Hoàn thiện chính sách sửa đổi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật đáp ứng yêu cầu mới

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc chủ trì Hội nghị tham vấn về hồ sơ chính sách Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi)

Tham dự Hội nghị có đại diện các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp; đại diện pháp chế một số bộ, cơ quan trung ương; đại diện một số địa phương và các chuyên gia, nhà khoa học…

Phát biểu khai mạc và định hướng thảo luận tại Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc cho biết, nội dung trọng tâm của Hội nghị là việc sửa đổi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật. Qua 13 năm triển khai thực hiện, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật vẫn còn bộc lộ nhiều khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn địa phương cũng như trong tổ chức thực hiện.

Thứ trưởng nhận định, việc sửa đổi Luật nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới tư duy trong xây dựng và thi hành pháp luật. Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt các quy định, mà cần hướng tới xây dựng ý thức thượng tôn pháp luật, hình thành văn hóa pháp luật trong xã hội. Pháp luật phải thực sự đi vào cuộc sống, được thực hiện thực chất, hiệu quả.

Thứ trưởng đề nghị các đại biểu tham dự Hội nghị tập trung trao đổi, thảo luận thẳng thắn, đóng góp nhiều ý kiến thiết thực nhằm hoàn thiện hồ sơ chính sách, bảo đảm phù hợp với quan điểm đổi mới và đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra.

Phát biểu dẫn đề, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Phan Hồng Nguyên cho biết, qua 13 năm triển khai thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đã nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền, các ngành, các cấp từ trung ương đến cơ sở và đạt được nhiều kết quả tích cực. Những kết quả này góp phần nâng cao ý thức tuân thủ, chấp hành pháp luật của cán bộ, công chức và Nhân dân; thúc đẩy xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; phát triển kinh tế, xã hội; bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Hồ sơ chính sách của Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) gồm 6 nhóm chính sách

Tuy nhiên, qua tổng kết thực tiễn thi hành Luật cho thấy vẫn còn một số hạn chế, khó khăn. Trong đó, chưa phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý và triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; chưa xác định đầy đủ trách nhiệm phổ biến, giáo dục pháp luật của cơ quan, tổ chức chủ trì xây dựng, ban hành hoặc tham mưu xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật; cũng như trách nhiệm phổ biến, giáo dục pháp luật chuyên ngành của các cơ quan quản lý theo ngành, lĩnh vực.

Trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp, đặc biệt cấp xã được tăng thêm thẩm quyền, trách nhiệm và nhiều nhiệm vụ mới, việc hoàn thiện cơ chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật là yêu cầu cấp thiết. Thực tiễn này đặt ra yêu cầu nghiên cứu sửa đổi quy định của Luật về tổ chức và hoạt động của Hội đồng bảo đảm phù hợp, hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, trách nhiệm của ngành Tư pháp với vai trò chủ thể thực hiện quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật và trách nhiệm của ngành Giáo dục và Đào tạo với vai trò chủ thể thực hiện quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo chưa được phân định rõ ràng trong công tác giáo dục pháp luật tại các cơ sở giáo dục và cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Theo Phó Cục trưởng Phan Hồng Nguyên, hồ sơ chính sách của Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) gồm 6 nhóm chính sách:

Thứ nhất, phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý nhà nước và tổ chức thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Thứ hai, hoàn thiện cơ chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật.

Thứ ba, mở rộng đối tượng và hoàn thiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với các nhóm đối tượng đặc thù, yếu thế, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau.

Thứ tư, đưa nội dung pháp luật vào chương trình bồi dưỡng công chức, viên chức; đổi mới công tác giáo dục pháp luật trong cơ sở giáo dục và cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Thứ năm, gắn kết truyền thông chính sách với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; đổi mới phương thức thực hiện thông qua ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số.

Thứ sáu, hoàn thiện quy định về nguồn lực bảo đảm đáp ứng yêu cầu của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong điều kiện mới.

Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Phan Hồng Nguyên phát biểu tại Hội nghị

Phát biểu thảo luận tại Hội nghị, các đại biểu cơ bản thống nhất với sáu nhóm chính sách đề xuất. Nhiều ý kiến đề nghị cần quy định cụ thể, rõ ràng hơn về trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, nhất là cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật phải gắn trách nhiệm phổ biến, giáo dục pháp luật với quá trình xây dựng và ban hành văn bản.

Một số đại biểu kiến nghị nghiên cứu mô hình tổ chức Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật cấp xã theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tiễn; đồng thời có cơ chế bảo đảm nguồn lực, chế độ, chính sách phù hợp để Hội đồng hoạt động thực chất, tránh hình thức.

Các đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; xây dựng các nền tảng số, cơ sở dữ liệu, sản phẩm truyền thông hiện đại, dễ tiếp cận để pháp luật đến gần hơn với người dân và doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, cần chú trọng bồi dưỡng kỹ năng phổ biến, giáo dục pháp luật cho đội ngũ cán bộ, bảo đảm không chỉ nắm vững quy định mà còn có kỹ năng truyền đạt, hướng dẫn, giải thích pháp luật hiệu quả.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc cho rằng, 6 nhóm chính sách đề xuất lần này đều xuất phát từ kết quả tổng kết 13 năm thi hành Luật, phản ánh đúng những bất cập, vướng mắc trong thực tiễn. Tuy nhiên, một số nội dung cần tiếp tục nghiên cứu làm rõ hơn, nhất là về sự cần thiết, cơ sở pháp lý và tính khả thi khi tổ chức thực hiện.

Thứ trưởng đề nghị Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý tiếp tục tổng hợp đầy đủ ý kiến, nghiên cứu kỹ lưỡng các vấn đề còn có ý kiến khác nhau, hoàn thiện hồ sơ chính sách trình cấp có thẩm quyền xem xét, bảo đảm dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) được xây dựng trên cơ sở khoa học, thực tiễn và đáp ứng yêu cầu đổi mới trong giai đoạn mới.