Phụ nữ trong thời đại chuyển đổi số và Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Các đại biểu tham dự Hội thảo chụp ảnh lưu niệm

Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS.TS. Trần Quang Tiến, Giám đốc Học viện Phụ nữ Việt Nam cho biết, chuyển đổi số đã mở ra cho phụ nữ cơ hội tiếp cận tri thức, mở rộng thị trường lao động, phát triển doanh nghiệp số, khởi nghiệp sáng tạo và tham gia mạnh mẽ hơn vào các lĩnh vực vốn trước đây ít có sự hiện diện của phụ nữ như công nghệ, kỹ thuật và quản trị dữ liệu. Bên cạnh đó, hệ thống pháp luật của Việt Nam cũng có nhiều văn bản quan trọng liên quan đến chuyển đổi số và bình đẳng giới, tạo nền tảng pháp lý để thúc đẩy quyền tiếp cận, tham gia và hưởng lợi của phụ nữ. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, phụ nữ đang phải đối mặt với một số rào cản pháp lý lớn trong kỷ nguyên số như: Các chương trình chuyển đổi số quốc gia hay địa phương còn chưa có chỉ tiêu, giải pháp cụ thể nhằm thu hẹp khoảng cách giới trong tiếp cận hạ tầng số, kỹ năng số hay dịch vụ số, nhất là ở những vùng sâu, vùng xa; việc bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền riêng tư giới của phụ nữ chưa đầy đủ, trong đó nổi bật là cơ chế giám sát, chế tài xử lý vụ việc liên quan; bạo lực, quấy rối và kiểm soát phụ nữ trên không gian mạng chưa được bảo vệ hiệu quả, còn nhiều vướng mắc… Trên cơ sở đó, Hội thảo được tổ chức nhằm trao đổi, chia sẻ, thảo luận, đồng thời đề xuất một số giải pháp về mặt pháp lý và thực tiễn để thúc đẩy quá trình bình đẳng giới với sự tham gia một cách toàn diện, thực chất của phụ nữ vào các vấn đề liên quan của Việt Nam cũng như của thế giới.

PGS.TS. Trần Quang Tiến, Giám đốc Học viện Phụ nữ Việt Nam phát biểu khai mạc Hội thảo.

Chia sẻ tại Hội thảo, TS. Nguyễn Linh Giang, Phó Viện trưởng Viện Nhà nước và Pháp luật, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng, cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư và tiến trình chuyển đổi số đã làm thay đổi căn bản cấu trúc xã hội như phương thức sản xuất, cách thức quản trị và đời sống con người. Trong bối cảnh đó, người phụ nữ luôn giữ một vị trí quan trọng trong xã hội. Họ vừa đứng trước những nguy cơ, thách thức nhưng đồng thời cũng có những thuận lợi trong việc tiếp cận an toàn công nghệ, không gian số, thị trường lao động; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp trước các hành vi phân biệt, đối xử phát sinh mới từ các thuật toán, dữ liệu và nền tảng số.

TS. Nguyễn Linh Giang, Phó Viện trưởng Viện Nhà nước và Pháp luật, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam chia sẻ tại Hội thảo.

Tại Hội thảo, các đại biểu đã trao đổi, thảo luận một số nội dung liên quan đến vai trò, vị thế của phụ nữ trong xây dựng xã hội số, thúc đẩy bình đẳng giới; hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm bảo vệ và tạo điều kiện cho phụ nữ trong thời đại chuyển đổi số. Theo đó, về vai trò của phụ nữ trong giáo dục quyền con người ở thời đại chuyển đổi số, một số đại biểu cho rằng, chuyển đổi số mang đến cơ hội to lớn để phụ nữ tiếp cận tri thức, mở rộng ảnh hưởng trong giáo dục quyền con người. Sự phát triển của công nghệ số và nền tảng học tập trực tuyến (e-learning, MOOC, LMS) giúp phụ nữ, đặc biệt là những người ở khu vực nông thôn hoặc những người không có điều kiện tham gia các lớp học trực tiếp, có thể học tập và giảng dạy linh hoạt hơn; mạng xã hội và truyền thông số cũng trở thành công cụ hữu hiệu để phụ nữ lan tỏa các giá trị nhân quyền, đấu tranh chống bạo lực giới, bảo vệ quyền trẻ em và thúc đẩy bình đẳng. Ở Việt Nam, trong thời gian qua, nhiều hoạt động do Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phối hợp với UN Women triển khai như chấm dứt bạo lực đối với phụ nữ, nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ, giảm nhẹ rủi ro thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu có trách nhiệm giới, phụ nữ, hòa bình và an ninh... đã thu hút hàng triệu lượt tương tác...

Nhằm hoàn thiện khung pháp luật hướng đến bảo vệ quyền lợi phụ nữ khi tham gia hợp đồng điện tử trên thương mại số, có đại biểu đề xuất bổ sung nguyên tắc nhạy cảm giới trong Luật Giao dịch điện tử hoặc Luật Thương mại. Nguyên tắc này phải nhấn mạnh và khẳng định bình đẳng giới cũng như tạo điều kiện cho các nhóm yếu thế tham gia các giao dịch điện tử một cách an toàn, bình đẳng. Bên cạnh đó, trong các quy định pháp luật về bình đẳng giới phải ghi nhận cụ thể chính sách, khung pháp lý về đào tạo về kỹ năng số cho phụ nữ để từ đó triển khai các khóa đào tạo, tập huấn kỹ năng số cũng như sử dụng các phương tiện điện tử, nâng cao năng lực số của phụ nữ, mở đường cho sự tham gia của các hoạt động trên không gian mạng. Ngoài ra, Việt Nam cần phải thiết lập và xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp trực tuyến mang tính thân thiện giới. Quy chế này phải bảo đảm các tiêu chí như đơn giản, dễ tiếp cận, thân thiện, dễ dàng nộp các minh chứng, chứng cứ điện tử, an toàn, bí mật với các thông tin cá nhân…

PGS.TS. Đinh Dũng Sỹ, Khoa Luật, Học viện Phụ nữ Việt Nam chia sẻ tại Hội thảo.

Ngoài ra, Hội thảo còn nhận được các ý kiến chia sẻ về quyền chính trị của phụ nữ trong pháp luật Việt Nam; nữ lãnh đạo thời đại công nghệ 4.0 và bình đẳng giới tại nơi làm việc; xây dựng, hoàn thiện pháp luật bảo vệ dữ liệu cá nhân gắn với quyền riêng tư của phụ nữ trong môi trường số; pháp luật về đào tạo nghề cho lao động nữ trước tác động của trí tuệ nhân tạo…

Các ý kiến trao đổi, chia sẻ của các đại biểu tại Hội thảo đều được đánh giá cao và có giá trị trong việc gợi mở các chính sách, góp phần xây dựng khung pháp lý bảo đảm phụ nữ Việt Nam không chỉ tham gia, mà còn có khả năng dẫn dắt tiến trình chuyển đổi số vì một xã hội số bao trùm, công bằng và nhân văn./.