1.Thành tựu đạt được của Sở Tư pháp tỉnh Hà Tĩnh trong công tác tư pháp

1.1. Tham mưu thực hiện tốt công tác cải cách thể chế tạo động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển

Xác định cải cách thể chế là một trong ba đột phá chiến lược theo tinh thần Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, Sở Tư pháp tỉnh Hà Tĩnh đã chủ động, quyết liệt triển khai thực hiện nhiệm vụ này một cách thường xuyên, đồng bộ, gắn với việc cụ thể hóa Chương trình hành động số 24-CTr/TU ngày 08/02/2023 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới (Nghị quyết số 27-NQ/TW). Trên cơ sở đó, Sở đã tham mưu Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh ban hành Đề án hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) trên địa bàn tỉnh đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 (theo Quyết định số 300/QĐ-UBND ngày 26/01/2024), xác định 14 nhóm nhiệm vụ và 16 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả công tác xây dựng pháp luật ở địa phương. Mục tiêu xuyên suốt của Đề án là xây dựng và hoàn thiện hệ thống VBQPPL của tỉnh bảo đảm đồng bộ, thống nhất, khả thi, công khai, minh bạch, phù hợp với thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và đặc thù phát triển của tỉnh Hà Tĩnh. Đặc biệt, khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới (Nghị quyết số 66-NQ/TW), Sở Tư pháp đã kịp thời tham mưu Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chương trình hành động, tham mưu UBND tỉnh xây dựng Kế hoạch tổ chức thực hiện, cụ thể hóa đầy đủ các nhiệm vụ, giải pháp phù hợp với thực tiễn địa phương.

Đồng thời, Sở đã tham mưu đưa nội dung cải cách thể chế trở thành một trong những tiêu chí thành phần quan trọng trong Bộ tiêu chí cải cách hành chính hằng năm của tỉnh, với cơ cấu điểm ngày càng được nâng lên, thể hiện rõ vai trò “then chốt” của công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế trong đánh giá kết quả cải cách hành chính của các sở, ban, ngành, địa phương. Qua đó, góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương, nâng cao tính chủ động, trách nhiệm và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trong xây dựng VBQPPL, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.

1.2. Tích cực phát huy tốt vai trò cơ quan “gác cổng” về pháp luật đáng tin cậy ở địa phương

Sở Tư pháp luôn xác định công tác thẩm định dự thảo VBQPPL là khâu “then chốt” trong quy trình xây dựng văn bản, là “chốt chặn” quyết định đến chất lượng, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất và đồng bộ của hệ thống VBQPPL địa phương. Trước yêu cầu ngày càng cao về tiến độ, chất lượng và tính linh hoạt trong điều hành chính sách, Sở đã không ngừng đổi mới phương pháp, nâng cao chất lượng đội ngũ, siết chặt kỷ luật chuyên môn và phát huy tối đa vai trò của tập thể cấp ủy, Lãnh đạo Sở trong chỉ đạo điều hành. Nhờ đó, 100% dự thảo VBQPPL do Sở Tư pháp thẩm định đều bảo đảm đúng trình tự, thủ tục, chất lượng và tiến độ theo quy định của pháp luật, được Hội đồng nhân dân (HĐND), UBND tỉnh và các cơ quan liên quan đánh giá cao. Vai trò “tiền kiểm” của Sở Tư pháp ngày càng khẳng định rõ, giúp HĐND, UBND tỉnh kiểm soát chặt chẽ các dự thảo VBQPPL trước khi ban hành hoặc thông qua. Cùng với đó, công tác tự kiểm tra VBQPPL sau khi ban hành được triển khai nghiêm túc, chủ động, góp phần kịp thời phát hiện, xử lý những quy định không còn phù hợp, mâu thuẫn, chồng chéo, từ đó, bảo đảm thống nhất, đồng bộ, ổn định và minh bạch của hệ thống VBQPPL địa phương.

Một trong những nội dung công tác ngày càng thể hiện rõ dấu ấn của Sở Tư pháp là tham mưu xử lý các vấn đề pháp lý phức tạp phát sinh từ thực tiễn quản lý nhà nước, nhất là trong quá trình triển khai các dự án đầu tư trọng điểm và giải quyết những vụ việc tồn đọng kéo dài, có tính chất liên ngành. Trên cơ sở phân công của UBND tỉnh, Sở Tư pháp chủ trì phối hợp với các sở, ngành có liên quan tiến hành nghiên cứu, đánh giá toàn diện các khía cạnh pháp lý, tham mưu phương án xử lý các vụ việc bảo đảm đúng quy định pháp luật, phù hợp với chủ trương của tỉnh và sát với điều kiện thực tiễn.

1.3. Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, thu hút nhiều nhà đầu tư uy tín

Thời gian qua, Sở Tư pháp tỉnh Hà Tĩnh đã triển khai đồng bộ, linh hoạt nhiều hình thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật nhằm đưa pháp luật đến gần hơn với người dân và cộng đồng doanh nghiệp. Bên cạnh tổ chức các hội nghị, lớp tập huấn chuyên đề cho cán bộ, công chức và doanh nghiệp, Sở còn vận dụng hiệu quả các phương tiện truyền thông đại chúng như báo chí, phát thanh, truyền hình, mạng xã hội và Cổng thông tin điện tử của tỉnh để lan tỏa thông tin pháp luật kịp thời, dễ tiếp cận. Các hình thức tuyên truyền trực quan, sinh động cũng được chú trọng như biên soạn tờ rơi, cẩm nang pháp luật, xây dựng chuyên mục pháp luật, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật dưới nhiều hình thức phong phú. Nội dung tuyên truyền tập trung vào những lĩnh vực pháp luật trực tiếp ảnh hưởng đến đời sống Nhân dân và hoạt động sản xuất kinh doanh như pháp luật về đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường, lao động, cạnh tranh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, an sinh xã hội. Việc cung cấp thông tin pháp luật kịp thời và đầy đủ giúp doanh nghiệp nắm vững các quy định về điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính, quyền và nghĩa vụ của mình, từ đó, tự tin hơn trong các quyết định đầu tư và sản xuất, kinh doanh. Đối với người dân, việc hiểu biết pháp luật giúp họ bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của mình, tránh những rủi ro pháp lý trong các giao dịch dân sự.

Đặc biệt, Sở Tư pháp tỉnh Hà Tĩnh đã tham mưu xây dựng văn hóa tuân thủ, tinh thần thượng tôn pháp luật trong xã hội. Điều này được thể hiện rõ trong nghiên cứu đổi mới phương thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật phù hợp với từng đối tượng, qua đó, giúp người dân, doanh nghiệp nắm vững để thực hiện đúng quy định của pháp luật, cạnh tranh lành mạnh, trung thực.

Diễn đàn "Kinh doanh và Pháp luật" tháo gỡ vướng mắc pháp lý cho doanh nghiệp tại điểm cầu Hà Tĩnh.

1.4. Thực hiện tốt công tác công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi

Sở Tư pháp tỉnh Hà Tĩnh đã phát huy tốt vai trò công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thông qua nhiều hoạt động như: xây dựng, quản lý, duy trì, cập nhật cơ sở dữ liệu về pháp luật; xây dựng và tổ chức thực hiện các chương trình hỗ trợ pháp lý nhằm nâng cao hiểu biết, ý thức và thói quen tuân thủ pháp luật, hạn chế rủi ro, vướng mắc pháp lý trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Thời gian qua, Sở Tư pháp là cầu nối quan trọng giữa pháp luật và cộng đồng doanh nghiệp. Hằng tháng, Sở phát hành Tờ Thông tin hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, cấp phát miễn phí cho doanh nghiệp, hợp tác xã trên địa bàn tỉnh; đồng thời, chủ trì phối hợp tổ chức các lớp bồi dưỡng kiến thức pháp luật, giới thiệu văn bản pháp luật liên quan đến hoạt động, sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp... Các hoạt động này đã tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các thông tin về chính sách của tỉnh, góp phần tạo môi trường pháp lý thuận lợi vào sự phát triển doanh nghiệp, làm “cầu nối” giữa doanh nghiệp và các cơ quan nhà nước, giữa các doanh nghiệp với nhau. Ngoài ra, Sở còn đóng vai trò tích cực trong tư vấn, giải đáp các vướng mắc pháp lý cụ thể mà doanh nghiệp gặp phải trong quá trình hoạt động. Vì thế, có thể khẳng định, đây là sự hỗ trợ thiết thực, giúp doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn, có các quyết định đúng đắn, tránh những rủi ro pháp lý tiềm ẩn.

Để có được những kết quả trên, trước hết là nhờ vào quyết tâm chính trị, tinh thần trách nhiệm cao và sự chủ động, sáng tạo của tập thể Lãnh đạo, công chức, viên chức Sở Tư pháp tỉnh Hà Tĩnh trong quá trình thực thi nhiệm vụ. Đồng thời, đây cũng là minh chứng sinh động cho vai trò đồng hành, chỉ đạo sâu sát và hướng dẫn kịp thời, hiệu quả của Bộ Tư pháp đối với Sở Tư pháp địa phương. Từ việc ban hành các thông tư hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Sở Tư pháp, Phòng Tư pháp (khi còn tổ chức chính quyền cấp huyện), Văn phòng HĐND và UBND cấp xã tạo nền tảng pháp lý vững chắc để các cơ quan tư pháp địa phương triển khai nhiệm vụ, đến việc ban hành kịp thời hệ thống văn bản chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ, Bộ Tư pháp luôn thể hiện sự quan tâm thiết thực và trách nhiệm cao. Đặc biệt, Bộ Tư pháp đã chủ động tham mưu nhiều chủ trương, quyết sách lớn mang tính đột phá, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi nhiệm vụ chính trị của ngành; đồng thời, củng cố và nâng tầm vai trò, vị thế của cơ quan tư pháp trong hệ thống chính trị và bộ máy hành chính nhà nước ở địa phương. Bên cạnh đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ tư pháp cũng được Bộ Tư pháp quan tâm thường xuyên thông qua tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên sâu, biên soạn tài liệu nghiệp vụ, cẩm nang hướng dẫn gắn với tình huống cụ thể. Nhờ đó, công chức tư pháp cơ sở có thêm công cụ hữu hiệu để thực hiện nhiệm vụ một cách bài bản, hiệu quả và đúng quy định pháp luật.

Với những nỗ lực không ngừng và thành tích nổi bật trên các lĩnh vực công tác, thời gian qua, tập thể, nhiều cá nhân Sở Tư pháp tỉnh Hà Tĩnh đã vinh dự được tặng Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Tư pháp và Chủ tịch UBND tỉnh. Đây là sự ghi nhận xứng đáng từ các cấp, các ngành đối với những đóng góp quan trọng, thiết thực của Sở Tư pháp, ngành Tư pháp tỉnh nói riêng và sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh nói chung.

2. Một số định hướng nhằm phát huy vai trò là cơ quan “gác cổng pháp lý” cho Ủy ban nhân dântỉnh, tiếp tục đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trong thời gian tới

Thứ nhất, tập trung nguồn lực để tham mưu thực hiện hiệu quả, thực chất các nhiệm vụ, giải pháp tại Nghị quyết số 66-NQ/TW; Nghị quyết số 197/2025/QH15 ngày 17/5/2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật; Chương trình hành động số 45-Ctr/TU ngày 03/7/2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hà Tĩnh về triển khai thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW, đồng thời, gắn kết chặt chẽ các giải pháp triển khai thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 66-NQ/TW với việc thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ tại Nghị quyết số 27-NQ/TW và 03 Nghị quyết trụ cột còn lại[1] để công tác xây dựng và thi hành pháp luật trên địa bàn tỉnh được thực hiện đồng bộ, thống nhất theo đúng định hướng của Đảng.

Thứ hai, xác định công tác xây dựng và thi hành pháp luật là “đột phá của đột phá”, là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của các cấp ủy Đảng, chính quyền trong lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện. Người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, các địa phương trực tiếp lãnh đạo toàn diện công tác tham mưu xây dựng và thi hành pháp luật thuộc lĩnh vực của cơ quan, đơn vị.

Thứ ba, đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật toàn diện, đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với nhu cầu xã hội và từng nhóm đối tượng, địa bàn, lĩnh vực. Gắn kết chặt chẽ công tác phổ biến, giáo dục pháp luật với công tác xây dựng, thi hành pháp luật. Tăng cường thực hiện công tác truyền thông chính sách trong quá trình xây dựng VBQPPL, bám sát thực tiễn, kế hoạch tổ chức kỳ họp thường kỳ hằng năm của HĐND tỉnh, Chương trình khung của UBND tỉnh và các danh mục nội dung giao địa phương quy định chi tiết, gắn với triển khai hiệu quả Đề án “Tổ chức truyền thông dự thảo chính sách có tác động lớn đến xã hội trong quá trình xây dựng VBQPPL giai đoạn 2022 - 2027” để tạo đồng thuận xã hội; nâng cao hiệu quả công tác giáo dục pháp luật trong nhà trường và chú trọng phổ biến, giáo dục pháp luật cho đối tượng đặc thù.

Thứ tư, tập trung triển khai có trọng tâm, trọng điểm nhiệm vụ rà soát toàn diện hệ thống VBQPPL hiện hành để kịp thời phát hiện, kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ các quy định chồng chéo, mâu thuẫn, không còn phù hợp, là rào cản đối với đổi mới sáng tạo, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và thúc đẩy phát triển bền vững.

Thứ năm, tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác thi hành pháp luật. Thường xuyên hướng dẫn, theo dõi, đôn đốc các cơ quan, địa phương thực hiện nghiêm túc công tác thi hành pháp luật. Tăng cường tổ chức bồi dưỡng kỹ năng, chuyên môn, nghiệp vụ; đặc biệt, tổ chức các hội nghị tập huấn chuyên sâu tạo hiệu ứng tốt cho các cán bộ làm công tác này. Đồng thời, cần thiết lập và đa dạng hóa các hình thức tiếp nhận kiến nghị, phản ánh của người dân, doanh nghiệp liên quan đến hoạt động xây dựng và thi hành pháp luật theo hướng linh hoạt, thân thiện và dễ tiếp cận. Bảo đảm việc xử lý, giải quyết các phản ánh, kiến nghị được thực hiện kịp thời, khách quan, đúng quy định pháp luật.

Thứ sáu, quyết tâm hiện đại hóa toàn diện ngành Tư pháp theo định hướng “Pháp quyền số - Pháp lý thông minh - Tư pháp thân thiện - Phụng sự Nhân dân”. Trọng tâm là phát triển nguồn nhân lực pháp luật chất lượng cao; đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) trong hoạt động chuyên môn, quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công. Hiện thực hóa quyết tâm đó, Sở Tư pháp tỉnh Hà Tĩnh chủ động tham mưu triển khai xây dựng Cổng pháp luật tỉnh Hà Tĩnh - có ứng dụng AI phục vụ hiệu quả công tác xây dựng, kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa VBQPPL và tổ chức thi hành pháp luật. Đồng thời, Sở đang nghiên cứu xây dựng mô hình “Một điểm đến Tư pháp”, tích hợp các dịch vụ pháp lý thiết yếu nhằm phục vụ người dân và doanh nghiệp một cách thuận tiện, minh bạch, hiệu quả hơn, hướng tới nền tư pháp số, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm./.

Nguyễn Quốc Tuấn

Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Hà Tĩnh

[1]. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

(Nguồn: Tạp chí Dân chủ và Pháp luật ấn phẩm đặc biệt “Ngành Tư pháp - Tự hào truyền thống, vững bước tương lai”)