Nghiên cứu, xây dựng Đề án "Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới"

Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý Nguyễn Văn Cương trao đổi tại buổi làm việc

Trao đổi tại buổi làm việc, Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý Nguyễn Văn Cương cho biết, nhằm triển khai Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và Chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật, Đảng ủy Bộ Tư pháp được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, xây dựng Đề án "Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới" (Đề án).

Bên cạnh đó, tại Thông báo kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật trong Phiên họp quý I/2026 của Thường trực Ban Chỉ đạo đã nêu rõ yêu cầu, việc xây dựng Đề án phải có cách tiếp cận toàn diện, hệ thống, có cơ sở lý luận vững chắc gắn với tổng kết thực tiễn sâu sắc và tham khảo có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế, phù hợp với tình hình thực tiễn của Việt Nam. Kết quả nghiên cứu phải là "bản thiết kế tổng thể" hệ thống pháp luật, bao quát được đầy đủ các lĩnh vực đời sống, dân chủ, công bằng, tinh gọn, thống nhất, đồng bộ, khả thi, công khai, minh bạch, ổn định, dễ tiếp cận, bảo vệ hiệu quả quyền con người, quyền công dân, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế, thúc đẩy kiến tạo phát triển và đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Quá trình xây dựng Đề án này cần bảo đảm gắn kết chặt chẽ với nội dung của Đề án "Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới"; Đề án tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam (1930 - 2030), định hướng lãnh đạo phát triển đất nước trong 100 năm tiếp theo (2030 - 2130), tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và tổng kết, sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013.

Nhấn mạnh khối lượng công việc lớn cần triển khai, Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý bày tỏ kỳ vọng, với sự chung tay, phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành và cơ quan liên quan, đặc biệt là sự thống nhất về phương thức triển khai ngay từ đầu và việc giữ vững kỷ luật trong suốt quá trình thực hiện sẽ tạo nền tảng vững chắc bảo đảm sự thành công của Đề án.

Đại biểu bày tỏ sự thống nhất cao với dự thảo Đề cương Đề án

Tại buổi làm việc, đa số đại biểu bày tỏ sự thống nhất cao với dự thảo Đề cương Đề án. Tuy nhiên, liên quan đến nội dung rà soát, đánh giá thực trạng hệ thống pháp luật, một số ý kiến cho rằng, yêu cầu đặt ra trong đề cương là khá cao, đặc biệt ở tiêu chí đánh giá hiệu quả của các văn bản quy phạm pháp luật. Do đó, nếu triển khai rà soát một cách toàn diện theo đúng định hướng đề ra sẽ đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và nguồn lực từ các bộ, ngành.

Đối với nội dung đề cương Báo cáo đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của Quốc hội, có đại biểu cho rằng, mặc dù được xác định là "báo cáo thực trạng và đề xuất", song phạm vi nội hàm lại khá rộng, bao quát gần như toàn bộ hệ thống pháp luật của từng lĩnh vực chuyên ngành. Cách tiếp cận này có thể gây khó khăn trong quá trình tổ chức triển khai và tổng hợp.

Về cách thức triển khai, có ý kiến cho biết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã ban hành Kế hoạch nghiên cứu, xây dựng Đề án tại Quyết định số 867/QĐ-BTP ngày 29/3/2026. Tuy nhiên, đến nay việc triển khai chủ yếu vẫn trong phạm vi nội bộ Bộ Tư pháp, trong khi các bộ, ngành khác chưa có văn bản hướng dẫn hoặc tổ chức thực hiện tương ứng. Từ thực tế đó, đại biểu mong muốn Bộ Tư pháp sẽ sớm có định hướng, hướng dẫn chung để các bộ, ngành có cơ sở tổ chức triển khai, quán triệt và thực hiện một cách đồng bộ, thống nhất.

Việc xây dựng Đề án là nhiệm vụ quan trọng, có ý nghĩa chiến lược trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều yêu cầu, thách thức đan xen

Theo Viện trưởng, việc xây dựng Đề án cần được tiếp cận với tư duy dài hạn, bảo đảm các giải pháp mang tính tổng thể, toàn diện, xuất phát từ lợi ích chung của quốc gia. Hệ thống pháp luật trong kỷ nguyên mới không chỉ phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế mà còn phải bao quát đầy đủ các lĩnh vực của đời sống xã hội, bao gồm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, văn hóa, giáo dục, khoa học và công nghệ.

Viện trưởng khẳng định, cơ quan chủ trì sẽ nghiêm túc tiếp thu các ý kiến góp ý để tiếp tục hoàn thiện nội dung Đề án, bảo đảm tiến độ, chất lượng theo yêu cầu đề ra; đồng thời bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành, hỗ trợ tích cực của các bộ, ngành trong thời gian tới.