Nâng cao trách nhiệm của đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, chỉnh lý và hoàn thiện các tài liệu trong hồ sơ chính sách, bảo đảm thống nhất, đồng bộ và khoa học

Tại phiên họp, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) Ngô Quỳnh Hoa trình bày những nội dung cơ bản của chính sách Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi). Theo đó, các nhóm chính sách được đề xuất gồm:

Chính sách 1: Hoàn thiện cơ chế lựa chọn và nâng cao trách nhiệm của đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Nội dung của chính sách bổ sung quy định về việc chỉ định hòa giải viên trong một số trường hợp theo quy định bên cạnh hình thức bầu, công nhận hòa giải viên đã được quy định tại Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013.

Chính sách 2: Xác định rõ địa vị, phạm vi tham gia và quyền, nghĩa vụ của người được mời tham gia hòa giải ở cơ sở. Theo đó, Chính sách xác định rõ đối tượng là người được mời tham gia hòa giải ở cơ sở; địa vị và hình thức tham gia hòa giải của người được mời; đồng thời, xác định quyền và nghĩa vụ của đối tượng này nhằm khuyến khích, tăng cường trách nhiệm của người có uy tín, chuyên môn và kiến thức xã hội vào hoạt động hòa giải, từ đó góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hòa giải ở cơ sở.

Chính sách 3: Bảo đảm nâng cao giá trị pháp lý của kết quả hòa giải thành. Chính sách bổ sung quy định về việc khuyến khích các bên tham gia hòa giải ở cơ sở yêu cầu cơ quan có thẩm quyền ra quyết định công nhận kết quả hòa giải thành và bổ sung quyền, nghĩa vụ của các chủ thể có liên quan đến việc thực hiện yêu cầu công nhận kết quả hòa giải thành.

Phó Cục trưởng Ngô Quỳnh Hoa trình bày những nội dung cơ bản của chính sách Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi)

Chính sách 4: Ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác hòa giải ở cơ sở. Chính sách quy định các biện pháp ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác hòa giải ở cơ sở theo tiến trình xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số.

Chính sách 5: Quy định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong công tác hòa giải ở cơ sở đáp ứng mô hình chính quyền địa phương 02 cấp. Để thực hiện chính sách này, Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý đề xuất xác định trách nhiệm quản lý nhà nước về hòa giải ở cơ sở; trách nhiệm của các bộ, cơ quan ngang bộ và Ủy ban nhân dân các cấp trong công tác hòa giải ở cơ sở.

Tại phiên họp, đa số đại biểu thống nhất với hồ sơ chính sách, đồng thời bày tỏ sự nhất trí cao về sự cần thiết phải sửa đổi toàn diện Luật nhằm giải quyết những bất cập, hạn chế trong quy định hiện hành, phù hợp với bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế.

Liên quan đến cơ chế tổ chức của đội ngũ hòa giải viên, một số đại biểu đề xuất xây dựng hành lang pháp lý thông thoáng hơn để huy động những cá nhân có thực quyền và uy tín trong cộng đồng tham gia hòa giải, bảo đảm cân đối giữa quyền lợi và nghĩa vụ, tránh áp đặt các trách nhiệm hành chính quá nặng nề như việc buộc hòa giải viên phải theo dõi, đôn đốc thi hành kết quả hòa giải thành. Điều này có thể gây áp lực không cần thiết cho các đối tượng đặc thù như già làng, trưởng bản.

Bên cạnh đó, có đại biểu kiến nghị khoanh vùng phạm vi hòa giải ở mức độ phù hợp để bảo đảm tính khả thi, đồng thời giảm tải cho hệ thống Tòa án trong việc thực hiện thủ tục công nhận kết quả hòa giải thành.

Cục trưởng Cù Thu Anh khẳng định sẽ tiếp thu tối đa các ý kiến đóng góp để hoàn thiện hồ sơ chính sách Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi)

Giải trình về các vấn đề được trao đổi tại phiên họp, Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) Cù Thu Anh khẳng định sẽ tiếp thu tối đa các ý kiến đóng góp để hoàn thiện hồ sơ chính sách Luật; rà soát, điều chỉnh các nội dung còn vướng mắc nhằm bảo đảm tính thống nhất của các chính sách.

Đặc biệt, cơ quan lập đề xuất sẽ nghiên cứu điều chỉnh khái niệm "chỉ định hòa giải viên" theo hướng có thể huy động lực lượng công an khu vực hoặc bảo vệ an ninh, trật tự tại cơ sở tham gia hỗ trợ trong những vụ việc phức tạp.

Ngoài ra, chính sách chuyển đổi số cũng sẽ được thiết kế theo hướng mở và đa dạng, bảo đảm tính linh hoạt để các địa phương có hạ tầng tốt như Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh có thể triển khai sớm.

Kết luận phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, chỉnh lý và hoàn thiện các tài liệu trong hồ sơ chính sách, bảo đảm thống nhất, đồng bộ và khoa học.

Về các nội dung trọng tâm, Thứ trưởng lưu ý, các chính sách cần được hoàn thiện trên cơ sở bám sát hai mục tiêu cốt lõi: Một mặt củng cố chất lượng, hiệu quả hoạt động hòa giải, mặt khác phải gắn kết với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tại cơ sở, nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân.