Rà soát cơ chế đặc thù trong lĩnh vực ngân hàng, bảo đảm an toàn hệ thống tài chính

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh chủ trì Hội đồng thẩm định hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam số 46/2010/QH12, Luật Phòng, chống rửa tiền số 14/2022/QH15 và Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15

Theo báo cáo tại phiên họp thẩm định, việc sửa đổi, bổ sung các luật nêu trên nhằm thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy, đáp ứng yêu cầu cấp bách từ thực tiễn, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật; đồng thời khắc phục những hạn chế trong quy định về phòng, chống rửa tiền, phù hợp với thông lệ và chuẩn mực quốc tế, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của nền kinh tế và thúc đẩy hội nhập quốc tế.

Dự thảo Luật được thiết kế gồm 04 điều, tập trung sửa đổi, bổ sung một số quy định quan trọng liên quan đến hoạt động ngân hàng, phòng chống rửa tiền và thị trường vốn.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung “dịch vụ tài sản mã hóa” vào nhóm đối tượng báo cáo theo quy định của Luật Phòng, chống rửa tiền; đồng thời bổ sung các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ trong lĩnh vực này nhằm tăng cường công cụ giám sát, phòng ngừa các hành vi rửa tiền xuyên biên giới có nguy cơ cao.

Đối với thị trường vốn, dự thảo bổ sung quy định cho phép ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ. Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, việc sửa đổi nhằm tạo cơ sở pháp lý để các tổ chức tín dụng thực hiện hoạt động nhận và quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp theo quy định của pháp luật.

Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định về nguyên tắc sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam trên cơ sở luật hóa toàn bộ Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối, bảo đảm phù hợp với Hiến pháp, nâng cao hiệu lực pháp lý và tạo sự thống nhất với các luật có liên quan như Luật Ngân sách nhà nước, Luật Dầu khí. Bên cạnh đó, dự thảo sửa đổi các quy định về cơ chế tài chính đặc thù của Ngân hàng Nhà nước nhằm phù hợp hơn với mô hình hoạt động của ngân hàng trung ương và thông lệ quốc tế.

Góp ý tại phiên họp, đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đề nghị tiếp tục nghiên cứu, cụ thể hóa các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa. Theo đại diện cơ quan này, nhiều tiêu chí hiện vẫn mang tính định tính như giao dịch có giá trị lớn, giao dịch diễn ra trong thời gian ngắn, có mức giá bất thường hoặc liên quan đến các chủ thể có hệ thống kiểm soát phòng, chống rửa tiền yếu kém. Nếu không được lượng hóa rõ ràng, việc áp dụng và giám sát trên thực tế có thể gặp khó khăn.

Đại diện Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phát biểu tại cuộc họp

Đối với các quy định sửa đổi của Luật Các tổ chức tín dụng, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đề nghị nghiên cứu mở rộng phạm vi áp dụng đối với các loại tài sản bảo đảm khác thay vì chỉ giới hạn ở trái phiếu doanh nghiệp. Cơ quan này cũng kiến nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về giới hạn sở hữu cổ phần tại tổ chức tín dụng và xem xét cho phép các tổ chức tín dụng đáp ứng điều kiện được tham gia phân phối chứng chỉ quỹ nhằm hỗ trợ phát triển thị trường vốn theo hướng minh bạch, an toàn.

Đại diện Bộ Tài chính đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về cơ chế tài chính đặc thù của Ngân hàng Nhà nước theo hướng bảo đảm phù hợp với Luật Ngân sách nhà nước; đồng thời xem xét luật hóa một số nội dung hiện đang được quy định tại các văn bản dưới luật. Đại biểu cũng đề nghị đánh giá đầy đủ hơn việc thực hiện chính sách tiền tệ, cơ chế sử dụng các quỹ tài chính và công tác kiểm tra, giám sát hoạt động in, đúc, tiêu hủy tiền để làm cơ sở hoàn thiện quy định về phân công, phân cấp trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý nhà nước.

Kết luận phiên họp, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, làm rõ cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và tính hợp hiến của các chính sách được đề xuất, đặc biệt là quy định về nguyên tắc sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam.

Đối với cơ chế cho phép áp dụng tỷ lệ bảo đảm an toàn khác với mức thông thường đối với một số đối tượng thanh tra, giám sát ngân hàng, Thứ trưởng yêu cầu làm rõ phạm vi áp dụng, điều kiện thực hiện, cơ chế kiểm soát và trách nhiệm của các chủ thể liên quan. Việc áp dụng cơ chế đặc thù phải gắn với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm lợi ích quốc gia, dân tộc và không làm gia tăng rủi ro đối với an toàn hệ thống tài chính, tiền tệ.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh cũng đề nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tiếp tục rà soát tổng thể các quy định của dự án Luật theo hướng đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, tăng cường chuyển đổi số và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm theo chủ trương của Đảng và Chính phủ. Đồng thời, cần chú trọng hoàn thiện các cơ chế hậu kiểm nhằm bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong bối cảnh nhiều thủ tục hành chính đang được đơn giản hóa hoặc bãi bỏ.