Kinh nghiệm quốc tế trong xây dựng và phát triển chế định luật sư công

Toàn cảnh Tọa đàm.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Việt Nam Phan Chí Hiếu cho biết, hiện nay, Bộ Tư pháp Việt Nam đang xây dựng và trình các cơ quan có thẩm quyền Đề án thí điểm chế định luật sư công, sau đó sẽ trình Quốc hội dự thảo Nghị quyết về thực hiện thí điểm chế định luật sư công trong 03 năm tới. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam trong việc nghiên cứu kinh nghiệm của các quốc gia liên quan trong việc xây dựng và phát triển chế định luật sư công; kinh nghiệm trong việc thu hút đội ngũ luật sư tham gia các hoạt động của các cơ quan nhà nước, bảo vệ quyền lợi của những người yếu thế trong xã hội. Trên cơ sở đó, Thứ trưởng nhấn mạnh, Tọa đàm sẽ là nguồn thông tin tham khảo hữu ích giúp Bộ Tư pháp Việt Nam xây dựng và trình Quốc hội dự thảo Nghị quyết về thực hiện thí điểm chế định luật sư công. Ngoài ra, Thứ trưởng bày tỏ mong muốn, trong năm 2026 và những năm tiếp theo sẽ tiếp tục nhận được sự hợp tác chặt chẽ của 04 quốc gia.

Phát biểu tại Tọa đàm, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Liên bang Nga Maxim Mikhailovich Beskhmelnitsyn khẳng định, mối quan hệ giữa Liên bang Nga và Việt Nam có một bề dày lịch sử lâu đời và phong phú. Việt Nam đã và đang là một trong những đối tác chủ chốt của Liên bang Nga trong nhiều lĩnh vực khác nhau, bao gồm cả lĩnh vực tư pháp. Trong đó, một số hoạt động của nhóm công tác Nga - Việt về các vấn đề hỗ trợ pháp lý quốc tế đã đạt hiệu quả cao. Trên tinh thần này, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Liên bang Nga nhấn mạnh, sự hợp tác để hỗ trợ các quốc gia giải quyết những nhiệm vụ phức tạp trong việc phát triển nghề luật sư với mục đích bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân và bảo đảm thượng tôn pháp luật.

Trao đổi tại Tọa đàm, đại diện Cục Bổ trợ tư pháp, Bộ Tư pháp Việt Nam cho biết, pháp luật Việt Nam hiện nay chưa có quy định về chế định luật sư công. Tuy nhiên, thực tiễn đã đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xây dựng đội ngũ luật sư chuyên nghiệp để giải quyết công việc có tính chất pháp lý tại khu vực công.

Trên cơ sở kết quả khảo sát, nghiên cứu, Bộ Tư pháp đề xuất xây dựng chế định luật sư công với việc xác định: Luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Công an nhân dân, sĩ quan Quân đội nhân dân, cán bộ thuộc doanh nghiệp nhà nước được cấp chứng chỉ luật sư công để thực hiện các hoạt động có tính chất pháp lý nhằm bảo vệ quyền, lợi ích của Nhà nước. Bên cạnh đó, luật sư công phải đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định của pháp luật, trong đó có tiêu chuẩn luật sư theo quy định của Luật Luật sư, có ít nhất 05 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực pháp luật hoặc kinh nghiệm trong hoạt động tranh tụng, tư vấn pháp luật hoặc giải quyết vụ việc pháp lý phức tạp, có tư tưởng chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng, liêm chính và được một cơ quan nhà nước có nhu cầu sử dụng luật sư công đề nghị cấp chứng chỉ luật sư công.

Phạm vi công việc của luật sư công gồm: (i) Tư vấn, đại diện cho cơ quan nhà nước, cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị tại trung ương và địa phương, doanh nghiệp nhà nước tham gia tố tụng, giải quyết các vụ kiện, tranh chấp trong nước và quốc tế về đầu tư, thương mại, công pháp quốc tế, hành chính, dân sự và tham gia quá trình thi hành án dân sự, hành chính theo quy định của pháp luật; (ii) Tư vấn pháp lý cho cơ quan nhà nước, cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị ở trung ương và địa phương, doanh nghiệp nhà nước trong quá trình xây dựng, triển khai các dự án kinh tế - xã hội; (iii) Tư vấn và tham gia giải quyết các vụ, việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài; (iv) Các công việc có tính chất pháp lý khác tại cơ quan nhà nước, cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị, doanh nghiệp nhà nước.

Tại Tọa đàm, đại diện Bộ Tư pháp Việt Nam cùng đại diện Bộ Tư pháp Liên bang Nga, Cộng hòa Belarus, Cộng hòa Kyrgyzstan và Cộng hòa Kazakhstan đã thảo luận, chia sẻ một số kinh nghiệm liên quan đến việc hoàn thiện pháp luật về luật sư; hình thức tổ chức hoạt động luật sư; quyền hạn của luật sư; thủ tục tuyển chọn luật sư; cơ chế để huy động các luật sư tham gia trợ giúp pháp lý và giải quyết những công việc pháp lý khác cho Nhà nước…

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Việt Nam Phan Chí Hiếu phát biểu kết luận Tọa đàm.

Phát biểu kết luận Tọa đàm, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Việt Nam Phan Chí Hiếu khẳng định, những ý kiến trao đổi, chia sẻ của 04 Bộ Tư pháp có giá trị hữu ích giúp Bộ Tư pháp Việt Nam trong quá trình hoàn thiện quy định của pháp luật về luật sư, đặc biệt là Luật Luật sư (sửa đổi) sẽ trình Quốc hội vào tháng 6/2026. Bên cạnh đó, Thứ trưởng nhận định, cả 04 nước mặc dù không có đội ngũ luật sư công nhưng đều có những cơ chế rõ ràng để huy động các luật sư tham gia vào hoạt động trợ giúp pháp lý và giải quyết những công việc pháp lý khác cho Nhà nước.

Ngoài ra, Thứ trưởng cho biết, Việt Nam và các nước đều đánh giá cao vị trí, vai trò của luật sư, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để phát triển nghề luật sư trên cơ sở hoàn thiện quy định của pháp luật về luật sư và hành nghề luật sư theo hướng tiêu chuẩn hóa, chuyên nghiệp hóa hoạt động luật sư nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý, đáp ứng tiêu chuẩn đặt ra ngày càng cao đối với luật sư.