo đảm tính toàn diện của dự án, đặc biệt, cần kiểm tra kỹ những nội dung có thể liên quan đến quyền con người, quyền công dân; cơ quan soạn thảo cần tiếp thu đầy đủ ý kiến của Hội đồng để hoàn chỉnh hồ sơ trước khi trình Chính phủ, bảo đảm tính khả thi, pháp lý và phù hợp với thực tiễn.