Dự kiến quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Cục trưởng Cục Pháp luật hình sự - hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính (Bộ Tư pháp) Nguyễn Thị Hạnh đánh giá cao sự chuẩn bị của cơ quan chủ trì soạn thảo cũng như tinh thần trách nhiệm của các thành viên Hội đồng thẩm định

Trao đổi tại phiên họp, đại diện Bộ Y tế cho biết, dự án Luật được xây dựng nhằm hoàn thiện khung pháp lý về phòng, chống tác hại của thuốc lá, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật và phù hợp với bối cảnh thực tiễn; đồng thời bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; giảm tỷ lệ tử vong, giảm gánh nặng bệnh tật, góp phần giảm chi phí y tế, bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Trên cơ sở đó, cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (dự thảo Luật) gồm 02 điều, trong đó bổ sung các quy định về cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, quá cảnh, tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá khác; cấm trưng bày sản phẩm thuốc lá. Cụ thể:

Nhằm bảo đảm tên Luật bao quát đầy đủ các sản phẩm thuốc lá được Luật điều chỉnh và phù hợp với bản chất của các loại thuốc lá, dự thảo Luật sửa đổi khái niệm thuốc lá gồm: Thuốc lá thông thường, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá khác.

Bên cạnh đó, để phù hợp với Luật Đầu tư năm 2020 (sửa đổi, bổ sung qua các năm 2022, 2024, 2025) và thực tiễn phát triển các sản phẩm thuốc lá mới hiện nay, sự phát triển của việc bán thuốc lá trên môi trường mạng, các nền tảng trực tuyến dẫn đến khó kiểm soát, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá khác và thiết bị điện tử, linh kiện...Đây cũng là nội dung đã được Quốc hội thống nhất thông qua tại Nghị quyết số 173/2024/QH15 ngày 30/11/2024 của Quốc hội về hoạt động chất vấn tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV

Đáng chú ý, dự thảo Luật đề xuất bổ sung quy định về tiêu chuẩn cơ sở và công bố tiêu chuẩn cơ sở đối với các sản phẩm xì gà, thuốc lá sợi và thuốc lào. Bởi, hiện nay quy định về quy chuẩn kỹ thuật mới chỉ áp dụng đối với thuốc lá điếu, mặt khác, việc áp dụng tiêu chuẩn cơ sở đối với các sản phẩm xì gà, thuốc lá sợi và thuốc lào sẽ phù hợp hơn với yêu cầu quản lý đối với các cơ sở sản xuất, nhập khẩu các mặt hàng này.

Đối với nội dung về phân quyền, phân cấp, dự thảo Luật quy định: Hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp hoặc hợp đồng chuyển quyền sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp đối với thuốc lá chỉ được thực hiện tại doanh nghiệp đã có giấy phép sản xuất thuốc lá sau khi được Bộ trưởng Bộ Công Thương đồng ý bằng văn bản.

Góp ý về quy định các khu vực cấm hút thuốc lá, có ý kiến đề nghị rà soát, bổ sung việc sửa đổi khoản 3 Điều 11 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012 theo hướng mở rộng phạm vi cấm hút thuốc lá trên các phương tiện giao thông công cộng như tàu hỏa và tàu thủy để bảo đảm tính thống nhất, đầy đủ và nâng cao hiệu quả bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Liên quan đến Điều 2 dự thảo Luật về hiệu lực thi hành, có ý kiến đề nghị lược bỏ quy định “bổ sung cụm từ ”thuốc lá“ sau cụm từ ”rượu, bia“ tại khoản 1 Điều 64 của Luật Xử lý vi phạm hành chính…” tại điểm d khoản 2. Theo đại biểu, nội dung về sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ để phát hiện vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuốc lá đã được cơ quan chủ trì soạn thảo đưa vào dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), dự kiến trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp tháng 10/2026. Do đó, việc tiếp tục sửa đổi quy định này trong dự thảo Luật sẽ dẫn đến chồng chéo, ảnh hưởng đến tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Về các hành vi bị nghiêm cấm, có ý kiến đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát để bảo đảm sự thống nhất về kỹ thuật lập pháp giữa các quy định của dự thảo Luật và Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012. Lý giải góp ý này, đại biểu cho biết, khoản 1 Điều 9 của Luật năm 2012 quy định các hành vi bị nghiêm cấm đối với thuốc lá giả với các cụm từ như “sản xuất, mua bán, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển”, trong khi dự thảo Luật lại sử dụng hệ thống thuật ngữ khác gồm “sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, tạm nhập, tái xuất...” đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá khác.

Toàn cảnh

Kết luận phiên họp, Cục trưởng Cục Pháp luật hình sự - hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính (Bộ Tư pháp) Nguyễn Thị Hạnh đánh giá cao sự chuẩn bị của cơ quan chủ trì soạn thảo cũng như tinh thần trách nhiệm của các thành viên Hội đồng thẩm định trong bối cảnh khối lượng công việc xây dựng pháp luật lớn, yêu cầu về tiến độ gấp rút và chất lượng ngày càng cao.

Trên cơ sở các ý kiến góp ý tại phiên họp, Cục trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu đầy đủ, giải trình rõ đối với những nội dung còn có ý kiến khác nhau, nhất là các vấn đề liên quan đến phạm vi điều chỉnh, tính thống nhất với các luật có liên quan và việc đánh giá tác động chính sách. Những nội dung phát sinh trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật cần được nghiên cứu kỹ lưỡng, bảo đảm có căn cứ và giải trình thuyết phục.

Bên cạnh đó, Cục trưởng lưu ý cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát để bảo đảm tính đồng bộ của dự thảo Luật với các văn bản pháp luật có liên quan; trường hợp phát hiện vướng mắc vượt quá phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật cần chủ động đề xuất phương án xử lý hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét sửa đổi các văn bản liên quan.